Ποιος θα κρεμούσε μια Μίρεν στα μισά του έργου;

  • Ενώ οι «αστερόεσσες» κριτικές που γράφτηκαν την επομένη της πρεμιέρας της «Φαίδρας» ήταν ως επί το πλείστον διθυραμβικές (κυριάρχησαν τα τέσσερα στα πέντε αστέρια), δεν έλειψαν και οι σκληρές «σπόντες». «Το γρανιτένιο παλάτι κράτησε το ενδιαφέρον του κοινού περισσότερο από την υποκριτική των ηθοποιών», σημείωνε η tabloid «London Lite» αποδομώντας απ’ το βάθρο ακόμη και μια οσκαρική πρωταγωνίστρια. «Ποτέ δεν μπορείς να προβλέψεις τις κριτικές», αποφαινόταν με ήρεμη αυτοπεποίθηση το μεσημέρι της Παρασκευής στην ελληνική δημοσιογραφική αποστολή ο Νίκολας Χάιτνερ.
  • Δίπλα του, στη μικρή συνεδριακή αίθουσα του, γραφείου του στο National Theater βρίσκονταν η Ελεν Μίρεν -που εκτός σκηνής είναι γοητευτικότερη, αν και «στημένη»- και ο «άγουρος» Ιππόλυτος-Ντόμινικ Κούπερ.

Ούτως ή άλλως, ο σκηνοθέτης δεν είχε κάποιο ιδιαίτερο καημό για τον Γάλλο δραματουργό και την ηρωίδα του. «Δεν ήταν δική μου επιλογή η «Φαίδρα», αλλά της Ελεν», ξεκαθάρισε. «Δεν είχα καν σκεφτεί τον Ευριπίδη (Ιππόλυτο)». Διπλός ο λόγος: «Αισθάνομαι περισσότερη οικειότητα με τον γαλλικό νεοκλασικισμό. Επειτα, η Φαίδρα του Ευριπίδη κρεμιέται στο μέσο της διαδρομής. Ποιος θα κρεμούσε μια Ελεν Μίρεν στα μισά του έργου;».

Στο ερώτημα γιατί επέλεξε να επιστρέψει στη σκηνή μετά από 6 χρόνια με τον ρόλο της Φαίδρας, η Ελεν Μίρεν απαντά: «Ανέκαθεν με συνάρπαζαν οι σπουδαίες θεατρίνες του τέλους του περασμένου αιώνα, όπως η Ελεονόρα Ντούζε και η Σάρα Μπερνάρ. Σκέφτηκα ότι αφού η Μπερνάρ έκανε τη Φαίδρα, θα πρέπει να είναι ένας καλός ρόλος. Αγαπώ την εσωτερικότητα και τα μικρά μεγέθη. Μου αρέσουν εξίσου τα μεγαλοπρεπή «τεράστια» οπερατικά έργα με τα μεγάλα αισθήματα».

Οταν ο Χάιτνερ χαρακτηρίζει τον Ρακίνα «ξένο» στη βρετανική παράδοση, ως βασικό επιχείρημα φέρνει τον «ρεαλισμό» της βρετανικής θεατρικής παράδοσης. «Ο κοινωνικός ρεαλισμός είναι πιο σημαντικός σε εμάς απ’την ψυχολογία των ηρώων, σε αντίθεση με τις γαλλικές νεοκλασικές τραγωδίες κι ακόμη περισσότερο τις αρχαίες τραγωδίες, που επικεντρώνονται στον ακραίο φόβο και στα ακραία συναισθήματα», τονίζει ο σκηνοθέτης. «Ηταν για όλους μας δύσκολο να οδηγηθούμε κατευθείαν στο ακραίο αίσθημα. Ο Ρακίνας ενδιαφέρεται μόνο για το αίσθημα. Στη «Φαίδρα» του δεν τον απασχολεί ο κόσμος στον οποίο ζει η ηρωίδα. Η γνωριμία της με τον Ιππόλυτο «περνάει» στην πρώτη πράξη στα ψιλά σε τέσσερις στίχους. Για να φτάσει όμως ο Ρωμαίος στην Ιουλιέτα, έχουν προηγηθεί μια γιορτή, κωμικές σκηνές στον δρόμο κι ένα σωρό περιστατικά… Αυτός είναι ο Σέξπιρ, αυτή είναι και η βρετανική παράδοση. Είναι πολύ σημαντικό το πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσεται ένα έργο».

  • Το πάθος στη μέση ηλικία

Τη Φαίδρα δεν την είδε ως ένα σύγχρονο δράμα; «Φαντάζομαι, είναι το δράμα όλων των εποχών, ένα έργο διαχρονικό. Πάντοτε, και πριν από 2.500 χιλιάδες χρόνια, ήταν επώδυνο να γραπώνεσαι από την εμμονή σου για κάποιον που δεν στην ανταπέδιδε». Στο σημείο αυτό ανακαλύπτει ο Χάιτνερ και το «σκάνδαλο» του ρακίνειου έρωτα: «Προφανώς και για το γαλλικό κοινό του 1677 υπήρχε το ταμπού της αιμομιξίας. Αλλά αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στο βασικό γεγονός ότι ο Ιππόλυτος δεν αγαπάει τη Φαίδρα».

«Δεν είμαι σίγουρη αν η μυστικότητα και η καταπίεση κάνουν τα πράγματα περισσότερο ακραία. Το πάθος, όμως, στη μέση ηλικία, δεν είναι γνώρισμα μόνο των γυναικών ή των ανδρών, αλλά των ανθρώπινων υπάρξεων εν γένει. Το ανάρμοστο πάθος μπορεί να σε «προσβάλει» στα 16 σου, στα 36 σου ή στα 66 σου. Δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά ανθρώπινης καρδιάς», υποστηρίζει η Μίρεν, που μεταξύ ενοχής και αθωότητας συναντά τη δική της Φαίδρα στην «ανθρωπότητα». «Ολοι μας υπήρξαμε στη ζωή μας και ένοχοι και αθώοι», αποφαίνεται. «Ολοι διαπράξαμε φρικτά λάθη. Αυτό είναι το στοιχείο που καθιστά διαχρονική την τραγωδία του Ρακίνα. Απ’ την αρχαία Ελλάδα ώς τον 18ο αιώνα και από εκεί στη μοντέρνα Αγγλία, η ιστορία της Φαίδρας ήτανε πάντα οικεία στο κοινό αφού περιγράφει αναγνωρίσιμα αισθήματα».

Το «αμάρτημα» της ηρωίδας καθοδηγείται, σύμφωνα με την πρωταγωνίστρια, από τη δική της θέληση. «Και ο Ρακίνας και ο Ευριπίδης κατανοούν πολύ καλά τη σχέση βούλησης και πεπρωμένου. Εσύ δημιουργείς το πεπρωμένο σου. Την ίδια ώρα νιώθεις ότι επενεργεί και κάτι έξω από εσένα. Αν δεν είχα πάει στο βενζινάδικο, δεν θα είχα αργήσει στη συνάντησή μας. Δεν ήταν δική μου απόφαση να αργήσω. Οι Ελληνες συγγραφείς αυτό το αντιλαμβάνονταν. Στη «Φαίδρα» όλοι οι ήρωες έχουν πάρει τις αποφάσεις τους. Κανένας τους δεν είναι ούτε αθώος ούτε ένοχος».

Και μια προσωπική εξομολόγηση. «Ο έρωτας χωρίς ανταπόδοση είναι κάτι που έχω ζήσει κι εγώ», αποκαλύπτει η Μίρεν. Στη «Φαίδρα» χρησιμοποιώ τη μνήμη τού πόνου. Τα δάκρυά μου στη σκηνή είναι αληθινά. Και πραγματικά, είναι αδύνατο να τα σταματήσω…». *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 20 Ιουνίου 2009
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: