ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, ένα μεγάλο στοίχημα

  • Στο τέλος του 2010 αναμένεται να ολοκληρωθούν οι εργασίες αποκατάστασης του ιστορικού κτιρίου που αποτελεί πρωτοποριακό μνημείο του ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού

  • Ο χρονικός ορίζοντας είναι πλέον ορατός. Στο τέλος του 2010 αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες αποκατάστασης του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Το πρωτοποριακό μνημείο του ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού, το οποίο την εποχή που εγκαινιάστηκε ήρθε να καλύψει τις ανάλογες ανάγκες μιας εύρωστης τόσο από οικονομική όσο και από πνευματική και πολιτιστική άποψη κοινωνίας, θα παραδοθεί «ανανεωμένο» στον δήμο, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας σελίδας στη ζωή της πόλης και ίσως όχι μόνον αυτής. Η αλήθεια είναι ότι, στη διάρκεια της μακράς πορείας του, το θέατρο γνώρισε ημέρες δόξας, αφού κατά καιρούς «παρήλασαν» από τη σκηνή του πολλοί ελληνικοί και ξένοι θίασοι του λυρικού και δραματικού ρεπερτορίου, φημισμένα χορευτικά σύνολα και χορωδιακά συγκροτήματα. Ωστόσο, δεν έλειψαν και οι φωνές που υποστήριξαν πως, κατά καιρούς, το θέατρο δεν είχε την καλλιτεχνική πορεία η οποία θα άρμοζε στη λάμψη και στις δυνατότητές του. Στο πλαίσιο αυτό, το στοίχημα της «επόμενης ημέρας» προβάλλει πράγματι μεγάλο. Ωστόσο, το αν θα κερδηθεί θα το δείξει μόνον ο χρόνος…

    Ξετυλίγοντας τον μίτο

    • Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά ανεγέρθη με πρωτοβουλία του δημάρχου Τρύφωνα Μουτζόπουλου: θεμελιώθηκε τον Ιούνιο του 1884 από τον δήμαρχο Α.Σκυλίτση και εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 1895- επί δημαρχίας Θεόδωρου Ρετσίνα- σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Λαζαρίμου. Πρότυπό του είναι το παρισινό Θέατρο του Ωδείου (Τh tre d΄Οd on), σε μια περισσότερο απλοποιημένη ωστόσο κι εκσυγχρονισμένη μορφή. Η πεταλόσχημη, γαλλικού τύπου, αίθουσα, συνολικής χωρητικότητας 1.300 ως 1.500 θεατών αποτελείται από την πλατεία (auditorium), δύο σειρές θεωρείων, εξώστη και υπερώο. Διαθέτει υποσκήνιο μεγάλου ύψους και πύργο σκηνής, καθώς και δύο κλιμακοστάσια προσβάσιμα στο συνολικό ύψος της σκηνής.
    • Ο Λαζαρίμος κατασκεύασε ένα θέατρο με πολλούς βοηθητικούς χώρους, ενώ φρόντισε ιδιαιτέρως την πλαστική και μορφολογική ανάδειξη των εξωτερικών επιφανειών του συμπαγούς κτιρίου. Θεωρείται μάλιστα ότι η αντιμετώπιση, ο σχεδιασμός και η εκτέλεση της αρχιτεκτονικής και της διακόσμησής του ως ενιαίου συνόλου αποτελεί ένα από τα λίγα υλοποιημένα και ολοκληρωμένα έργα της ευρύτερης περιοχής τα οποία διέπονται από τη συγκεκριμένη αντίληψη. Σε ό,τι αφορά την εσωτερική διακόσμηση, ο Λαζαρίμος ακολούθησε τον γαλλικό εκλεκτικισμό, εναρμονίζοντας στοιχεία από τη ρωμαϊκή, αναγεννησιακή και νεοκλασική τεχνοτροπία.
    • Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το θέατρο γνώρισε διάφορες χρήσεις- ακόμη και οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής βρήκαν καταφύγιο στους χώρους του – με αποτέλεσμα να προκληθούν αλλοιώσεις, οδηγώντας στην πρώτη ανακαίνισή του 1926. Εκτενείς ανακαινίσεις έγιναν μεταπολεμικά (1946, 1955, 1962, και η θεωρούμενη ως πλέον ριζική το 1967 – 1968) οι οποίες ωστόσο αφορούσαν σε επιμέρους χώρους του, καθώς τα σύγχρονα υλικά δομής μπορούσαν να εξυπηρετήσουν αποτελεσματικότερα τις λειτουργικές του απαιτήσεις.

    Το έργο αποκατάστασης

    • Όπως εξηγεί στο «Βήμα» ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων κ. Νίκος Χαρκιολάκης οι προτάσεις της προμελέτης για το «νέο πρόσωπο» του θεάτρου περιλαμβάνουν, αρχικώς, την πλήρη στερέωση, ενίσχυση και αποκατάσταση ολόκληρου του κελύφους (όψεις, στέγες κτλ.) και των εσωτερικών χώρων (πλατεία, θεωρεία, καμαρίνια, βοηθητικοί χώροι, κτλ.) με τις αναγκαίες προσαρμογές για τη σύγχρονη λειτουργία του διατηρητέου μνημείου. Παράλληλα, προβλέπεται ο πλήρης κλιματισμός όλων των χώρων με τη δημιουργία μηχανοστασίων στον υπόγειο χώρο της πλατείας μπροστά στο πρόπυλο του θεάτρου, ο εκσυγχρονισμός και ο εξοπλισμός της νέας σκηνής, ο ανασχεδιασμός των χώρων εξυπηρέτησης των θεατών (φουαγιέ, κυλικεία, κτλ.), στατικές επεμβάσεις για τη βελτίωση του φέροντα οργανισμού και, τέλος, ανάδειξη, ανακαίνιση και συντήρηση του εσωτερικού διακόσμου. Το έργο δημοπρατήθηκε στο τέλος του 2006, ενώ η σύμβαση με τη μειοδότρια εργοληπτική εταιρεία υπεγράφη τον Μάρτιο του 2008. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται στο ποσό των 36.000.000 ευρώ, προερχόμενο τόσο από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης όσο και από το ΕΣΠΑ (2007- 2013).

    Το «μυστικό» της σκηνής

    • Βασικό προτέρημα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά θεωρείται η ευρύχωρη κατασκευή της σκηνής, η οποία, με πλάτος 20,30 μ., βάθος 16,15 μ. και ύψος 30 μ., θεωρείται υπερέχουσα από όλες τις σκηνές των νεοελληνικών θεάτρων του 19ου αιώνα. «Η σκηνή είναι κάτι τι έκτακτον δι΄ ελληνικόν θέατρον» αναφέρει χαρακτηριστικά η «Νέα Εφημερίς» στο φύλλο της 15ης Μαρτίου του 1895, λίγες ημέρες δηλαδή πριν από τα εγκαίνια. Αμέσως μετά διαβάζουμε:
    • «Το δάπεδον αυτής είνε άπαν κινητόν, παρέχον ευκολίας και διά τα πολυπλοκώτερα των θεαματικών έργων. Αι σκηνογραφίαι ανέρχονται και κατέρχονται υπό το δάπεδον χωρίς να διπλούνται, διότι το ύψος άνω της σκηνής και το βάθος υπό το δάπεδον αυτής έχει τας αυτάς διαστάσεις με το ορώμενον μέρος της σκηνής. Διά των ποικίλων άνωθεν και κάτωθεν μηχανημάτων δύνανται μετά καταπληκτικής ευκαιρίας να εκτελώνται παντός είδους εναέριοι ή υποχθόνιοι εμφανίσεις έστω και αι μάλλον πολυπρόσωποι» καταλήγει το σχετικό απόσπασμα του δημοσιεύματος.
    • «Προχωρώντας τις εργασίες αποκατάστασης» παίρνει και πάλι τον λόγο ο κ. Χαρκιολάκης «βρήκαμε πολλά στοιχεία της παλιάς σκηνής του θεάτρου, η οποία έχει διασωθεί σε ένα ποσοστό περίπου 60%. Στο σημείο αυτό καλέσαμε τον κ. Νίκο Πετρόπουλο, τον οποίο γνωρίζαμε από το Εθνικό Θέατρο, καθώς είχε αναλάβει τον σχεδιασμό κυρίως της σκηνής και των μηχανισμών και βάσει της μεγάλης του εμπειρίας στο λυρικό κυρίως θέατρο. Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι στην περίπτωση κατά την οποία εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση και βεβαίως η έγκριση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων θα μπορούσαμε ν΄ αποκαταστήσουμε την παλιά σκηνή, αξιοποιώντας τις δυνατότητες τις οποίες προσφέρει. Σε άλλη περίπτωση θα προχωρήσουμε κανονικά με τη μελέτη η οποία προβλέπει την κατασκευή νέας σκηνής και σ΄ ένα δωμάτιο θα κάνουμε αναπαράσταση της παλιάς σκηνής σε μακέτα…».
    • Από την πλευρά του ο Νίκος Πετρόπουλος χαρακτηρίζει την παλιά σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά σαν«πολυεργαλείο». Ο ίδιος εξηγεί: «Πρόκειται για το μοναδικό στην Ελλάδα κι ένα από τα ελάχιστα δείγματα τα οποία διασώζονται στην Ευρώπη με μηχανισμούς θεάτρου μπαρόκ. Ωστόσο παράλληλα με τους μηχανισμούς μπαρόκ, το θέατρο έχει τη δυνατότητα ν΄ ανεβάσει κυριολεκτικά ό,τι θέαμα θέλει. Και αυτό γιατί οι μηχανισμοί αυτοί έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα: όσα κομμάτια είναι στο πεδίο της σκηνής έχουν τη δυνατότητα να βγαίνουν και να την απελευθερώνουν. Δεν είναι δηλαδή “δουλεία”. Το επιπλέον στοιχείο τους είναι ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε όλα μαζί είτε μέρος τους από τον εκάστοτε σκηνογράφο για την εξυπηρέτηση της παράστασης. Είναι μια πολυσκηνή. Θα μπορούσε ν΄ ανέβει οποιοδήποτε θεατρικό έργο, παραστάσεις χορού, αλλά και μικρές όπερες αφού το pit της ορχήστρας χωράει περί τα 40 όργανα».
    • Στη συνέχεια ο Νίκος Πετρόπουλος διατυπώνει μια πρόταση: «Θα μπορούσε όλος αυτός ο μηχανισμός του θεάτρου να ενταχθεί σ΄ ένα πρόγραμμα έτσι ώστε να διοργανώνονται μικρές αναπαραστάσεις ανεβασμάτων μπαρόκ: να κάθονται δηλαδή οι θεατές, να κινούνται τα σκηνικά, ν΄ ακούγεται μουσική και, μέσω οθονών οι οποίες θα υπάρχουν στην αίθουσα, να παρακολουθούν τη λειτουργία των μηχανισμών με τη βοήθεια καμερών που θα έχουν τοποθετηθεί στο υποσκήνιο… Θα μπορούσαν επίσης να οργανωθούν σεμινάρια σκηνογραφίας, σεμινάρια για όπερα μπαρόκ με συμμετοχές απ΄ όλο τον κόσμο. Μία ακόμη ιδέα θα ήταν οι συμπαραγωγές με τα αντίστοιχα 4-5 θέατρα τα οποία διασώζονται στην Ευρώπη. Με αυτόν τον τρόπο δεν μιλούμε απλώς για ένα θέατρο, αλλά για ένα ευρύτερο μορφωτικό κέντρο και δη πρότυπο. Εάν λειτουργήσει σωστά,θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πόλο έλξης πολλαπλών δραστηριοτήτων και να δώσει νέα πνοή στον Πειραιά, η οποία μπορεί να έχει και μέλλον. Το θέατρο αυτό,επαναλαμβάνω, ήταν για την εποχή του μοναδικό. Ας μην ξεχνούμε, δε, ότι εγκαινιάστηκε πριν από το Εθνικό…».

    Από τη θεωρία στην πράξη

    • Σε ό,τι αφορά τον Δήμο Πειραιά, διά στόματος του δημάρχου κ.Παναγιώτη Φασούλα,έχει ήδη διακηρύξει την πρόθεσή του να «έχει πρόγραμμα από την πρώτη κιόλας χρονιά». Στο πλαίσιο αυτό έχει συγκροτηθεί μια οργανωτική επιτροπή, αποτελούμενη από ανθρώπους οι οποίοι δραστηριοποιούνται τόσο στον χώρο του πολιτισμού όσο και των επιχειρήσεων (ανάμεσά τους ο αρχιτέκτονας Μάνος Περάκης, ο συνθέτης και διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων Γιώργος Κουρουπός κ.ά.), αντικείμενο της οποίας είναι να προτείνει το κατάλληλο οργανωτικό σχήμα το οποίο θα ανταποκρίνεται στους σκοπούς και στους στόχους του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Η πρώτη της συνεδρίαση έγινε στις αρχές της Μεγάλης Εβδομάδας, στην οποία μεταξύ άλλων συζητήθηκαν τα χρονοδιαγράμματα και τα επόμενα βήματα. Εξελίξεις επίκεινται…
    • της ΙΣΜΑΣ Μ. ΤΟΥΛΑΤΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 26 Απριλίου 2009
    Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

    Σχολιάστε

    Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

    Λογότυπο WordPress.com

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Google

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Twitter

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Facebook

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Σύνδεση με %s

    Αρέσει σε %d bloggers: