«Ας αφήσουν να παίξουμε κάτι κι εμείς οι γυναίκες»

  • ΚΑΙ ΞΑΦΝΙΚΑ ΓΕΜΙΣΕ Ο ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΝΤΡΕΣ ΣΤΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΉΩΣ «ΚΑΡΥΚΕΥΜΑΤΑ». ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΚΟΛΟ ΓΕΛΙΟ;

«Ανέκαθεν αδικημένες ήταν οι γυναίκες ηθοποιοί στην κωμωδία. Μου το ΄λεγε και η Ρένα Βλαχοπούλου: «Τους πιο γελαστικούς ρόλους οι άντρες τους έχουν- κυρίως στην επιθεώρηση». Και θεωρώ πλεονεξία ότι αποζητούν να πάρουν και τους ελάχιστους… εναπομείναντες δικούς μας ρόλους. Ας αρκεστούν στους δικούς τους. Που είναι πολλοί και καταπληκτικοί- ο ένας καλύτερος από τον άλλον. Κι ας αφήσουν να παίζουμε κάτι κι εμείς οι γυναίκες κωμικοί…».

Αφήστε την Έλντα Πανοπούλου– που τελευταία, αφοσιωμένη στη δραματική της σχολή, έχει γίνει κάπως ακριβοθώρητη στη σκηνή- να λέει! Οι άντρες της ελληνικής κωμωδίας έχουν πέσει με τα μούτρα στους γυναικείους ρόλους. Έχουμε και λέμε- για φέτος το καλοκαίρι: «Αι δύο ορφαναί»- αμιγώς «αντρική» παράσταση. «Ο προεστώς του χωριού» (ΚΘΒΕ)- αμιγώς «αντρική» παράσταση. «Λυσιστράτη» παράσταση με τον επώνυμο και άλλους γυναικείους ρόλους ερμηνευμένους από άντρες. «Μήδεια» του Μποστ- με γυναικείους ρόλους ερμηνευμένους από άντρες και ανδρικό τον Χορό γυναικών. Το προπέρσινο «Οκτώ γυναίκες», αμιγώς «αντρική» παράσταση θα ξαναπαρουσιαστεί το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη. Ενώ ο Τάκης Ζαχαράτος ετοιμάζεται να παίξει τον χειμώνα τον επώνυμο ρόλο στην «Χαρτοπαίχτρα».

  • Τι ακριβώς συνέβη και οι άνδρες γεγόνασι γυναίκες;

Δεν είναι πρωτότυπο. Από την αρχαιότητα έως και τον Σαίξπηρ και τους επιγόνους του το θέατρο αντρική αποκλειστικότητα ήταν. Στην Ελλάδα οι γυναικείοι ρόλοι του Αριστοφάνη, όταν αρχίσαμε να τον ανακαλύπτουμεως «κατάλληλο μόνο για άντρες»…-, αποκλειστικότητα «ειδικών» ανδρών ηθοποιών ήταν. Έκτοτε η επιθεώρηση μόνο ήταν που επέτρεπε στους άντρες να εμφανιστούν με φούστες. Και κάποιες εξαιρέσεις- ο Σπύρος Ευαγγελάτος το 1976 ανέβασε μια «Λυσιστράτη» μόνο με άντρες. Εξαιρέσεις που τελευταία πύκνωσαν. Και ξαφνικά φέτος το καλοκαίρι η τάση έγινε μόδα.

«Η ανάγκη να παίξουν άντρες γυναικείους ρόλους από δύο λόγους ξεκινά ει» εξηγεί ο Παύλος Χαϊκάλης, μετρημένη και επιτυχημένη Εριέτη στο «Αι δύο ορφαναί». «Ο πρώτος όταν θέλεις συμβολικά να σατιρίσεις πρόσωπα. Όπως ήταν η Γριά στους «Δέκα μικρούς Μήτσους»: ένα πρόσωπο που είναι η κορύφωση μιας σάτιρας η οποία ξεπερνάει το φύλο. Ο άλλος όταν βασιστείς στο άφυλο των χαρακτήρων και των καταστάσεων- σε ένα δράμα που το κάνεις κωμωδία όπως στο «Αι δύο ορφαναί». Όπου η σάτιρα καταλήγει σε σουρεαλιστικά πεδία».

Ο Κώστας Σαντάς– παίζει στο κωμειδύλλιο «Ο προεστώς του χωριού» αλλά αντρικό ρόλο, έχει κάνει όμως υπέροχη Πενία στον «Πλούτο»- εκφράζει μία άλλη άποψη: «Με τον σκηνοθέτη Γιώργο Κιουρτσίδη ξεκινήσαμε από την ιδέα να εντάξουμε στο έργο- γιατί ο χωρόχρονος άλλαξε και ο «Προεστώς του χωριού» ανήκει σε μία άλλη εποχή- κάτι από αυτά τα δρώμενα που υπάρχουν ακόμα στην ύπαιθρο. Δεν κοροϊδεύουμε τη γυναίκα. Οι άντρες χωρίς να μιμηθούν τη γυναίκα, όπως είναι, με τα γένια και την αντρική συμπεριφορά στη σκηνή, μεταφέρουν τη δική μας αντρική ματιά στις γυναίκες». Μήπως, όμως, είναι απλώς το εύκολο γέλιο που οδηγεί σ΄ αυτές τις επιλογές; Στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε και το θέατρο ό,τι μπορεί μετέρχεται για να τραβήξει κόσμο… Καταφεύγοντας σε συνταγές επιτυχημένες. Δεν είναι τυχαίο πως και «Αι δύο ορφαναί» και η «Λυσιστράτη» σε ανδρική «εκδοχή» δεν είναι η πρώτη φορά που ανεβαίνουν…

«Είναι εύκολο να πέσει κάποιος στην παγίδα του εύκολου γέλιου. Εκτός κι αν δει το πράγμα πάρα πολύ σοβαρά. Αν δεν υπάρχει πρόταση για κάτι διαφορετικό, τότε πάμε να εκμεταλλευτούμε το εύκολο του πράγματος- γέλιο με το ζόρι» λέει ο Παύλος Χαϊκάλης.

  • Η Έλντα Πανοπούλου είναι εξομολογητική:

«Το εύκολο γέλιο είναι ένα λάθος στο οποίο όλοι οι κωμικοί ηθοποιοί έχουμε υποπέσει κάποια στιγμή. Το έχω ζήσει η ίδια. Και είναι ένας από τους λόγους που παίζουν άντρες ηθοποιοί γυναικείους ρόλους- να βρεθεί ένα τρικ που να μας εξασφαλίσει το γέλιο. Δεν ξέρω αν είναι ωφέλιμο μακροπρόθεσμα αυτό… Από εκεί και πέρα υπάρχει στην εποχή μας μία τάση, μία μόδα να μην υπάρχουν φύλα. Και στη σκηνή. Εγώ στους μαθητές μου διδάσκω πως στη σκηνή ο ηθοποιός πρέπει να έχει φύλο».

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

535 π.Χ., Αθήναι. Γένεση του αρχαίου ελληνικού δράματος. Τους γυναικείους ρόλους σε τραγωδίες και κωμωδίες θα ερμηνεύουν άνδρες με μάσκες.

16ος- 17ος αιώνας, Αγγλία. Νέοι άνδρες ερμηνεύουν τους γυναικείουςρόλους στα έργα του Σαίξπηρ, του Μάρλοου, του Τζόνσον, των προκατόχων και επιγόνων τους, σε όλη την ακμή και παρακμή του ελισαβετιανού και ιακωβιανού θεάτρου.

16ος αιώνας, Ιταλία. Η αυτοσχεδιαστική κομέντια ντελ άρτε φέρνει τον ηθοποιό στο προσκήνιο και επιτρέπει στις γυναίκες να εμφανίζονται στη σκηνή. Η Ιζαμπέλα Αντρεΐνι, από τις γνωστότερες ηθοποιούς της πρώτης περιόδου.

1629, Ιαπωνία. Στο παραδοσιακό θέατρο Καμπούκι αποκλείονται οι γυναίκες από τη σκηνή. Μόνο ώριμοι άνδρες επιτρέπεται να συμμετέχουν στις παραστάσεις του.

1629, Αγγλία. Γαλλίδες ηθοποιοί εμφανίζονται στην Αγγλία.

1660, Αγγλία. Παλινόρθωση της βασιλείας. Επιτρέπεται στις γυναίκες να παίξουν στο θέατρο.

Μάργκαρετ Χιουζ: η πρώτη επαγγελματίας ηθοποιός.

1821, Ζάκυνθος. Εμφανίζεται στην Ζάκυνθο η θεωρούμενη πρώτη Ελληνίδα ηθοποιός Αικατερίνη Βιαγκίνη.

«Βλαχοπούλου ήταν μόνο μία»

Στις γυναίκες ηθοποιούς καθόλου όμως δεν πρέπει να τους αρέσει που τους παίρνουν ρόλους οι άντρες…

Η γνώμη του Παύλου Χαϊκάλη: «Με τίποτε δεν συμφωνώ να εκμηδενίζεται η γυναίκα στη σκηνή. Γι΄ αυτό και δεν συμφωνώ, αν δεν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος, να παίζουμε οι άντρες τους γυναικείους ρόλους. Δηλαδή δεν κατάλαβα, αν και ούτε την παράσταση είδα ούτε θέλω να εμφανιστώ ως τιμητής, γιατί στο «Ο προεστώς του χωριού» να παίζουν μόνο άντρες».

«Την καταλαβαίνω την αντίδραση των γυναικών», λέει ο Κώστας Σαντάς. «Αλλά έλα που αυτό ξεκινάει από τον Αριστοφάνη. Πρόκειται για ένα παιχνίδι, για μια γιορτή του θεάτρου».

  • Υπέρ των γυναικών και ο Στάθης Ψάλτης:

«Αυτό στερεί από τις ταλαντούχες γυναίκες που έχουμε στο θέατρο να παίξουν κάποιους ρόλους. Και είναι κρίμα. Γιατί, έτσι κι αλλιώς, λείπει η γυναικεία δυναμική από το θέατρό μας- στην κωμωδία τουλάχιστον και στην επιθεώρηση».

Δεν θα κάνατε την Χαρτοπαίχτρα δηλαδή που θα παίξει ο Τάκης Ζαχαράτος;

«Όχι. Γιατί Βλαχοπούλου ήταν μία».

«Αφού εγώ που έκανα στο θέατρο, πλάι της, την Κυρά Μαριγώ, πολύ θα το σκεφτόμουνα να παίξω την Αλέκα» τον συμπληρώνει η Έλντα Πανοπούλου.

Βέβαια και οι δύο εκφράζουν την εκτίμησή τους στον μίμο Ζαχαράτο. «Είναι άπιαστος. Αλλά άλλο είναι να μιμηθεί τη Βλαχοπούλου, άλλο να ερμηνεύσει τον ρόλο» ξεκαθαρίζει ο Στάθης Ψάλτης.

«Δεν πρέπει να κοροϊδέψεις τον ρόλο»

Το κλου των επιθεωρήσεων της τελευταίας τριακονταετίας και βάλε είναι να εμφανιστεί ο Στάθης Ψάλτης ντυμένος γυναίκα- απολαυστικός. Φέτος, όμως, στην… ανδρική «Λυσιστράτη» παίζει ρόλο αντρικό- τον Κινησία! Αλλά στο φινάλε βγαίνει και ως… σέξι Συμφιλίωση.

«Ο Αριστοφάνης, στις γυναίκες που έγραφε- εκτός του ότι ήξερε πως θα τους παίξουν άντρες με γυναικεία μάσκα-, έβαζε και λίγο άντρα μέσα τους» μου λέει. «Γιατί επιπλέον ήξερε πως ο άντρας κρύβει μέσα του και γυναικεία στοιχεία. Οι συγγραφείς της σύγχρονης εποχής δεν νομίζω πως είχαν τόσο πνευματώδη διάθεση να γράφουν γυναικείους ρόλους με αντρικά στοιχεία ή αντρικούς με γυναικεία. Η αλλαγή του φύλου των ρόλων είναι επιλογή των σκηνοθετών που θέλουν να εντυπωσιάσουν με τέτοιου είδους τερτίπια. Αυτά στο θέατρο, για μένα, δεν περνάνε. Βέβαια ένας καλός άντρας ηθοποιός μπορεί να παίξει εξαίσια μία γυναίκα».

Και ποιο είναι το κλειδί;

Κώστας Σαντάς: «Το κλειδί είναι να μη μιμηθείς τη γυναίκα. Να μην κάνεις αυτά τα εξωτερικά τερτίπια που μερικές φορές κάνουμε».

Παύλος Χαϊκάλης: «Δεν πρέπει να κοροϊδέψεις τον ρόλο. Πρέπει να υπηρετήσεις σωστά την κατάσταση υποστηρίζοντάς τον σαν να είσαι γυναίκα. Να πειστείς πως είσαι γυναίκα. Δεν έχει «κοιτάξτε με, είμαι ο Χαϊκάλης ή ο δείνα που κάνω τη γυναίκα»».

Έλντα Πανοπούλου: «Αν δεν προσεγγίσει ο ηθοποιός τα συναισθήματα του ρόλου θα βγει καρικατούρα. Βέβαια, όταν ο ρόλος είναι γραμμένος για γυναίκα, πιστεύω πως ο συγγραφέας ήξερε γιατί τον γράφει για γυναίκα. Και δεν μπορεί ένας άντρας να υπηρετήσει απόλυτα τον γυναικείο συναισθηματικό κόσμο.

Έναν μόνο άντρα έχω ξεχωρίσει στην επιθεώρηση να παίζει με τόση ακρίβεια, με τόση μαεστρία γυναίκες: τον Σωτήρη Μουστάκα. Γιατί έκανε συναισθηματική προσέγγιση του ρόλου, δεν έκανε υπερβολές και χοντράδες, δεν προκαλούσε και δεν γινόταν χυδαίος».

«Πρέπει να έχει θέση και άποψη ουσιαστική. Αν κάνω την Πετρούλα, την κάνω γιατί σατιρίζω μία τηλεπαρουσιάστρια που δεν είναι και για χειροκροτήματα- μόνο για γέλιο… Αν κάνω μια γριά, την κάνω για να διακωμωδήσω έναν τύπο».


  • Γράφει ο Γιώργος Δ. Κ. Σαρηγιάννης, Τα Νέα, Σάββατο, 29 Αυγούστου 2009

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: