Daily Archives: 8 Νοεμβρίου, 2009

«Τις αγαπώ γιατί φθείρονται…»

  • Κακουριώτης Σ.
  • Η ΑΥΓΗ: 08/11/2009

«Τις αγαπώ γιατί φθείρονται…» Με αυτά τα λόγια μιλά για τις αφίσες η Βουβούλα Σκούρα. Αφίσες… Μια δημόσια εικαστική παρέμβαση στους τοίχους της πόλης που όσο περνά ο καιρός όλο και περισσότερο χάνεται, καθώς ο ρόλος τους παραδίδεται στο εμπόριο και τη διαφήμιση, καθώς και οι ίδιες παραδίδονται, σχεδόν αμαχητί, στην κυριαρχία των στερεοτύπων του εμπορικού Κανόνα…

Πριν από 35 χρόνια, που οι τοίχοι της πόλης κυριαρχούνταν από υψωμένες γροθιές και σφυροδρέπανα, ντρεσαρισμένα πρόσωπα που ατένιζαν με αισιοδοξία το φωτεινό μέλλον, οι έντονα γραφιστικές αφίσες του ΚΚΕ εσωτερικού και του Ρήγα Φεραίου, όπου λόγος και εικόνα βάδιζαν παράλληλα χωρίς να ταυτολογούν, αποτελούσαν μια «παραφωνία» που ξεχώριζε. Πίσω από αυτήν την παραφωνία βρισκόταν η Βουβούλα Σκούρα, η Ξανθίππη Μπανιά και μια ομάδα νέων τότε εικαστικών καλλιτεχνών, με έντονο το ενδιαφέρον για τη γραφιστική τέχνη, με την ευρωπαϊκή παράδοση της οποίας πολλοί είχαν συναντηθεί, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, στο εξωτερικό.

Παράλληλα, η Β. Σκούρα ξεκινούσε ένα έκκεντρο οδοιπορικό, εκεί, γύρω στα 1975, που την έφερε σε επαφή με καλλιτεχνικές ομάδες και θεατρικά σχήματα της περιφέρειας, που τότε γνώριζαν μια πρωτόγνωρη άνθηση, σχήματα και ανθρώπους, όπως ο Κώστας Τσιάνος του Θεσσαλικού Θεάτρου, ο Νίκος Αρμάος του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας και πολλοί άλλοι, με τους οποίους ήρθε σε μια γόνιμη όσμωση.

Από αυτήν την όσμωση άρχισαν να γεννιούνται οι πρώτες θεατρικές αφίσες, «χωρίς τα τεχνικά μέσα που διαθέτουμε τα τελευταία χρόνια, σχεδόν χειροποίητες»: η Βουβούλα Σκούρα οικοδομούσε μια παράδοση που στην Ελλάδα απλώς… δεν υπήρχε: Όπως λέει και η ίδια, «μέχρι τότε τα θέατρα υποχρέωναν τους σκηνογράφους να κάνουν τις αφίσες». Έτσι, οι πρωτοποριακές της αντιλήψεις για την αφίσα, που «δεν υπαινίσσονται το προφανές, αντλώντας  την έμπνευσή τους από τον τίτλο ή τη φήμη του έργου, αλλά αναζητούν προσωπική έκφραση μέσα από συμβολισμούς και εκφράσεις», όπως σημειώνει ο συνάδελφός της Δημήτρης Αρβανίτης, πολλές φορές συνάντησαν τη δυσπιστία, όπως η αφίσα για τον Άμλετ του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας, που, παρά ταύτα, επιλέχθηκε από την Unesco για να συμμετάσχει σε έκθεση με τις 100 καλύτερες αφίσες του 20ού αιώνα.

Μιλώντας για τα χαρακτηριστικά της δουλειάς της, «που δύσκολα κανείς μπορεί να την κατατάξει σε είδος και καλλιτεχνική ιδιότητα», ο Δ. Αρβανίτης τονίζει για τις θεατρικές της αφίσες: «Γερά δομημένη σύνθεση, δεμένη με την τυπογραφία και την ποιότητα των εικόνων της, όριζε απόλυτα το ζητούμενο προς όφελος του έργου και της ομάδας αλλά κυρίως για την ευχάριστη έκπληξη των ματιών μας όταν είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε στους δρόμους».

Από τη μεριά του, ο ο Τζανέτος Πετροπουλέας, πρόεδρος του Δ.Σ. της Ένωσης Γραφιστών Ελλάδας σημειώνει: «Οι αποσπασματικές φωτογραφίες, το πλακάτο χρώμα, ένα τυχαίο λάθος στο σχεδιασμό με το μολύβι, το μελάνι στο τυπογραφείο, γίνονται, με την εμπειρία και το ταλέντο της, δημιουργικά ευρήματα, δημιουργούν νέες υβριδικές εικόνες, που δεν διαφημίζουν απλά την παράσταση και τους συντελεστές, αλλά προτείνουν και μία άλλη ανάγνωση του θεατρικού κειμένου».

Σήμερα, με πρωτοβουλία της Ένωσης και τη στήριξη του ΕΚΕΘΕΧ, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να θαυμάσει και να θυμηθεί μια τέχνη που «με τα χρόνια ελάχιστοι ενδιαφέρονται γι’ αυτήν», όπως τονίζει ο Δ. Αρβανίτης, στην έκθεση που μέχρι τις 14 Νοεμβρίου διοργανώνεται στην αίθουσα της Ένωσης Γραφιστών (Μυλλέρου 19, πλατεία Αυδή) στο Μεταξουργείο.

«Η Ένωση Γραφιστών Ελλάδας κάνει το αυτονόητο», λέει ο Τζ. Πετροπουλέας. «Τιμά μία άξια δημιουργό, και πιστεύουμε ότι το μικρό δείγμα των είκοσι έξι αφισών που παρουσιάζονται σε αυτή την έκθεση θα γίνει η αφορμή για πιο ολοκληρωμένες παρουσιάσεις του έργου των ανθρώπων της οπτικής επικοινωνίας».

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα προβάλλεται παράλληλα και το βίντεο που ετοίμασε η Β. Σκούρα με αυτήν την αφορμή, με τίτλο «Παράθυρα στις πόλεις: από το CMYK στο RGB».

Η Βουβούλα…

<!–

Η Βουβούλα…

–>

Η Βουβούλα Σκούρα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε Γραφικές Τέχνες στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, έζησε και εργάστηκε στο Λονδίνο, όπου παρακολούθησε μαθήματα Ιστορίας Τέχνης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών Αθήνας. Ασχολήθηκε με πειραματικές μικτές τεχνικές πάνω στη φωτογραφία, τεχνικές που εφάρμοσε τόσο στις εκτυπώσεις (βιβλία, αφίσες) όσο και στις ταινίες της. Συμμετείχε με ταινίες και βίντεο σε περισσότερα από πενήντα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, ενώ οι Εσωτερική μετανάστευση και Σκωρία φωτός διακρίθηκαν με ειδικό έπαινο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Δράμας, η ΕΤΕΛ ΑΝΤΝΑΝ Εξόριστες λέξεις έλαβε το βραβείο του ΕΚΚ στο Φεστιβάλ Ντοκυμανταίρ Θεσσαλονίκης το 2008 και το βίντεο Μαύρο φεγγάρι πήρε το 1ο βραβείο στο διαγωνισμό video art που έγινε το 1998 στην Αθήνα. Τον περασμένο Απρίλιο, στο πλαίσιο των βραβείων ΕΒΓΕ, της απονεμήθηκε από την Ένωση Γραφιστών Ελλάδας το «Βραβείο συνολικής προσφοράς» για το έργο της.

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΚΕΪ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

Tennessee Williams in robe

ΠΑΡΙΣΙ. Επί ευρωπαϊκού εδάφους οι συνεπέστεροι θεράποντες του Τενεσί Γουίλιαμς, με τα συχνά ανεβάσματα έργων του, φαίνονταν ως τώρα να είναι οι Βρετανοί, αν και ο αμερικανός συγγραφέας μάλλον δεν τους συμπαθούσε (ars…brevis, 6.5.2007). Τον τελευταίο καιρό όμως τα σκήπτρα δείχνουν να περνούν από την άλλη πλευρά της Μάγχης. Ούτε λίγα ούτε πολλά, πέντε έργα του Τενεσί Γουίλιαμς παίζονται ή πρόκειται σύντομα να παιχτούν σε διάφορα σημεία της γαλλικής επικράτειας, στο Στρασβούργο, στην Γκρενόμπλ, αλλού, με τελική κατάληξη, τα περισσότερα, την πρωτεύουσα: Vieux carr, Γυάλινος κόσμος, Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι, Η νύχτα της Ιγκουάνα, Λεωφορείον ο Πόθος. Ο γαλλικός Τύπος επισημαίνει το γεγονός ότι αυτές οι παραστάσεις ανεβαίνουν σε κρατικά θέατρα, αλλά οι λόγοι της «επιδημίας» είναι προφανώς διάφοροι.

Λόγου χάριν, ο αμερικανικός θίασος Wooster Group, ο οποίος ήδη παρουσιάζει το αυτοβιογραφικό Vieux carr στο Στρασβούργο, ενδιαφέρθηκε για το έργο επειδή περιέχει αναφορές για το πώς ο Τενεσί Γουίλιαμς ανακάλυψε την ομοφυλοφιλία του, πράγμα που το συνδέει με το κίνημα απελευθέρωσης των γκέι και με την επίδρασή του στους καλλιτέχνες. Από την άλλη ο σκηνοθέτης του Γυάλινου κόσμου Ζακ Νισέ, ο οποίος, είπε, ουδέποτε είχε διανοηθεί να ανεβάσει Τενεσί Γουίλιαμς, ξαναδιάβασε το έργο λόγω της οικονομικής κρίσης: «Μια άλλη κρίση» είπε ο Νισέ «διαπερνά το έργο, η κρίση του 1929 με τη συνέχειά της. Βλέπουμε μια μονογονεϊκή οικογένεια με μια ηρωική μητέρα που προσπαθεί να εξασφαλίσει ένα μέλλον στα παιδιά της. Ο Γυάλινος κόσμος μιλάει για τους φόβους μας». [ars… brevis, Αναστασία Ζενάκου, ΤΟ ΒΗΜΑ, 08/11/2009]

Ο κυρ Γιώργης της καρδιάς μας

Είκοσι πέντε χρόνια πέρασαν από τότε που έφυγε ο «κυρ Γιώργης» για τον πολύ κόσμο, ο «Νιόνιος» για κάποιους πιο κοντινούς του, ο μεγάλος ηθοποιός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος. Σ’ αυτόν τον σπουδαίο ηθοποιό και τραγικά μοναχικό άνθρωπο είναι αφιερωμένη η εκπομπή «…δεν άνθισαν ματαίως», που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Αδαμίδου. Για τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο, μιλούν ο Κώστας Καζάκος και ο Νίκος Δημητράτος, οι οποίοι βρέθηκαν μαζί του στη σκηνή σε μια από τις πιο ιστορικές παραστάσεις, που αποτελεί σταθμό στην καριέρα του, στο «Μεγάλο μας τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη με τον θίασο Καρέζη – Καζάκου, όπου το καλοκαίρι του 1973 υποδύεται συγκλονιστικά 4 ρόλους: του Βυζαντινού ζητιάνου στο δρόμο για την Κωνσταντινούπολη, του αγάλματος του Γέρου του Μοριά που ζωντανεύει, του Ελευθέριου Βενιζέλου και του Καραγκιόζη! (Παρασκευή, 13/11, «902 TV», 20.00).