Daily Archives: 16 Μαΐου, 2009

Η πατρίδα μου, τα Βαλκάνια, και «Το τραγούδι του νεκρού αδελφού»

  • Του Kωστα Aκριβου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 16/5/2009
  • Πρώτη φορά το φαινόμενο το συναντήσαμε στους Πέρσες του Αισχύλου, οι θνητοί να ανακαλούν τον πεθαμένο βασιλιά για να τους συνδράμει στη δύσκολη κατάσταση (ήττα στη Σαλαμίνα): «Ελα, αρχαίε μου βασιλιά, έλα, φανερώσου στην κορυφή του τάφου σου». Και ο Δαρείος να υπακούει στο εξώλογο κέλευσμα του Χορού και να κάνει την εμφάνισή του για να συμβουλέψει τους πολίτες και παράλληλα να ημερώσει τη συμφορά.
  • Εκτοτε κύλησαν πολλές γενεές στον νερόμυλο του χρόνου. Κάπου προς τα μέσα του 9ου μ.Χ. αιώνα –έτσι υπολογίζεται από τους ερευνητές– ξαναφούντωσε στα χώματα της Μικράς Ασίας η επιθυμία για επιστροφή νεκρού στο ανεκτίμητο φως της ζωής. Ο καημός έγινε πόθος, ο πόθος στίχος, ο στίχος μελωδήθηκε σε τραγούδι. Και το τραγούδι ιστορεί μια μάνα που καταριέται τον γιο της γιατί συναίνεσε να παντρέψουν τη μονάκριβη αδερφή του στα ξένα. Οι πολλές κατάρες τελικά σηκώνουν τον γιο από το μνήμα και εκπληρώνει την υπόσχεσή του. «Του νεκρού αδελφού». Ο λίθος όπου στηρίχτηκε το δημοτικό τραγούδι, η κολόνα για να οικοδομηθούν πάμπολλα έργα της μετέπειτα γραμματείας. Ισως όχι μόνο της δικής μας. Στα λόγια και στα πρόσωπα αυτής της παραλογής βρήκαν τόπο να εκφραστούν οι αγωνίες και οι λαχτάρες και άλλων λαών της Βαλκανικής, μπορεί και πιο πέρα.
  • Σαν ανάσα ψυχής μπορεί να θεωρηθεί η θεατρική παράσταση, διασκευή και σκηνοθεσία «Του νεκρού αδελφού» από έναν άνθρωπο που έμπρακτα έχει αποδείξει πόσο εκτιμάει τη λαϊκή παράδοση, τον Σωτήρη Χατζάκη. Η απόδοση δεν έγινε μονοδιάστατα, δηλαδή ελληνοκεντρικά, αλλά διαπολιτισμικά. Λέξεις, ονόματα, ενδυμασίες και ήχοι από τη Ρουμανία, τη Σερβία, την Αλβανία και τη Βουλγαρία μεστώθηκαν σε εικόνες πάνω στη σκηνή. Το ρίγος δεν έχει πατρίδα. Γι’ αυτό θα άξιζε να δει κανείς τη μάνα Μάγια Μόργκενστερν πώς εκδραμάτισε τον στίχο: «Στου Κωσταντίνου το μνημειό ανέσπα τα μαλλιά της» ή τον Νίκο Αρβανίτη με τι χρώμα φωνής απάντησε στην απορία της αδερφής του Αρετής: «Ακουσες, Κωσταντάκη μου, τι λένε τα πουλάκια; Πως περπατούνε οι ζωντανοί με τους αποθαμένους», για να νιώσει και να καταλάβει τι σημαίνει αυθεντική λαϊκή τέχνη.
  • Να το καταλάβει ιδίως σήμερα που τα βιβλιοπωλεία και οι οθόνες έχουν κατακλυστεί από άψυχα, άχρωμα βαμπίρ και από γλυκανάλατες ιστορίες με απέθαντους. Οσο κι αν ακούγεται σοβινιστικό, δεν μπορείς να μην υψώσεις τη βαλκανική σου περηφάνια: «Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!».

* Ο Κώστας Ακρίβος είναι συγγραφέας. Το τελευταίο του βιβλίο «Τελετές ενηλικίωσης» κυκλοφορεί από το «Μεταίχμιο»

Παραστάσεις… μικρού μήκους στο Θέατρο του Νέου Κόσμου

  • Το «Θέατρο του Νέου Κόσμου» διοργανώνει «Φεστιβάλ Θεατρικών Παραστάσεων Μικρού Μήκους – Devised Theatre», από νέους δημιουργούς: Σκηνοθέτες, συγγραφείς, ηθοποιούς κλπ. Στους χώρους του θεάτρου θα παρουσιαστούν σκηνικές συνθέσεις «που προκύπτουν από θραύσματα μνήμης και ιστοριών, εικόνες και σχόλια που εκφράζουν τη θέση των νέων ανθρώπων στον κόσμο που ζούμε», λέει ο Β. Θεοδωρόπουλος. Το φεστιβάλ (20 – 30/5) περιλαμβάνει παραστάσεις μικρής διάρκειας (μέχρι 50′), από 21 νέες ελληνικές ομάδες, οι δημιουργοί των οποίων γεννήθηκαν μετά το 1975. Κάθε παράσταση θα παιχτεί 4 φορές σε 2 μέρες, σε έναν από τους χώρους του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου» (Κάτω Χώρος, Δώμα, Αυλή), ώστε οι θεατές να μπορούν να παρακολουθούν και 4 παραστάσεις ημερησίως.
  • Καθώς το φεστιβάλ είναι διαγωνιστικό, η παράσταση που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους της επιτροπής θα παρουσιαστεί στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» ως παραγωγή του, την περίοδο 2009-10. Το φεστιβάλ θα κλείσει στις 31/5 με ημερίδα για τις νέες φόρμες των παραστατικών τεχνών και τα αποτελέσματα του φεστιβάλ.