Daily Archives: 1 Νοεμβρίου, 2009

ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟ «ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ»

ΛΟΝΔΙΝΟ. Δεν πρόφτασε καλά καλά να κατέβει το Περιμένοντας τον Γκοντό, και ιδού ανέβηκε το Τέλος του παιχνιδιού (στο θέατρο Duchess ως τις 5 Δεκεμβρίου). Η παρατήρηση είναι λονδρέζου κριτικού ο οποίος βρίσκει «παράξενο το πώς τα έργα του Σάμιουελ Μπέκετ έχουν εμφιλοχωρήσει στο εμπορικό θέατρο» και σημειώνει ότι είναι η τέταρτη φορά μέσα σε μία δεκαετία που τοΤέλος του παιχνιδιού παίζεται στη βρετανική πρωτεύουσα. Η τωρινή παράσταση έχει τα εχέγγυά της. Το κυριότερο από αυτά είναι προφανώς ο πρωταγωνιστής της Μαρκ Ράιλανς, που διαθέτει περγαμηνές τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο. Ο σκηνοθέτης της και συμπρωταγωνιστής του Σάιμον Μακ Μπέρνι είναι επίσης διακεκριμένος θεατράνθρωπος. Αυτά τα προσόντα εξασφάλισαν στην παράσταση και στους ερμηνευτές θερμούς επαίνους. Υπήρξαν ωστόσο και κάμποσες ενστάσεις που συγκεφαλαιώνονται στον τίτλο αμερικανικής κριτικής: «Το Τέλος του παιχνιδιού “σκοντάφτει”». Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι γκρίνιες αφορούν κυρίως την ερμηνεία του ίδιου του Ράιλανς στον ρόλο του τυφλού και καθηλωμένου στην αναπηρική πολυθρόνα Χαμ, ενώ τα σκάγια παίρνουν και τον Μακ Μπέρνι που υποδύεται τον υπηρέτη του Κλοβ. Περισσότεροι του ενός κριτικοί δηλώνουν ότι τους άφησε ασυγκίνητους όχι μόνο το παίξιμο του Ράιλανς αλλά και η όλη απόδοση του ζοφερού αυτού έργου του Μπέκετ, ενώ ένας αναρωτιέται αν τα δύο «σεισμικά ταλέντα» των πρωταγωνιστών δεν «αλληλοκαταργούνται». Οσο για τους επαίνους, χαρακτηριστικός είναι εκείνος που αποφαίνεται ότι δίπλα σε άλλες, παλαιότερες και επιτυχημένες παραστάσεις, η τωρινή «μπορεί να κρατάει ψηλά το κεφάλι της».

[ars…brevis, επιμέλεια: Αναστασία Ζενάκου, ΤΟ ΒΗΜΑ, 01/11/2009]

Το «Στεφάνι» έγινε λευκό

Ο Σταμάτης Φασουλής μεταφέρει στη σκηνή του Κοτοπούλη-Ρεξ το μυθιστόρημα του Κώστα Ταχτσή «Το τρίτο στεφάνι» σε μια παραγωγή του Εθνικού

Καθισμένες στην πλατεία του Ρεξ, οι γυναίκες του θιάσου… πλέκουν. Με δύο βελόνες ή με το βελονάκι στο χέρι παρακολουθούν μία ακόμη πρόβα στη σκηνή, παρέα με το πλεκτό τους. Και αν δεν την ήξεραν αυτή την τέχνη, χρειάστηκε να τη μάθουν. Είναι όλες τους μέλη του θιάσου για «Το τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή που ετοιμάζεται να ανεβεί από το Εθνικό Θέατρο. Με τον Σταμάτη Φασουλή να ανεβοκατεβαίνει στη σκηνή, να παρατηρεί, να «παίζει», να εξηγεί, να γελάει, να σκηνοθετεί.

Η Φιλαρέτη Κομνηνού, χωρίς το κοστούμι της, μια που η αντικατάσταση της Πέγκυς Σταθακοπούλουστον ρόλο της Νίνας έγινε τόσο ξαφνικά, επαναλαμβάνει μια σκηνή μαζί με την Ολγα Δαμάνη, τη Μαρία Ζορμπά και την Ηρώ Μπέζου- ευχάριστη έκπληξη η νεαρή απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού, κόρη του Γιάννη Μπέζου και της Ναταλίας Τσαλίκη. Μια λευκή κουρτίνα κρέμεται από ψηλά, λευκά έπιπλα φτιάχνουν το σκηνικό και «πιο κοφτά…», παρατηρεί ο σκηνοθέτης όταν ο λόγος των ηρωίδων πάει να ξεφύγει…

«Σαν να έχει πάρει φως», εξηγεί για το σκηνικό ο Σταμάτης Φασουλής, «σαν να έχει ξασπρίσει από το φως του χρόνου. Δεν ακολούθησε ρεαλιστικό δρόμο η σκηνογράφος Ελλη Παπαγεωργακοπούλου ενώ τα κοστούμια της Ντένης Βαχλιώτη είναι πιστά της εποχής. Το σκηνικό αλλάζει συνέχεια, αλλά το λευκό παραμένει σαν βασικό στοιχείο». Χωρίς ρεαλιστικές λεπτομέρειες, υπηρετεί την άποψη της παράστασης με μια σκηνοθεσία που χρησιμοποιεί νατουραλιστικά στοιχεία αλλά και εντελώς υπερβατικά: «Ο τρόπος που βγαίνει η μια σκηνή από την άλλη, ο τρόπος που βγαίνουν τα πρόσωπα μέσα από τα ριντό του παρελθόντος, πώς χάνεται ένα σκηνικό, πώς πηδάει από τη μια εποχή στην άλλη ο ίδιος άνθρωπος βγάζοντας μια ρόμπα…».

Με τετρακόσιες ογδόντα σελίδες αναμετρήθηκε ο Σταμάτης Φασουλής και μαζί με τονΘανάση Νιάρχο διασκεύασαν το μυθιστόρημα σε τρίωρη παράσταση: Μόνο ένα πρόσωπο και ένα επεισόδιο παρέλειψαν- έστω και για λίγο περνούν όλοι από τη σκηνή. Είκοσι τέσσερις ηθοποιοί αποτελούν τον θίασο!

«Νόμιζα ότι θα ήταν κάτι πολύ εύκολο,επειδή ήταν ένα λεπτομερές κείμενο ως προς την παρουσίαση των πραγμάτων» λέει ο σκηνοθέτης. «Αλλά μετά ήρθε η μεγάλη δυσκολία την οποία είχα παραβλέψει- ως αναγνώστης, θαυμαστής και γνώστης. Δεν υποψιαζόμουν τις δυσκολίες της θεατρικής μεταφοράς. Διότι όλο αυτό είναι λεπτομερές αλλά μέσα από δύο γυναίκες. Στην ουσία είναι ο μονόλογος δύο γυναικών που έπρεπε να γίνουν διάλογοι ογδόντα προσώπων-χαρακτήρων. Κι εγώ έπρεπε να βρω τα χαρακτηριστικά τους από τα λεγόμενα των άλλων, που περιέχουν και προσωπική στάση». «Επιρρεπή και τομάρι», χαρακτηρίζει η Εκάβη τον γιο της. «Πώς λοιπόν να κάνω το “επιρρεπής και τομάρι” να βγει στη σκηνή;», αναρωτιέται δυνατά ο σκηνοθέτης, ενώ παραδέχεται ότι αυτή η σκηνική μεταφορά δεν ήταν και από ευκολότερα πράγματα που έχει κάνει στη ζωή του. Στη μοιρασιά με τον Θανάση Νιάρχο ο ένας ήταν ο ακροβάτης και ο άλλος το δίχτυ ασφαλείας. «Πολλές φορές οι ακροβάτες υπερεκτιμούν και τον εαυτό τους και τις δυνάμεις τους και πολλές φορές πέφτουν και σκοτώνονται. Το δίχτυ του Θανάση με γλίτωσε από πολλά σάλτο μορτάλε, γιατί ξέρει το έργο εξίσου καλά ή και καλύτερα, γιατί το αγαπάει το ίδιο ή και περισσότερο, ενώ ήταν και φίλος του Ταχτσή».

Μαζί έφτιαξαν ένα έργο παράλληλο με το «Τρίτο στεφάνι», «τρισδιάστατο», όπως χαρακτηριστικά του είπε η ανιψιά του συγγραφέα, η Ελλη Ταχτσή : «Το βιβλίο του θείου μου έγινε τρισδιάστατο». Και, τι σύμπτωση, η ξανθιά νέα γυναίκα που μόλις μπήκε στην πρόβα ήταν η ανιψιά του, η οποία συνηθίζει να πηγαίνει, διακριτικά, και να παρακολουθεί την προετοιμασία. Οσο η σκηνή επαναλαμβάνεται, από κάτω οι υπόλοιποι του θιάσου παρακολουθούν: Η Νένα Μεντήκαι ο Γιάννης Στάνκογλου, η Τάνια Τρύπη, που σε λίγο, μαζί με όλα τα παιδιά του θιάσου, παρέα με τη Μελίνα Παιονίδου , θα κάνουν πρόβα στα τραγούδια της παράστασης. Την πρωτότυπη μουσική γράφει ο Θοδωρής Οικονόμου, ο οποίος ήταν στο στούντιο.

«Χθες το βράδυ ονειρεύθηκα πως ήσουνα κοντά μου, και ζωντάνεψε ξανά ο έρωτάς μου, χθες το βράδυ…»: Παλιά τραγούδια εποχής ακολουθούν αυτό που ακολουθεί και το έργο,«μια χρονολογική σχεδόνασυναρτησία, που όμως οδηγεί σε κάτι συμπαγές» εξηγεί ο Σταμάτης Φασουλής. «Δεν με φόβισε η εποχή, αλλά η εναλλαγή των εποχών. Εκεί που μιλάει για το ΄37 θυμάται κάτι από το ΄50 και έπειτα γυρνάει στο ΄12. Αυτό το σύρε κι έλα μέσα στην ιστορία της Ελλάδας αλλά και μέσα στη συναισθηματική ιστορία των ηρώων είναι μεγάλο ατού. Γι΄ αυτό και ακολούθησα τον δρόμο του Ταχτσή. Είναι δύσκολο αλλά και πολύ γοητευτικόνα πηδάς από τη μια εποχή στην άλλη και να σου μένει ατόφια η ιστορία. Να είναι σαν κορδόνι, σαν σκοινί που δένει τα πάντα».

Αχαρακτήριστες

«Να πάμε μέσα να πούμε τη σκηνή μας;», ρωτάνε από κοινού η Εκάβη της Νένας Μεντή με τη Νίνα της Φιλαρέτης Κομνηνού τον σκηνοθέτη, για να πάρουν τη θετική απόκρισή του και αμέσως μετά να χαθούν στα καμαρίνια του Ρεξ: «Αχαρακτήριστες», λέει και για την Εκάβη και για τη Νίνα. Με πιο λαϊκό αίσθημα η μια, πιο αστή στη συμπεριφορά της η νεότερη. Αυθεντικές όμως. «Η ιστορία αυτών των γυναικών έχει πλαίσιο την ιστορία της Ελλάδας. Αυτός είναι ο τρόπος του Ταχτσή» τονίζει και προσθέτει ότι πλάι στον προοδευτικά αριστερό Στρατή Τσίρκα με την τριλογία του (όπου οι άνθρωποι θέλουν να δημιουργήσουν την ιστορία), ο Ταχτσής είναι ο προοδευτικά και ερωτικά αναρχικός (με ανθρώπους δημιουργήματα και θύματα της ιστορίας).

Και μια προσωπική κατάθεση: «Εγραψε ένα μεγάλο έργο ο Ταχτσής», μου λέει στο τέλος. «Μα δεν είναι λίγο ένα έργο;», τον ρωτάω. «Ενα έργο είναι πάρα πολύ. Λίγο είναι να είσαι συγγραφέας ενός τέτοιου έργου; Ποιος επιβάλλει ότι πρέπει να γράψουμε περισσότερα; Ποιος λέει ότι πάνω από τέσσερα είσαι συγγραφέας;Δεν μπορούμε να γράψουμε όλοι ένα “Τρίτο στεφάνι”.΄Η, πώς μια θεοκατίνα δημιουργεί ένα έπος…», καταλήγει καθώς φεύγει από την πρόβα στο Ρεξ. Η Ζαζά και «Το κλουβί με τις τρελές» τον περιμένουν στο Παλλάς.

Πίσω μας ακούγονται ακόμη τα τραγούδια: «Σαν μαγεμένο το μυαλό μου φτερουγίζει…».

  • «Το τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή θα κάνει πρεμιέρα την Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου.
  • της ΜΥΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

ΤΑΤΙΑΝΑ ΛΥΓΑΡΗ: «Δεν μπορούμε πια να ζούμε έτσι»

Η γνωστή ηθοποιός, σκηνοθέτρια και παραγωγός επιστρέφει στη σκηνή με «Το κολιέ της Ελένης» προτείνοντας παράλληλα ένα ποικίλο πρόγραμμα στο Τρένο του Ρουφ

«Το σημαντικό για μένα είναι ότι βρήκα ένα έργο και έναν ρόλο που με ενδιέφεραν πολύ»λέει για την επιστροφή της, ύστερα από τρία χρόνια στο σανίδι του Τρένου στο Ρουφ, η Τατιάνα Λύγαρη, που στο μεσοδιάστημα είχε αρκεστεί στη σκηνοθεσία και στην παραγωγή- Θεατρικό, Παιδικό και Μουσικό Βαγόνι. «Στο Τρένο περάσαμε διάφορες φάσεις, με έργα γυναικεία, ιστορικά, αστυνομικά, ακόμη και με έργο που είχε θέμα το φαγητό. Ανεβάσαμε όλα όσα μάς προβλημάτιζαν και πιστεύαμε ότι έπρεπε να τα επικοινωνήσουμε με το κοινό. Τώρα ήθελα μιαν άλλη προσέγγιση, κοινωνική και σύγχρονη».

Και αυτό ακριβώς της προσέφερε «Το κολιέ της Ελένης» της Καρόλ Φρεσέτ, μιας γαλλόφωνης Καναδής η οποία το έγραψε μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος «Εcrits nomades» (κείμενα νομάδων).

Σύμφωνα με αυτό, δεκατρείς σύγχρονοι συγγραφείς εστάλησαν στον Λίβανο για να γράψουν ένα έργο σχετικό με τη χώρα. Η Φρεσέτ, πρωτοεμφανιζόμενη στην Ελλάδα, πήγε στη Βηρυτό το 2001 και«προφανώς κατέγραψε τη δική της διαδρομή, ό,τι έζησε η ίδια μέσα σ΄ αυτή τη χώρα»σημειώνει η ηθοποιός.

«Μόλις το διάβασα κατάλαβα ότι θέλω να ερμηνεύσω την Ελέν(η) καθώς πιστεύω ότι το συγκεκριμένο θέμα αγγίζει την παγκόσμια κοινωνία και θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει όλους». Η Ελένη δεν είναι παρά μια γυναίκα από τη Δύση που συμμετέχει σε ένα συνέδριο σε μια πόλη «σαν τη Βηρυτό». Εκεί χάνει ένα μικρό πλαστικό κολιέ από άσπρες πέρλες, εξαιρετικά σημαντικό για την ίδια, και αποφασίζει να μη φύγει, αλλά να μείνει και να ψάξει να το βρει.«Δυνατό και ανθρώπινο» το χαρακτηρίζει η Τατιάνα Λύγαρη που υπογράφει και τη σκηνοθεσία της παράστασης. «Με όλα όσα βιώνει η Ελένη, αναθεωρεί και βλέπει το ίδιο της το σύμπαν να μετακινείται. Αρχίζει και κάνει αναγωγές στις προσωπικές της απώλειες, συνειδητοποιεί το μέγεθος του πόνου- τι σημαίνει πραγματικά πόνος- και τελικά αναρωτιέται για το τι είναι σημαντικό στη ζωή. Γι΄ αυτό και καταλήγει σ΄ ένα μήνυμα:Δεν μπορούμε πια να ζούμε έτσι. Πρέπει από το “εγώ” να πάμε στο “εμείς”, να έχουμε μια συλλογική συνείδηση,να αντιμετωπίσουμε αλλιώς τα πράγματα. Η Δύση να δει αλλιώς την Ανατολή και ο Βορράς τον Νότο. Πρέπει να αλλάξει η ματιά μας».

Με καινοτομίες για το Βαγόνι της, τη χρήση βίντεο και τεχνολογικών μέσων, «Το κολιέ της Ελένης» μάς μεταφέρει σ΄ έναν κόσμο που δεν γνωρίζουμε. Αλλωστε η ίδια για να μπορέσει να τα καταλάβει όλα αυτά έκανε ένα μεγάλο ταξίδι στον Λίβανο: «Ηταν εντυπωσιακό. Η διαδρομή που έκανα ήταν ίδια με αυτή της συγγραφέως,στις αρχές του 2000. Τίποτε δεν είχε αλλάξει. Τα βιώματα, οι εικόνες, οι συναντήσεις, οι άνθρωποι, τα αρχαία ερείπια, τα camp των Παλαιστινίων, όλα ήταν ίδια, τίποτε δεν μετακινήθηκε. Μετακινήθηκε όμως το δικό μου σύμπαν. Πήγα σε προσφυγικούς κατακλυσμούς, στον Νότιο Λίβανο, είδα την ανοικοδόμηση, το γκρέμισμα και το ξαναχτίσιμο. Αυτή είναι η αίσθηση. Μια κυκλική διαδρομή, που δεν γκρεμίζουμε για να χτίσουμε- που γκρεμίζουμε και ξαναχτίζουμε. Μέσα σ΄ αυτό οι άνθρωποι παλεύουν και προχωρούν. Και αυτό είναι το μήνυμα». Στον περίπλου της Ελένης, «σ΄ αυτή τη χαοτική, δαιδαλώδη και ζεστή πόλη», συναντά έναν ταξιτζή, ο οποίος είναι οδηγός και προστάτης της σ΄ αυτή τη διαδρομή. Παράλληλα συναντά και τα πρόσωπα που θα της αλλάξουν αυτή την οπτική, κατοίκους ουσιαστικά αυτής της πόλης. Και ενώ όλα συμβαίνουν μέσα σε μια πόλη και σε ένα ταξί, η Τατιάνα Λύγαρη τα μεταφέρει στο Τρένο στο Ρουφ, και αυτό μοιάζει να τη γοητεύει ακόμη πιο πολύ. Αλλωστε, λειτουργώντας και λίγο«ως ρεπόρτερ και εικονολήπτης», έχει συμπεριλάβει αυθεντικά πλάνα που τράβηξε η ίδια στο ταξίδι της.

«Πάντα πιστεύω στον διδακτικό ρόλο του θεάτρου»υπογραμμίζει. «Μέσα από το θέατρο προτείνεις λύσεις. Καλό είναι να “καθοδηγούμε” και να “νουθετούμε”. Είναι ένα λειτούργημα και μπορείς να προσφέρεις στον δικό σου, μικρό ή μεγάλο, βαθμό. Ας μην ξεχνάμε ότι στον κόσμο δεν είμαστε μόνοι μας- υπάρχουν άλλα έξι δισεκατομμύρια».

  • «Το κολιέ της Ελένης» της Καρόλ Φρεσέτ ανεβαίνει σε μετάφραση Μαρίας Ευσταθιάδη. Με την Τατιάνα Λύγαρη και τους Βαγγέλη Ρόκκο και Ανατολή Αθανασιάδου. Πρεμιέρα στις 5 Νοεμβρίου. Παράλληλα στο Τρένο στο Ρουφ παρουσιάζονται «Το μυστικό του πειρατή Μπελαφούσκ» για τα παιδιά, η μουσική παράσταση «Η αρπαγή της Ευρώπης» του Μηνά Αλεξιάδη και (κάθε Τρίτη) η μουσική βραδιά «Η φωτιά σου αναμμένη» με τη Μαριάννα Αναστασίου και την μπάντα της.

  • της ΜΥΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ – ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ: Μοναδικό… αλλά απαξιωμένο

Το καμαρίνι του Αιμ. Βεάκη, στο Θεατρικό Μουσείο

Αποκλειστικά επιχορηγούμενο (ατάκτως και απρογραμμάτιστα) από την πολιτεία, το Κέντρο Μελέτης και Ερευνας Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο έχει βρεθεί πολλές φορές σε πλήρες οικονομικό αδιέξοδο, λόγω συσσωρευμένων χρεών και εξαιτίας της καθυστέρησης κάθε χρόνο της επιχορήγησης του ΥΠΠΟ (σ.σ. προ ΠΑΣΟΚ, γιατί σήμερα μετά την συνένωση με το υπουργείο Τουρισμού θα λέγεται ίσως Υ.Π.ΤΟΥ; ). Οφειλές στο IKA, φόροι, μισθοδοσίες, ενοίκιο της βιβλιοθήκης του κ.ά. Δεν είναι λίγες οι φορές που ο πρόεδρός του, Κώστας Γεωργουσόπουλος, είτε από την τσέπη του, είτε από προσωπικά δάνεια, πληρώνει το ΙΚΑ, προκειμένου να πάρει την ασφαλιστική ενημερότητα που απαιτείται για να εισπράξει από το ΥΠΠΟ την επιχορήγηση. Το Κέντρο είναι μη κερδοσκοπικό Σωματείο. Δεν έχει έσοδα, δεδομένου ότι δεν εισπράττει εισιτήριο. Απασχολεί 16 υπαλλήλους (θεατρολόγους, βιβλιοθηκάριο, γραμματέα, τεχνικούς βιντεοσκοπήσεων, χειριστές υπολογιστών και βάσεως δεδομένων, ξεναγούς, λογίστρια, καθαρίστρια κλπ.) και στα δύο κτίρια.

  • Πολιτειακή αδιαφορία

Και μπορεί στη δεδομένη στιγμή να έχει πάρει κάποια χρήματα από την επιχορήγηση, αλλά τα προβλήματα παραμένουν πολλά. Το Κέντρο χρωστάει έξι ενοίκια για τον χώρο όπου στεγάζεται η βιβλιοθήκη, ενώ το στεγαστικό παραμένει στο σημείο μηδέν.

Κατά καιρούς, πάντα προεκλογικά, είτε μετά από έντονες διαμαρτυρίες των υπευθύνων του Κέντρου, δίνονται υποσχέσεις και τα γνωστά μεγάλα λόγια. Επί υπουργίας Ευάγγελου Βενιζέλου, θέλοντας να απομακρύνει «το ποτήριον τούτο» από την ευθύνη του, ζήτησε από τον τότε καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Νίκο Κούρκουλο, την «υιοθεσία» του Μουσείου, αγνοώντας τη διοίκηση του Θεατρικού Μουσείου και της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων (ΕΕΘΣ), που έχουν τον πρώτο λόγο. Πριν τις δημοτικές εκλογές, ο Νικήτας Κακλαμάνης μίλησε στο πρόγραμμά του και για τη «φροντίδα» ή «υιοθεσία» κι αυτός του Κέντρου. Σε επικοινωνία του προέδρου του Κέντρου μαζί του, είπε ότι πρέπει πρώτα να καταγράψει την περιουσία του Δήμου … στη συνέχεια κάποιο κτίριο βρέθηκε, αλλά πρέπει να περάσει από ΔΣ και πάει λέγοντας. Σημασία έχει ότι ακόμη τίποτε. Οσο για το ΥΠΠΟ, δεν έχει κτίρια, λέει. Τι ντροπή! Για την Πειραιώς και το Ιδρυμα Νιάρχου βρίσκει χώρους να παραχωρήσει, για το Κέντρο δεν έχει.

Ετσι, δέσμια της έλλειψης πολιτικής βούλησης βρίσκεται άλλη μια κιβωτός πολιτισμού, από τις πιο σημαντικές καθώς το Κέντρο Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου είναι το μοναδικό Κέντρο στη χώρα μας, που αποθησαυρίζει τη θεατρική ιστορία του τόπου που γέννησε το θέατρο. Είναι πραγματική κιβωτός του ελληνικού θεάτρου. Το Κέντρο αυτό, το οποίο μάλιστα έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα καλύτερα του είδους στον κόσμο μουσείο, δεν είναι απλά ένας μουσειακός χώρος. Είναι η μοναδική και ίσως η πιο αξιόλογη πηγή πληροφοριών απ’ όπου αντλούν στοιχεία φοιτητές Πανεπιστημίων, σπουδαστές δραματικών σχολών, δημοσιογράφοι, τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί, ηθοποιοί, σκηνοθέτες και όλοι όσοι ασχολούνται με το θέατρο, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

  • Τεράστιος πλούτος

Αυτό που καθιστά ξεχωριστό, όμως, το Θεατρικό Μουσείο είναι το ότι πρόκειται για το μοναδικό στα Βαλκάνια που έχει τεκμήρια θεατρικής πορείας του έθνους επί 170 ολόκληρα χρόνια. Το Κέντρο παρακολουθεί και καταγράφει όλη την κίνηση του θεάτρου από τον τρόπο με τον οποίο κοινοποιείται το θεατρικό γεγονός: αφίσες, προγράμματα, φωτογραφίες, βιντεοταινίες, μαγνητοταινίες, δίσκοι, παρτιτούρες θεάτρου και τραγουδιών. Τεκμήρια της ζωής των καλλιτεχνών με τα πιο προσωπικά τους αντικείμενα, τα κοστούμια τους, αλλά και διαμορφωμένα καμαρίνια κορυφαίων πρωταγωνιστών. Πλούσιο είναι και το εικαστικό τεκμήριο, μακέτες και φωτογραφίες σκηνικών, μάσκες θεάτρου. Επίσης υπάρχει και γωνία αφιερωμένη στο Θέατρο Σκιών και στο Κουκλοθέατρο, πόλος έλξης των παιδιών.

Η θλιβερή κατάσταση, λοιπόν, στην οποία βρίσκεται εδώ και χρόνια το Θεατρικό Μουσείο – Κέντρο Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου, αποτελεί άλλη μια ένδειξη της συνολικότερης υποτίμησης της υπόθεσης του πολιτισμού σ’ αυτόν τον τόπο, από τις κυβερνήσεις τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της ΝΔ.

Ο χώρος στέγασής του, επί της οδού Ακαδημίας, στον ημι-υπόγειο χώρο του Πνευματικού Κέντρου, είχε παραχωρηθεί από την πολιτεία ως προσωρινή λύση προ 30ετίας περίπου. Αλλά σ’ αυτήν τη χώρα και με τέτοιες κυβερνήσεις, «ουδέν μονιμότερον του προσωρινού». Οι επαναλαμβανόμενες υποσχέσεις από όλες τις κυβερνήσεις, οι οποίες πέρασαν στο διάστημα αυτών των χρόνων, για μεταστέγαση σε χώρο επαρκέστερο, έπεσαν στο κενό. Χρόνια το μουσείο ασφυκτιά δέσμιο ενός χώρου ακατάλληλου από κάθε άποψη. Παλαιότητα κτιρίου, κάκιστος εξαερισμός, ανεπαρκής φωτισμός, απαράδεκτες και τριτοκοσμικές συνθήκες υγιεινής (ύδρευση, αποχέτευση), μόνιμος και υπαρκτός κίνδυνος πλημμύρας (λόγω γειτνίασης με τις δημόσιες τουαλέτες) και έλκυσης παντός είδους λυμάτων, τρωκτικά και έντομα, τεράστιος κίνδυνος για την υγεία εργαζομένων και επισκεπτών λόγω των συχνών απολυμάνσεων, παντελής έλλειψη κεντρικής θέρμανσης και κλιματιστικών μηχανημάτων, έλλειψη πυρασφάλειας κ.ά.

Η στενότητα του χώρου οδήγησε στη μεταστέγαση της βιβλιοθήκης, το 1990, σε μια αίθουσα του κτιρίου «Κωστή Παλαμά – Ροζ κτίριο», που παραχώρησε το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ομως, ήταν μια προσωρινή λύση που δεν ικανοποιούσε τις ανάγκες του Κέντρου Ερευνας, καθώς έπρεπε να ακολουθούν τα ωράρια του Πανεπιστημίου. Οταν το Πανεπιστήμιο ήταν κλειστό, έκλεινε και η βιβλιοθήκη.

Το Φλεβάρη του 2003 εγκαινιάστηκε, παρουσία των Προέδρων της Δημοκρατίας, Κ. Στεφανόπουλου, και της Βουλής, Απ. Κακλαμάνη, η νέα στέγη της Θεατρικής Βιβλιοθήκης του Κέντρου Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικού Μουσείου, στο 400 τετραγωνικών μέτρων κτίριο της οδού Καραμανλάκη 7 (Πατήσια). Και πάλι δεν ήταν η επιθυμητή λύση, καθώς το Θεατρικό Μουσείο εξακολουθεί να βρίσκεται στο υπόγειο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων, ενώ θα έπρεπε να συστεγάζονται. Οι υπεύθυνοι του Μουσείου, όμως, για να μη στοιβαχτούν τα πολύτιμα βιβλία και χειρόγραφα σε κάποια αποθήκη, δέχτηκαν αυτή τη μεταστέγαση της θεατρικής βιβλιοθήκης, η οποία περιλαμβάνει σπάνιες εκδόσεις και χειρόγραφα, 34.000 περίπου τόμους για το θέατρο, που χρονολογούνται από το 1736, εκατοντάδες χειρόγραφα από το 1860, δημοσιεύματα για το θέατρο, αφίσες, καθώς και το Αρχείο Αποκομμάτων.

  • Δεν φτάνει η «συγκίνηση»

Αξίζει, επίσης, να δούμε με στοιχεία το έργο που προσφέρει το Κέντρο: 80.000 μαθητές σχολείων ετησίως επισκέπτονται το Μουσείο και ξεναγούνται χωρίς καμιά επιβάρυνση, ενώ οι μεμονωμένοι επισκέπτες φτάνουν περίπου τους 10.000 ετησίως, ενώ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες παρατηρείται αυξημένη προσέλευση αλλοδαπών. 5.000 περίπου μελετητές, ετησίως, κάνουν χρήση του τεράστιου πλούτου βιβλίων, ελληνικών και ξένων (40.000 τόμοι), των περιοδικών (10.000 τόμοι) και της σπάνιας συλλογής χειρογράφων που διαθέτει η Βιβλιοθήκη. 3.000 ερευνητές ετησίως αντλούν το υλικό τους από το τεράστιο αρχειακό υλικό του Μουσείου. Στο αρχείο περιέχονται, εκτός των άλλων, και περισσότερες από 2.000 βιντεοσκοπημένες παραστάσεις, μοναδικά ντοκουμέντα για την ιστορία του Ελληνικού Θεάτρου. Επίσης, τροφοδοτούνται και ενημερώνονται όλα τα σχολεία της χώρας, δωρεάν πάντα, με βιντεοκασέτες, από παραστάσεις, ειδικά τραγωδίες. Από το 2001 έχει αναλάβει αποκλειστικά, σε συνεργασία με το Ελληνικό Φεστιβάλ, την έκθεση ντοκουμέντων στο Μουσείο Επιδαύρου.

Η μοναδικότητα των Αρχείων του Κέντρου προκάλεσε, μάλιστα, το ενδιαφέρον της «κοινωνίας της πληροφορίας» και συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα ψηφιοποίησης σημαντικών αρχείων και εξόδου τους στο διαδίκτυο.

«Ποιος μπορεί να αρνηθεί τη συγκίνηση που νιώθουμε όταν βλέπουμε ο πολιτισμός μας να θαυμάζεται και να υιοθετείται από άλλους πολιτισμούς;» αναρωτήθηκε πρόσφατα στη Βουλή ο νέος υπουργός Πολιτισμού Πάνος Γερουλάνος, εν μέσω μιας έκθεσης ιδεών περί του Πολιτισμού και του Τουρισμού που γίνονται πια ταυτόσημες έννοιες για τη νέα κυβέρνηση.

Η συγκίνηση έχει περισσέψει κύριε υπουργέ. Δεν είναι αυτό που μας λείπει. Είναι η πράξη και όχι τα λόγια που χορτάσαμε «αιώνες» τώρα. Και αν όπως είπατε έχετε «την τιμή να ανεβαίνετε για πρώτη φορά στο βήμα του Ελληνικού Κοινοβουλίου, έχοντας αναλάβει την ευθύνη προστασίας, ανάδειξης και αξιοποίησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, της σύγχρονης δημιουργίας»… οφείλετε να το δείξετε στην πράξη. Η «μάχη επιβίωσης του ειδικού απέναντι στο γενικό» είναι καθημερινή, επώδυνη και αναποτελεσματική όταν δεν λαμβάνει μέτρα επιθετικά και ουσιαστικά. Και ένα μήνα τώρα, πέρα από κάποιες θεωρητικές κορόνες, φως δεν βλέπουν, ούτε το Θεατρικό Μουσείο, ούτε άλλοι εποπτευόμενοι από το ΥΠΠΟ φορείς… ούτε καν ως αναφορά στα σχέδια του υπουργείου σας.

Σοφία ΑΔΑΜΙΔΟΥ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 1 Νοέμβρη 2009