Daily Archives: 22 Φεβρουαρίου, 2009

«Είμαστε θλιβεροί οι ενήλικες». Ουαζντί Μουαουάντ «Οι Διψασμένοι»

«Διψασμένοι» για εφηβεία και όνειρα οι Μανώλης Μαυροματάκης, Προμηθέας Αλειφερόπουλος, Στεφανία Γουλιώτη, εγκαινιάζουν με το έργο του Μουαουάντ στο Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας το πρώτο βήμα για τη λειτουργία μιας Εθνικής Νεανικής Σκηνής

«Είμαστε θλιβεροί οι ενήλικες»
  • Αν μπορούσαμε να φέρουμε πίσω τον χρόνο, πόσο διαφορετική θα κάναμε τη ζωή μας; Η ενέργεια, το πάθος, η αγωνία της εφηβείας είναι το θέμα του έργου του Ουαζντί Μουαουάντ, «Οι Διψασμένοι», όπου η λεωφόρος της ενηλικίωσης των νέων διασταυρώνεται με το μονοπάτι της επιστροφής των ενηλίκων στην παιδική ηλικία. Η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου που έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή στο «Σύγχρονο θέατρο Αθήνας» αποτελεί το πρώτο βήμα προς τη λειτουργία μιας Νεανικής Σκηνής, έναν από τους άμεσους στόχους της πρώτης κρατικής μας σκηνής. Μιας νεανικής σκηνής που λαμβάνει υπόψη της τις προσλαμβάνουσες και τις ανησυχίες των νέων, που τους εισάγει στον μαγικό κόσμο του θεάτρου, που αφυπνίζει, που προβληματίζει, που ανατρέπει, που ψυχαγωγεί.

Η εξαφάνιση

  • Ενας νέος 17 ετών, ο Σιλβέν Μερντόκ, ξυπνά το πρωί της 6ης Φεβρουαρίου του 1988 και αρχίζει να μιλά. Είναι θυμωμένος, αλλά και ειρωνικός. Για το μέλλον του, που δεν έχει νόημα. Για όλα όσα τον πληγώνουν. Για όλα όσα τον φοβίζουν. Διεκδικεί το δικαίωμά του να μιλά όπως αυτός κρίνει. Και μιλά ασταμάτητα. Τον δικό του παραληρηματικό καταιγιστικό λόγο. Μιλά συνέχεια, από το πρωί μέχρι το βράδυ της ίδιας μέρας, όταν και εξαφανίζεται. Αυτή είναι η ημέρα της ενηλικίωσής του. Η μία και μοναδική.
  • Είκοσι χρόνια αργότερα, το έτος 2008, ένας ιατροδικαστής, ο Μπουν, καλείται να κάνει νεκροψία στα πλήρως παραμορφωμένα πτώματα ενός αγοριού και ενός κοριτσιού που ανασύρθηκαν αγκαλιασμένα από τον βυθό του ποταμού Σεν Λοράν, στο Μόντρεαλ του Καναδά. Με τη βοήθεια των αρχείων της αστυνομίας, καταφέρνει, για «κακή» του τύχη, να αναγνωρίσει στο πρόσωπο του αγοριού, τον Μερντόκ. Τον παλιό γνωστό του και συμμαθητή του αδερφού του από τα χρόνια της εφηβείας τους. Η κοπέλα όμως ποια είναι; Στην προσπάθειά του να λύσει αυτό το αίνιγμα, ο Μπουν ανασύρει από τον βυθό της μνήμης του όλα εκείνα τα γεγονότα που σημάδεψαν τις τελευταίες μέρες πριν από την εξαφάνιση του Μερντόκ. Καθώς όμως επιχειρεί αυτό το ταξίδι πίσω στον χρόνο, έρχεται αντιμέτωπος και με ένα τρίτο πτώμα. Το δικό του. Το πτώμα δηλαδή του έφηβου που ήταν και ο ίδιος κάποτε, είκοσι χρόνια πριν, και που είχε ονειρευτεί πως θα γινόταν συγγραφέας.
  • Στη μία και μοναδική τους συνάντηση, εκείνη τη μοιραία μέρα, η αμηχανία του Μερντόκ απέναντι στο σκοτεινό του μέλλον είχε πυροδοτήσει την έμπνευση του Μπουν. Ηταν η συνάντησή τους αυτή το έναυσμα για να ολοκληρώσει ο Μπουν το πρώτο του θεατρικό έργο. Και ήταν τόσο μεγάλη η ταύτιση που ένιωσε ο Μερντόκ όταν, μετά από λίγη ώρα, ήρθε σε επαφή με αυτό το θεατρικό έργο, που, τελικά, το βράδυ της ίδιας μέρας δεν άντεξε. Κι εξαφανίστηκε!
  • «Πώς διαχειρίζεται όμως ο Μπουν τη δική του αμηχανία, αναδρομικά, μετά από είκοσι χρόνια, όταν ξαναθυμάται όλα όσα του είχε πει ο Μερντόκ στη μοιραία τους συνάντηση; Αλλά και την αμηχανία που νιώθει απέναντι στα ανεκπλήρωτα όνειρά της δικής του εφηβείας; Στις προσδοκίες του για τη ζωή, που είκοσι χρόνια τώρα έχει θάψει στα πιο σκοτεινά σημεία της μνήμης του; Πώς συνδέονται όλα αυτά με την απάντηση που δίνει στο αίνιγμα της αναγνώρισης του πτώματος της κοπέλας; Τι κάνει ο Μπουν ώστε, μαζί με το αίνιγμα της κοπέλας, να λύσει και το βάσανο της δικής του αμηχανίας και της ενοχής;» είναι τα ερωτήματα στα οποία καλούνται οι συντελεστές της παράστασης να απαντήσουν.
  • «Οχι, προσπαθούμε να μην είμαστε απαισιόδοξοι. Οχι, δεν θέλουμε να πιστέψουμε πως αυτά που προτείνει ο Μπουν, δηλαδή ο ίδιος ο συγγραφέας, ο Ουαζντί Μουαουάντ, είναι απλώς μια απάντηση ρομαντική» τονίζει ο Μανώλης Μαυροματάκης, ο οποίος πρωταγωνιστεί και συνυπογράφει τη σκηνοθεσία μαζί με την Τζένη Αργυρίου. «Πως δεν μπορούν δηλαδή να έχουν αντίκρισμα στην πραγματικότητα επειδή η πραγματικότητα που ζούμε σήμερα είναι τόσο θλιβερή. Διότι, αν το σκεφτούμε κάπως πιο ψύχραιμα, η πραγματικότητα σήμερα είναι τόσο θλιβερή επειδή εμείς οι ενήλικες είμαστε θλιβεροί, αφού με τρόπο εγκληματικά θλιβερό αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα των νέων ανθρώπων, που στο κάτω κάτω είναι και δικά μας προβλήματα, της κοινωνίας μας, και οι νέοι έχουν απλώς το καθαρό μυαλό να τα βλέπουν, γιατί δεν είναι χωμένοι μέσα σ’ αυτά, γιατί τα έχουν μπροστά τους.
  • Αρκετά πολυμήχανοι υπήρξαμε, οι άνθρωποι. Τον φτάσαμε τον πολιτισμό μας ψηλά! Ε, να που έφτασε η ώρα να αναρωτηθούμε για τα επιτεύγματά μας. Ισως μια απάντηση να βρίσκεται εκεί όπου τέμνεται η δική μας αμηχανία, των ενηλίκων, γι αυτά που καταφέραμε με την αμηχανία των νέων γι αυτά που τους περιμένουν. Στο σταυροδρόμι εκείνο όπου τη λεωφόρο της ενηλικίωσης των νέων έρχεται να συναντήσει το μονοπατάκι της επιστροφής των ενηλίκων προς την παιδικότητα».

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

  • «Οι Διψασμένοι» του Ουαζντί Μουαουάντ. Μετάφραση: Εφη Γιαννοπούλου. Σκηνοθεσία: Μανώλης Μαυροματάκης – Τζένη Αργυρίου. Σκηνικά – Κοστούμια: Ολγα Λεοντιάδου. Παίζουν: Προμηθέας Αλειφερόπουλος, Στεφανία Γουλιώτη, Μανώλης Μαυροματάκης.

Εθνικό Θέατρο-«Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας».
Παράλληλα με τις παραστάσεις στο Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας, οι «Διψασμένοι» θα παρουσιαστούν για περιορισμένες παραστάσεις σε μη προνομιούχες περιοχές της Αττικής και σε χώρους όπου οι νέοι δεν έχουν συχνά την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μια θεατρική παράσταση.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 21/02/2009

Αντώνης Αντύπας: «Μας κόβουν και την Ανάσα ζωής»

Για το έργο του Χέαρ που ανεβαίνει στο «Απλό Θέατρο» μιλούν ο Αντώνης Αντύπας και οι Οικονομίδου – Φωτοπούλου αλλά και για την αδιαφορία της πολιτείας για την Τέχνη
«Μας χρωστάνε λεφτά από τις προηγούμενες επιχορηγήσεις. Πώς να προγραμματίσω τις επόμενες παραγωγές;» λέει ο Αντώνης Αντύπας για τη στάση της Πολιτείας απέναντι στο θέατρο.
  • «Η τέχνη χρειάζεται το φιλί της ζωής από την πολιτεία για να έχει την «Ανάσα ζωής» που της πρέπει και της αξίζει! Βγαίνουν οι πολιτικοί και στους ξύλινους λόγους τους λένε μεγάλα λόγια για τον πολιτισμό μας, που είναι ο μεγαλύτερος πλούτος μας. «Μας χρωστάνε λεφτά από τις προηγούμενες επιχορηγήσεις. Πώς να προγραμματίσω τις επόμενες παραγωγές;» λέει ο Αντώνης Αντύπας για τη στάση της Πολιτείας απέναντι στο θέατρο. Όταν όμως έρχεται η ώρα να ασχοληθούν επί της ουσίας με τον πολιτισμό, αδιαφορούν προκλητικότατα και μας γυρίζουν την πλάτη. Δεν υπάρχει αρωγή, δεν υπάρχει υποστήριξη, δεν υπάρχει αγάπη για την τέχνη! Όχι μόνο δεν μας δίνουν φτερά, αλλά μας τα κόβουν κιόλας.

Πληρότητα

Η Ράνια Οικονομίδου και η Λυδία Φωτοπούλου πρωταγωνιστούν στην «Ανάσα ζωής» του Ντέιβιντ Χέαρ, στο «Απλό Θέατρο». Το έργο ανέβηκε στο Λονδίνο με ερμηνεύτριες δύο μεγάλες Αγγλίδες ηθοποιούς, τις δις βρ

Η Ράνια Οικονομίδου και η Λυδία Φωτοπούλου πρωταγωνιστούν στην «Ανάσα ζωής» του Ντέιβιντ Χέαρ, στο «Απλό Θέατρο». Το έργο ανέβηκε στο Λονδίνο με ερμηνεύτριες δύο μεγάλες Αγγλίδες ηθοποιούς, τις δις βραβευμένες με Οσκαρ Μάγκι Σμιθ και Τζούντι Ντεντς.

  • Μας χρωστάνε λεφτά από τις προηγούμενες επιχορηγήσεις και δεν έχουν δώσει στίγμα για το πώς θα κινηθούν. Πώς να προγραμματίσω τις επόμενες παραγωγές; Με παρηγορεί και με δυναμώνει ότι το «Απλό Θέατρο» έχει ουρές στο ταμείο και πληρότητα στις σκηνές του – άρα και έσοδα που συντηρούν την κατάσταση, αλλά γιατί να υπάρχει τέτοια αδιαφορία από την πολιτεία;».
  • Ο Αντώνης Αντύπας, η «ψυχή» του «Απλού Θεάτρου» που παράγει παραστάσεις που έχουν γράψει τη δική τους ιστορία, πικραίνεται για τη μεγάλη αδιαφορία της Πολιτείας, από την άλλη όμως παρηγορείται που το φιλί της ζωής το δίνει στο θέατρό του ο κόσμος. Το «Ταξίδι της μακριάς μέρας μέσα στη νύχτα» έσπαγε ταμεία από πέρσι και επαναλήφθηκε φέτος σε μια αίθουσα με πληρότητα 120%, για να κατέβει λόγω του προγραμματισμού και να αφήσει πολλούς θεατές πικραμένους. Η «σκυτάλη» δίνεται στην «Ανάσα ζωής» που ανεβαίνει την Παρασκευή -υπάρχει ήδη μεγάλη προπώληση-, ενώ η Νέα Σκηνή φιλοξενεί τη «Δεσποινίδα Μαργαρίτα» του Ατάιντε -σκηνοθεσία Μπρούσκου με τη Λαζαρίδου- με πολύ μεγάλη επιτυχία.
  • Για να μάθουμε όμως τι είναι η «Ανάσα ζωής» που έρχεται στο Απλό Θέατρο. «Το έργο του Χέαρ που παρουσιάστηκε στο Λονδίνο από δύο πολύ σημαντικές ηθοποιούς, τη Μάγκι Σμιθ και την Τζούντι Ντεντς», μας λέει ο Αντώνης Αντύπας, «έχει μεγάλο ενδιαφέρον στον λόγο, στις εικόνες, στην πλοκή, στο πώς φωτίζει τις διαπροσωπικές σχέσεις». «Η δράση του έργου», τονίζει η Ράνια Οικονομίδου, «ξετυλίγεται σε ένα χρονικό διάστημα λιγότερο από 24 ώρες, με δύο χαρακτήρες να κυριαρχούν πάνω στη σκηνή. Η Μαντλίν Πάλμερ, πρώην επιμελήτρια μουσείου, έχοντας πάρει τη σύνταξή της, ζει απομονωμένη σε νησί στα νότια της Αγγλίας. Εντελώς ξαφνικά δέχεται την επίσκεψη της Φράνσις Μπιλ, η οποία πρόσφατα έχει γίνει πολύ διάσημη ως συγγραφέας». «Ανάμεσα στις δύο αυτές γυναίκες», λέει Λυδία Φωτοπούλου, «πλανάται η ισχυρή παρουσία – απουσία ενός άντρα που για τη Φράνσις υπήρξε σύζυγος και για τη Μαντλίν εραστής!».
  • Οι δύο ηθοποιοί που έχουν αφήσει το πολύ έντονο «αποτύπωμά» τους στα θεατρικά μας πράγματα, ήθελαν από χρόνια να συνεργαστούν και απολαμβάνουν το ότι είναι μαζί. Και οι δυο χαίρονται πολύ που το «Απλό Θέατρο» «και γενικότερα το καλό θέατρο έχει την υποστήριξη του κοινού που οσμίζεται πάντα τις παραστάσεις που αξίζουν». Ναι, αλλά η πολιτεία αδιαφορεί, τους λέω. «Τι παράξενο και τι πρωτότυπο», λέει με ειρωνεία η Οικονομίδου. «Πότε υποστηρίχτηκε ο πολιτισμός από την Πολιτεία; Ξέρουν οι πολιτικοί ότι υπάρχει τέχνη; Μάλλον άγνωστη λέξη είναι γι αυτούς! Από την άλλη, υπάρχει μια γενικότερη αδιαφορία. Δεν ασχολούνται με το ότι ο πλανήτης καταστρέφεται και θα ασχοληθούν με το αν θα επιβιώσει ένα θέατρο;». «Υπάρχει έλλειψη παιδείας λένε για τα παιδιά», λέει με τη σειρά της η Λυδία Φωτοπούλου, «αλλά, πες μου, υπάρχει παιδεία στους πολιτικούς, στους κρατούντες; Ξέρουν να εκτιμήσουν την τέχνη, τη σημαντικότητα του πολιτισμού;».
  • Η πρόβα ξεκινά. Η πρεμιέρα πλησιάζει. Ο Αντώνης Αντύπας καθοδηγεί τις δύο ηθοποιούς του στην «Ανάσα ζωής» που μοιάζει να τον έχει συναρπάσει. Κάθομαι πλάι του και μου λέει: «Το έργο αντλεί τη δύναμή του από τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει τη σεξουαλική προδοσία – όχι σαν φαντασίωση ή μηχανορραφία, αλλά σαν μια συναισθηματική πραγματικότητα. Παράλληλα σκιαγραφεί την προδοσία όλων των ονείρων της γενιάς της αμφισβήτησης του 1960, της σεξουαλικής επανάστασης, των πολιτικών κινημάτων και των ιδεολογιών. Ο συγγραφέας μέσα από την αναμέτρηση των συζύγου-ερωμένης, αντιπαραθέτει τις αστικές αντιλήψεις της μιας και τις επαναστατικές μα ουτοπικές αντιλήψεις της άλλης».

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

  • Η «Ανάσα ζωής» του Ντέιβιντ Χέαρ ανεβαίνει την ερχόμενη Παρασκευή στο «Απλό Θέατρο», σε μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα, σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα, σκηνικά και κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Ελένης Καραϊνδρου και φωτισμούς Ανδρέα Σινάνου. Βοηθός σκηνοθέτη ο Ορέστης Τάτσης. Τους ρόλους ερμηνεύουν οι Ράνια Οικονομίδου, Λυδία Φωτοπούλου.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 21/02/2009

Επτά επί Φάουστ… στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου

Είναι όλοι νέοι κι έχουν «πουλήσει» την ψυχή τους στο θέατρο… Και μάλιστα, στο ίδιο έργο: τον «Φάουστ»! Ο λόγος για τους επτά σκηνοθέτες του αριστουργηματικού έργου του Γκέτε που κάνει πρεμιέρα στις 24 Φεβρουαρίου, στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

Εχουμε δει παραστάσεις που υπογράφουν δύο ή και παραπάνω σκηνοθέτες, αλλά τέτοιες από κοινού παρεμβάσεις αφορούσαν το σύνολο της παράστασης. Τώρα οι Γιώργος Γάλλος, Βασίλης Μαυρογεωργίου, Αργύρης Ξάφης, Αργυρώ Χιώτη και η ομάδα Blitz (Γιώργος Βαλαής, Αγγελική Παπούλια, Χρήστος Πασσαλής) τολμούν κάτι ξεχωριστό: διαιρούν ένα ενιαίο έργο σε πέντε μέρη και το παρουσιάζουν μέσα από ισάριθμες διαφορετικές, αλληλοδιαδοχικές προσεγγίσεις.

Το έργο πραγματεύεται έναν γερμανικό, μεσαιωνικό θρύλο του 1587, που αφηγείται την ιστορία ενός άντρα που έκλεισε συμφωνία με το διάβολο.

Ο πραγματικός Γιόχαν Φάουστ ήταν ένας περιπλανώμενος των αρχών του 16ου αιώνα που ζούσε πουλώντας μαγικά κόλπα και φτιάχνοντας ωροσκόπια. Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές εμπνεύστηκαν από το λαϊκό μύθο, ανάμεσά τους και ο Κρίστοφερ Μάρλοου. Στη διάρκεια του 17ου αιώνα το θέμα εξακολουθούσε να παίζεται στη Γερμανία με τη μορφή της λαϊκής πρόζας, κατείχε όμως και μόνιμη θέση στο ρεπερτόριο περιπλανώμενων θιάσων και σταδιακά, μετατράπηκε σε θρίλερ μέχρι και σε κουκλοθέατρο.

Η ιστορία μ’ όλες τις παραλλαγές της, κυρίως την εκδοχή του λαϊκού μύθου και το κουκλοθέατρο, έγινε πηγή έμπνευσης και για τον Γκέτε. Στις αρχές του 19ου αιώνα κυκλοφορεί το πρώτο μέρος του δικού του «Φάουστ». Ο ήρωας πουλάει την ψυχή του στο Σατανά με αντάλλαγμα όχι πλούτη και δόξα αλλά την εκπλήρωση κάθε επιθυμίας του για γνώση, την αποκάλυψη της αλήθειας, την εξήγηση των μεγάλων μυστικών της φύσης. Θέλει πίσω το νεανικό σφρίγος για να μπορέσει ν’ απολαύσει όλους τους πειρασμούς που θα ρίξει στα πόδια του ο Μεφιστοφελής. Κι όταν στη ζωή του μπαίνει η αθώα Μαργαρίτα, βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα: αν ομολογήσει ότι βρήκε τη λύτρωση στον τέλειο έρωτα χάνει το στοίχημα που έβαλε με το Διάβολο. Σ’ αυτό το σημείο τελειώνει το πρώτο μέρος της τραγωδίας που ξεκίνησε να γράφει ο Γκέτε μόλις είκοσι χρόνων και ολοκλήρωσε το 1801 στα εξήντα του… Παρέδωσε το δεύτερο μέρος του έργου το 1831, όταν ήταν ήδη ογδόντα ετών.

Η παράσταση φιλοδοξεί ν’ αποδώσει το κλασικό κείμενο σε μια ζωντανή, σύγχρονη θεατρική γλώσσα. Με ελάχιστα σκηνικά μέσα και άχρονα κοστούμια, παρά την παραξενιά της, φέρει κοινή σκηνοθετική γραμμή. Σ’ αυτό έπαιξαν καταλυτικό ρόλο οι κοινοί συντελεστές όλων των σκηνοθετικών κομματιών: ο μουσικός Ανρί Κεργκομάρ, η σκηνογράφος Εύα Μανιδάκη, η ενδυματολόγος Κυριακή Τσίτσα, η χορογράφος Σταυρούλα Σιάμου και ο φωτιστής Σταύρος Παλαιορούτας.

Μετά την ατομική δουλειά μ’ όλους τους ηθοποιούς, η σκηνοθετική ομάδα συζητούσε ευρήματα, και τυχόν αλλαγές, ώστε τα πέντε μέρη να λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία.

Οι επτά σκηνοθέτες παίζουν κιόλας. Οσο για τους ηθοποιούς (Χρήστος Λούλης, Δέσποινα Κούρτη, Αριάν Λάμπεντ, Γιάννος Περλέγκας, Εύη Σαουλίδου) πρέπει να… γονάτισαν στις πρόβες. Κι αν ρωτήσετε ποιος ερμηνεύει τους βασικούς ρόλους (Φάουστ, Μεφιστοφελής, Μαργαρίτα) δεν θα πάρετε απάντηση, αφού όλοι οι ηθοποιοί εναλλάσσονται σ’ αυτούς.

Αλλά, πώς κατάφεραν τέσσερις σκηνοθέτες και μια τριμελής θεατρική ομάδα να συνεργαστούν μέσα από διαφορετικές οπτικές πάνω στο κείμενο;

Β. Μαυρογεωργίου: «Η δουλειά μας μοιάζει με συμμαχία «ξένων χωρών» ενάντια στον κοινό «εχθρό», ένα δύσκολο κείμενο αλλά πλούσιο σε νοήματα, ιδέες. Αναζητήσαμε κοινό λεξιλόγιο, κάναμε πίσω προσωπικά κωλύματα για ν’ ακούσουμε προσεκτικά τον άλλον χωρίς να χάσουμε όμως τη φόρα των απόψεών μας. Να ηγείσαι και να υπηρετείς μαζί είναι συνθήκη που γεννά μια αδιαμφισβήτητη ομαδική δύναμη».

Αρ. Χιώτη: «Οσο πολύπλοκος είναι ο Φάουστ του Γκέτε, άλλο τόσο αλλιώτικη και περίπλοκη είναι αυτή η συνεργασία. Ευτυχώς, τα πράγματα και στις δυο περιπτώσεις δεν είναι εύκολα…».

Ομάδα Blitz: «Πιστεύουμε ότι είναι δυσκολότερο να επιβιώσει κάποιος με 700 ευρώ στην Αθήνα παρά να είναι μέλος μιας δημιουργικής ομάδας. Ο «Φάουστ» σαφώς δεν θα είναι μια ακαδημαϊκή παράσταση αλλά ούτε κούφιος πειραματισμός».

Αρ. Ξάφης: «Μη ρωτάτε πόσο διαφορετική είναι αυτή η παράσταση από του Στάιν ή του Ταλχάιμερ. Τόσο αλλιώτικη, όσο μια βροχή στον Αμαζόνιο από μια βροχή στη Σαχάρα. Η αλλιώτικη ανάγκη παράγει τα ξεχωριστά καλλιτεχνικά έργα».

Γ. Γάλλος: «Η συνεργασία ήρθε ως συνέχεια παρόμοιων επιλογών μου τα τελευταία χρόνια. Το συγκεκριμένο, βέβαια, εγχείρημα έχει ξεχωριστές δυσκολίες, αλλά η πίστη στη δυναμική των δώδεκα συμμετεχόντων και των συντελεστών αντισταθμίζει τους κινδύνους».

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 – 22/02/2009

Κάποτε στο Ιράκ. «Το παιδί για τα θελήματα» του Αλέξη Σταμάτη

«Αποκάλυψη τώρα», μέρος δεύτερον. Τι απέγινε ο αξιωματικός που, στην περίφημη ταινία του Κόπολα αναζητάει μες στη ζούγκλα του Βιετνάμ τον μισότρελο αμερικανό συνταγματάρχη Κουρτς για να τον εκτελέσει; Ζει και βασιλεύει μας απαντά, όχι ο διάσημος αμερικανός σκηνοθέτης, αλλά ένας έλληνας συγγραφέας, ο Αλέξης Σταμάτης, του οποίου το έργο «Το παιδί για τα θελήματα» φαντάζεται μια συνέχεια της πολυβραβευμένης ταινίας σε μια ελληνική σκηνή. Το σκηνοθετεί δε η Αύρα Σιδηροπούλου στο θέατρο «Χώρα», όπου παίζεται μαζί με τον «Καθρέφτη», ένα ακόμα μονόπρακτο του ίδιου συγγραφέα.

Πρόκειται για τη δεύτερη συγγραφική απόπειρα του Αλ. Σταμάτη στο θέατρο. Η πρώτη έγινε με την «Τελευταία Μάρθα». Τώρα ήρθε η σειρά δύο δραματικών μονόπρακτων που εξελίσσονται σε τόπους διαμετρικά αντίθετους αλλά έχουν μια κοινή αφετηρία: τη «Γένεση». Εξ ου και ο τίτλος της ενιαίας παράστασης.

*Μια ράμπα επικλινής (σκηνικό Μανώλη Καρυωτάκη) που ανοίγει, δημιουργώντας μια καταπακτή-σπηλιά για τον ήρωα του πρώτου έργου κι ένα κρεβάτι για τη λεχώνα του δεύτερου. Ο Χρήστος Στέργιογλου εμφανίζεται με ρούχα που θυμίζουν το στρατιωτικό του παρελθόν, η Ρηνιώ Κυριαζή, μόλις έχει γεννήσει, με ένα φόρεμα-νυχτικό κι ένα σεντόνι ολόγυρά της, που κάποιες στιγμές την περιβάλλει σαν κουκούλι (κοστούμια Ιωάννας Τιμοθεάδου).

Σε μια σπηλιά συναντούμε τον λοχία Γουίλαρντ, που στην ταινία υποδυόταν ο Μάρτιν Σιν, τον πεζοναύτη που πήρε εντολή να τερματίσει τη διοίκηση του συνταγματάρχη Κουρτς στη ζούγκλα του Βιετνάμ. Τι έχει μεσολαβήσει απ’ το σημείο όπου μας άφησε το τέλος της ταινίας; Ο Γουίλαρντ, λέει ο Α. Σταμάτης, μόλις τελείωσε ο πόλεμος του Βιετνάμ, επέστρεψε στην Αμερική. Κι αφού πέρασε από διάφορα ψυχαναλυτικά κέντρα αποκατάστασης, όπως οφείλουν όλοι οι γενναίοι βετεράνοι, γέμισε παράσημα και η στρατιωτική του καριέρα απογειώθηκε… Μέχρι που ήρθε η ώρα του δεύτερου «Βιετνάμ», του Ιράκ. Και να τος τώρα, σε άλλες ζούγκλες, να δίνει τον δίκαιο αγώνα… Μέχρι που κι αυτός σαλτάρει κι αρχίζει να ντουμπλάρει τη ζωή του παλιού του συναδέλφου, του Κουρτς.

Περιφρονεί τις οδηγίες των προϊσταμένων του, γίνεται φύλαρχος, οργανώνει βασίλειο ιθαγενών και στήνει τον δικό του πόλεμο. Γράφει στη γυναίκα του να πουλήσει το σπίτι και να ξαναφτιάξει τη ζωή της, γιατί αυτός δεν πρόκειται να επιστρέψει. Και επειδή έχουν περάσει πια έντεκα χρόνια και ο πόλεμος στο Ιράκ καλά κρατεί, οι Ιέρακες από το αμερικανικό Πεντάγωνο στέλνουν έναν καινούριο «Γουίλαρντ», τον νεαρό λοχία που θα τον εντοπίσει και θα τον βγάλει από τη μέση.

Ο τρελαμένος συνταγματάρχης έκπληκτος θ’ αναγνωρίσει στο πρόσωπο του εξολοθρευτή του κάποιον που γνωρίζει καλά. Θα τον υποδεχθεί με την ίδια ατάκα που είπε σε κείνον ο θρυλικός Μάρλον Μπράντο… κάποτε στο Βιετνάμ: «Είσαι λοιπόν το παιδί για τα θελήματα που έστειλαν οι μπακάληδες για να εισπράξουν τον λογαριασμό»…

  • Γυναικείος «Καθρέφτης»

Αλλά γιατί ο Α. Σταμάτης αποφάσισε να γράψει το σίκουελ του «Αποκάλυψη τώρα»;

«Ανάμεσα στον Κουρτς και τον Γουίλαρντ υπέβοσκε μια σχέση πατέρα-γιου. Τώρα ο δεύτερος παίρνει τη θέση του πρώτου. Είναι ο στρατιώτης που ο πόλεμος, ένας από τους δεκάδες επεκτατικούς των ΗΠΑ, έχει μετατρέψει σε μεγαλοφυή τρελό, καταραμένο ποιητή, φιλόσοφο» λέει ο ίδιος.

«Είμαι φανατικός σινεφίλ, το βιβλίο του Κόνραντ στο οποίο βασίζεται η ταινία αλλά και η ερμηνεία του Μπράντο μ’ έχουν σφραγίσει».

*Το δεύτερο μονόπρακτό του, «Ο καθρέφτης», με τη Ρ. Κυριαζή, είναι ο μονόλογος μιας γυναίκας που μόλις έχει γεννήσει. Μπερδεμένη συναισθηματικά, σκέφτεται το αβέβαιο μέλλον του παιδιού της, συνομιλεί μαζί του, διαλογίζεται πάνω στην προσωπική της μοναξιά. Αυτή, που μόλις μετέδωσε τη ζωή, σκέφτεται ότι σε λίγο θα την παραδώσει.

Ο Α. Σταμάτης γράφει τα πάντα: ποίηση, πεζά, άρθρα, νουβέλες, θέατρο και πρόσφατα σενάριο, αφού μόλις ολοκλήρωσε ένα για τον κινηματογράφο. Οσο για το θέατρο, πιστεύει πως «είναι μοναδικό, θνησιγενές είδος. Ο προφορικός, ζωντανός λόγος το κάνει δυσκολότερο όλων. Μ’ ένα «ναι» που θ’ ακουστεί στη σκηνή αλλάζουν όλα. Ξεκίνησα διστακτικά με τα μονόπρακτα μέχρι να προχωρήσω σε πιο ολοκληρωμένες θεατρικές δομές. «Ο καθρέφτης» ήταν διήγημα που δημοσιεύθηκε στην «Ε» πέρσι το καλοκαίρι. Ετυχε να το διαβάσει η Αύρα Σιδηροπούλου κι έτσι αποφασίσαμε να το κάνουμε θεατρικό. Κόντρα σ’ αυτό, αλλά φωτίζοντας την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, ήρθε το δεύτερο μονόπρακτο, που έγραψα πέρσι. Δύο ακραίοι χαρακτήρες δοκιμάζονται στο σημείο του ανθρώπινης αντοχής. Η γέννηση ενός παιδιού και η αναγέννηση ενός άλλου, έστω και με παρανοϊκό τρόπο, τέμνουν δύο κόσμους».

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ Φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 – 22/02/2009

ΤΟ ΜΟΥΛΕΝ ΡΟΥΖ ΣΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΟΥ ΡΙΟ

Πανέτοιμες για να πάρουν μέρος στο Καρναβάλι του Ρίο, που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες, είναι οι χορεύτριες του φημισμένου Μουλέν Ρουζ που άφησαν το παγωμένο Παρίσι για ένα ευχάριστο διάλειμμα στη θερμή- από κάθε άποψη- βραζιλιάνικη μεγαλούπολη.

ΠΑΤΡΙΝΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ. Θα παρελάσει το άρμα του Εφραίμ

  • Κανονικά θα παρελάσει το άρμα που αναπαριστά τον ηγούμενο της Μονής Βατοπαιδίου κ. Εφραίμ στο πατρινό Καρναβάλι. Αυτό απεφάνθη χθες το Μονομελές Πρωτοδικείο της Πάτρας, απορρίπτοντας την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που είχε καταθέσει κατά του Δήμου Πατρέων ο θρησκευτικός σύλλογος «Αγιος Μάρκος ο Ευγενικός».

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Δικαστήριο επικαλέστηκε νομικό κώλυμα, καθώς η αίτηση των ασφαλιστικών μέτρων έγινε κατά του δήμου και όχι κατά της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης Πάτρας (ΔΕΠΑΠ), που είναι ο καθ΄ ύλην αρμόδιος φορέας για την προετοιμασία και την πραγματοποίηση των καρναβαλικών εκδηλώσεων. Ετσι, το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση του συλλόγου, μη δεχόμενο καν να εξετάσει την ουσία της υπόθεσης. Ακόμη, όπως έγινε γνωστό, ο συγκεκριμένος σύλλογος δεν προτίθεται να καταθέσει νέα μέτρα κατά της ΔΕΠΑΠ, αποφασίζοντας να κλείσει οριστικά το ζήτημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι καθ΄ όλη τη διάρκεια της δίκης ο Δήμος Πατρέων είχε την υποστήριξη του Δικηγορικού Συλλόγου της πόλης. «Το άρμα θα παρελάσει κανονικά. Εμείς σατιρίζουμε και δεν κατηγορούμε» σχολίασε μιλώντας προς «Το Βήμα» ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Α. Σκαρμέας. ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 21 Φεβρουαρίου 2009

Αναβιώνουν ήθη και έθιμα. Σε ρυθμούς καρναβαλιού κάθε γωνιά της Ελλάδας

Σε ρυθμούς καρναβαλιού η χώρα και κάθε γωνιά της με αποκριάτικη διάθεση γιορτάζει τις ημέρες αυτές με τον δικό της ξεχωριστό τρόπο. Παρελάσεις, καντάδες, πυροτεχνήματα, κλέψιμο της νύφης, μουτζουρώματα, και το κάψιμο του Καρνάβαλου πρωτοστατούν στις εκδηλώσεις που οργανώνονται ανά την Ελλάδα.

Στη Θήβα ξεχωρίζει το έθιμο του «Βλάχικου Γάμου», που τελείται την Καθαρά Δευτέρα, ενώ το «Αλευρομουντζούρωμα» στο Γαλαξίδι είναι ένα έθιμο με ρίζες χαμένες στο χρόνο.

Στην Αμφισσα το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς αναβιώνει ο «Θρύλος του Στοιχειού». Από τη συνοικία Χάρμαινα, όπου βρίσκονται τα παλιά Ταμπάκικα και τα σκαλιά του Αϊ Νικόλα, κατεβαίνει το «στοιχειό» και μαζί ακολουθούν εκατοντάδες μεταμφιεσμένοι. Λέγεται πώς τα «στοιχειά» αποτελούν ψυχές σκοτωμένων ανθρώπων ή ζώων που τριγυρίζουν στην περιοχή.

Μοναδικό το καρναβάλι της Σκύρου, χάρη στα ξεχωριστά δρώμενα με τους ντόπιους μεταμφιεσμένους σε «Γέρους», «Κορέλες» και «Φράγκους».

Στη Λέσβο το έθιμο των «Κουδουνάτων» τελείται στο χωριό Μεσότοπο του Δήμου Ερεσού, κυρίως από άτομα ηλικίας μεταξύ 15-40 ετών. Οι «Κουδουνάτοι» συμβολίζουν τις ψυχές πεθαμένων, που έχουν το χάρισμα να γονιμοποιούν τη γη.

Στη Νάουσα αναβιώνει και φέτος το έθιμο «Γενίτσαροι και Μπούλες», που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και, πιο συγκεκριμένα, στη λατρεία του θεού Διονύσου.

Τέλος, την Κυριακή κορυφώνεται το καρναβάλι της Πάτρας. Στην αχαϊκή πρωτεύουσα οι κεντρικοί δρόμοι και πλατείες σφύζουν ήδη από θεατρικές παραστάσεις, παντομίμα και μουσική. Με το κάψιμο του βασιλιά Καρνάβαλου την επόμενη Κυριακή θα λήξει η μεγαλύτερη διοργάνωση της πόλης.

Στο Ρέθυμνο τα πρώτα στοιχεία χιουμοριστικών εκδηλώσεων χρονολογούνται από το 1914, όταν οι Ρεθυμνιώτες υποδέχονταν με τις δέουσες τιμές την «Αυτού Εξοχότητα Βασιλέα Καρνάβαλο μέσα στην αταξία του ακράτητου γέλιου». Οι εκδηλώσεις ξεκινούν από την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς με το παιδικό κυνήγι του κρυμμένου θησαυρού. Την Καθαρά Δευτέρα αναβιώνουν παλιά έθιμα, όπως ο «Κάντης», το κλέψιμο της νύφης και το Πιπέρι.

Η αναπαράσταση της Νύχτας των Στοιχειών είναι το βασικότερο δρώμενο του καρναβαλιού της Αμφισσας και αναφέρεται στην ελληνική εκδοχή του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας με στοιχειά, κουδουνοφόρους, δερματοφόρους, νεράϊδες κλπ.

Στην Κοζάνη ξεχωρίζουν οι Φανοί -φωτιές που ανάβουν σε γειτονιές της πόλης- και η ενεργή συμμετοχή των κατοίκων που ετοιμάζουν το γλέντι του Φανού, χορεύουν υπό τους ήχους των χάλκινων πνευστών και τραγουδούν τα «Ξιανέντραπα» αλλά και τραγούδια κλέφτικα, της αγάπης και της ξενιτιάς.

Το «έθιμο της Λάμκας» ξεχωρίζει στην Έδεσσα. Αυτό ανάγεται σε πολύ παλιά χρόνια αλλά επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς όλη η οικογένεια συγκεντρώνονταν στο σπίτι του παππού ή του προπάππου. Τα μέλη της οικογένειας αντάλλασσαν ευχές ενόψει της Σαρακοστής και ζητούσαν συγχώρεση για τα λάθη τους. Στη συνέχεια ο παππούς έδενε σε ένα καλάμι μία κλωστή από την οποία κρεμούσε ένα αβγό και το κουνούσε. Τα παιδιά της οικογένειας προσπαθούσαν να πιάσουν το αβγό με το στόμα και όποιο παιδί τα κατάφερνε έπαιρνε ένα συμβολικό δώρο ως επιβράβευση.

Με αυτόν τον τρόπο η οικογένεια ετοιμάζονταν να μπει στη Σαρακοστή «καθαρή» από «αμαρτίες» και να προετοιμαστεί για το Πάσχα.

Στην Κέρκυρα την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς γίνεται το κάψιμο του Σιορ Καρνάβαλου, αφού προηγουμένως έχει διαβαστεί η διαθήκη του. Ο κορφιάτικος γάμος και ο χορός των παπάδων αναβιώνουν σε διάφορα χωριά του νησιού.

Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς στην Ξάνθη αναβιώνει το κάψιμο του Τζάρου, που είναι η τοπική ονομασία του Βασιλιά Καρνάβαλου.

Το Ζακυνθινό Καρναβάλι χρόνο με το χρόνο πλησιάζει τη μεγαλοπρέπεια των περίφημων καρναβαλιών τον περασμένων καιρών. Με σαφείς επιρροές από την Βενετία, μέρες πριν ξεκινήσουν οι επίσημες εκδηλώσεις ένας παραδοσιακός ντελάλης γυρίζει το νησί για να διαλαλήσει το πρόγραμμα του καρναβαλιού.

Στις πλατείες του νησιού θεατρικές ομάδες παίζουν αυτοσχέδια κωμικά έργα, τις επονομαζόμενες «ομιλίες». Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται με την «Κηδεία της Μάσκας».

  • ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 21 Φεβρουαρίου 2009

«Ανάσα ζωής» στο Απλό Θέατρο

Το έργο του Ντέιβιντ Χέαρ ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Α. Αντύπα

  • O Καλλιτεχνικός Οργανισμός Φάσμα παρουσιάζει στο Απλό Θέατρο, σε σκηνοθεσία του Αντώνη Αντύπα και σε μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα, το έργο του Ντέιβιντ Χέαρ «Ανάσα Ζωής». O Bρετανός συγγραφέας, γνωστός στο ελληνικό κοινό και από τα σενάριά του στις ταινίες «Οι ώρες» και τα «Σφραγισμένα χείλη», με την «Ανάσα Ζωής» μας χαρίζει ένα έργο γεμάτο εσωτερικότητα, ποίηση, τρυφερότητα, αλλά και πόνο και ανθρώπινη μοναξιά. Το έργο που παρουσιάστηκε πέρυσι στη Θεσσαλονίκη από το ΚΘΒΕ με την Αλεξάνδρα Λαδικού και τη Μαρία Σκούντζου, σε σκηνοθεσία Ανδρέα Βουτσινά, έχει ως κύριο δραματουργικό πυρήνα τον απολογισμό ζωής δύο γυναικών που τώρα τις ενσαρκώνουν η Ράνια Οικονομίδου και η Λυδία Φωτοπούλου.
  • Η «Ανάσα ζωής» γράφτηκε το 2002 και ανέβηκε για πρώτη φορά, την ίδια χρονιά, στις 15 Οκτωβρίου στο θέατρο Theatre Royal Haymarket του Λονδίνου με τις Μάγκυ Σμίθ και Τζούντι Ντενς. Στην Ελλάδα έχουν παρουσιαστεί έργα του Ντέιβιντ Χέαρ μεταξύ των οποίων ο «Γυάλινος Ουρανός» και «Η άποψη της Εϊμη». Πρεμιέρα την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου. Χαρ. Τρικούπη 4, Καλλιθέα

Στο ρυθμό του καρναβαλιού η Καλαμπάκα

  • Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις θα διαρκέσουν φέτος από την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου ως και την Καθαρά Δευτέρα.

Ανακοινώθηκε το πρόγραμμα των φετινών αποκριάτικων εκδηλώσεων, που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Οργανισμός Δήμου Καλαμπάκας, το οποίο αρχίζει από την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει έως και την Καθαρά Δευτέρα. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει το κυνήγι του χαμένου θησαυρού, μασκέ πάρτι για παιδιά από 13 έως 103 ετών και βράβευση καλύτερης εμφάνισης, ενώ το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με παραδοσιακά κούλουμα, με διαγωνισμό χαρταετού, πολύ χορό, κρασί και νηστίσιμα εδέσματα στην Καλαμπάκα και σε όλα τα Δημοτικά Διαμερίσματα της περιοχής.

Ο δήμαρχος Καλαμπάκας, κ. Βύρωνας Μπουτίνας, μεταξύ άλλων δήλωσε πως «μπορεί φέτος να μην υπάρχει στο αποκριάτικο πρόγραμμα η παρέλαση των αρμάτων καθώς είχε ατονήσει τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή, αλλά δώσαμε περισσότερο βάρος στην διοργάνωση εκδηλώσεων, που να έχουν σχέση με την πολιτιστική μας κληρονομιά και να στοχεύουν στο να βγει ο κόσμος από τα σπίτια και να ξεφαντώσει». http://www.kathimerini.gr, με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΑ: Εμπλοκή με τις προγραμματικές συμβάσεις

«Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω», από τοΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης
  • Η προσπάθεια, από το 1983 και μετά, να αποκτήσει η περιφέρεια την πολιτιστική της φυσιογνωμία, ώστε οι δήμοι και οι κοινότητες να μη δέχονται παθητικά τα πολιτιστικά αγαθά του κέντρου, αλλά και η προσπάθεια να δοθεί η ευκαιρία στους νέους της περιφέρειας να εκφράσουν τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες, να τονωθεί η πολιτιστική ζωή που ήταν υποβαθμισμένη και γενικότερα να δοθούν ευκαιρίες και δυνατότητες για γενικότερη πολιτιστική άνθηση, ευοδώθηκε ως ένα βαθμό τουλάχιστον, με τη λειτουργία των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων (ΔΗΠΕΘΕ), που σήμερα αριθμούν τα δεκαέξι. Τα ΔΗΠΕΘΕ, άλλο περισσότερο και άλλο λιγότερο, προσφέρουν αξιόλογο έργο στην επαρχία και δίνουν μια σοβαρή πολιτιστική ανάσα στην ύπαιθρο.
  • Τα ΔΗΠΕΘΕ αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν βεβαίως ποικίλα εμπόδια: τα οικονομικά προβλήματα του Δήμου που δεν επιτρέπουν την έγκαιρη κατάθεση της επιχορήγησης, τις καθυστερήσεις της επιχορήγησης και από την πλευρά του ΥΠΠΟ, τη δυσκολία αλλαγής των νοοτροπιών, τις συγκρούσεις τοπικιστικού περιεχομένου, τους προσωπικούς εγωισμούς κ.ά.
  • Τα λειτουργικά έξοδα ενός ΔΗΠΕΘΕ φθάνουν ή ξεπερνούν το 50% της χρηματοδότησης και μένουν τα υπόλοιπα για τρεις παραγωγές ετησίως, πέρα από τις γενικότερες πολιτιστικές δραστηριότητες που οφείλει να ασκεί ένα θέατρο της περιφέρειας, αν θέλουμε να πούμε πως ανταποκρίνεται στους σκοπούς για τους οποίους ιδρύθηκε. Πολλοί καλλιτεχνικοί διευθυντές ομολογούν ότι από ένα σημείο και πέρα αναγκάζονται να στηριχτούν στον ηρωισμό των φίλων, που κάποιες φορές τυχαίνει να μοιράζονται το όνειρο μαζί τους. Πόσο βιώσιμη είναι όμως μια τέτοια τακτική; Μοναδική διέξοδος οι συμπαραγωγές που εγκαινιάστηκαν τα τελευταία χρόνια. Πέρα από μια ενδιαφέρουσα καλλιτεχνική ανταλλαγή, αποτελούν κυρίως τη μοναδική δυνατότητα οικονομικής επιβίωσης.
Νέες βάσεις
«Κατσαρίδα», από τοΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης
  • Ανεξαρτήτως, όμως, των όποιων προβλημάτων, ο θεσμός των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων διέγραψε έναν κύκλο θετικό και αποδοτικό. Ολοι θεωρούν απαραίτητο τον επανακαθορισμό του θεσμού επάνω σε νέες βάσεις, οι οποίες θα ακολουθούν τόσο τις καλλιτεχνικές όσο και τις ευρύτερες κοινωνικές εξελίξεις, σε καμιά περίπτωση όμως αυτό δεν μπορεί να σημαίνει κατάργηση κάποιων θεάτρων όπως συζητήθηκε κάποιες φορές, χωρίς να έχει λήξει τελείως το θέμα.
  • Πάει καιρός που ο τέως υπουργός Πολιτισμού, Μιχάλης Λιάπης, μπροστά στο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν τα ΔΗΠΕΘΕ και είχε να κάνει με τη μη καταβολή της επιχορήγησης από την πλευρά του ΥΠΠΟ, είχε χαρακτηρίσει το 2008 μεταβατικό χρόνο, καθώς σύμφωνα με τα σχέδια θα γινόταν επαναδιαπραγμάτευση των επιχορηγήσεων από το νεοσυσταθέν τότε Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού (ΕΚΕΘΕΧ), με βάση τις υπάρχουσες πιστώσεις. «Στο τέλος του 2008, όμως» – είχε πει χαρακτηριστικά – «τραβάμε μία γραμμή! Από τώρα το ΕΚΕΘΕΧ θα συνεργαστεί με τα ΔΗΠΕΘΕ, ώστε να διαμορφωθεί νέο πλαίσιο συνεργασίας, με ισχύ από 1/1/09, με βάση το ποια πληρούν τις προϋποθέσεις. Ελεγχος, με προϋπολογισμό – απολογισμό, αξιολόγηση. Χρειάζεται επανεξέταση και προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Γιατί άλλα Περιφερειακά Θέατρα απέδωσαν πολλά, άλλα ελάχιστα».
«Λόγω φάτσας», από τοΘεσσαλικό Θέατρο
  • Παρουσία του ίδιου υπουργού λίγο πριν την αντικατάστασή του, αρχές του φθινοπώρου ο πρόεδρος του Κέντρου, Γ. Δραγώνας, είχε πει: «Τους δίνουμε δύο χρόνια χάριτος. Θα παίρνουν ένα ποσοστό χρημάτων και το υπόλοιπο θα μπαίνει σε λογαριασμό από όπου τα πιο «κινητικά» ΔΗΠΕΘΕ θα παίρνουν τα υπόλοιπα ως μπόνους».

Προγραμματική σύμβαση

  • Ετσι λοιπόν, διάγοντας περίοδο «χάριτος» τα ΔΗΠΕΘΕ, κλήθηκαν να υπογράψουν μια προγραμματική σύμβαση για ενάμιση χρόνο. Από την 1/1/2009 μέχρι τις 30/6/2010, καθώς αυτή είχε προ πολλού λήξει. Ωστόσο, σημειώθηκε εμπλοκή στην υπογραφή της «Προγραμματικής Συμφωνίας». Το ΔΣ του ΕΚΕΘΕΧ σε ανακοίνωσή του αναφέρει «μολονότι αρκετά ΔΗΠΕΘΕ είχαν ήδη υπογράψει τη σχετική συμφωνία, η ΚΕΔΚΕ ενημέρωσε το ΕΚΕΘΕΧ για διαφωνίες που είχε επί ορισμένων σημείων. Ο πρόεδρος του ΕΚΕΘΕΧ Γ. Δραγώνας συναντήθηκε με τον δήμαρχο Λάρισας και αντιπρόεδρο της ΚΕΔΚΕ Κωνσταντίνο Τζανακούλη και συμφωνήθηκε να ορίσουν έναν εκπρόσωπό τους, ώστε να αναζητηθεί κοινά αποδεκτή λύση. Από πλευράς ΕΚΕΘΕΧ τη διαπραγμάτευση θα διενεργήσει το μέλος του ΔΣ, καθηγητής του ΑΠΘ, Απόστολος Βέττας».
  • Τα βασικά σημεία της συνταχθείσας προγραμματικής σύμβασης είναι οι υποχρεώσεις του ΕΚΕΘΕΧ, η καταβολή της επιχορήγησης, οι υποχρεώσεις του Δήμου, τα όργανα διοίκησης και λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ και οι υποχρεώσεις τους. Σε ό,τι αφορά στην επιχορήγηση παραμένει ασφαλώς στα ίδια επίπεδα, 200.000 ευρώ για το 2009 και 100.000 ευρώ για το πρώτο εξάμηνο του 2010, «εφόσον και από την πλευρά του Δήμου επιχορηγηθεί αποδεδειγμένα το ΔΗΠΕΘΕ τουλάχιστον με ίσο ποσό»… «Αλλως και εφόσον η επιχορήγηση εκ μέρους του Δήμου είναι μικρότερη, η επιχορήγηση του ΕΚΕΘΕΧ θα ανέλθει σε ποσό ίσο προς την επιχορήγηση του Δήμου». Στο άρθρο 4 όμως, σε μια παράγραφο μπαίνει το ζήτημα έκτακτης επιχορήγησης για την οποία καθοριστικά κριτήρια θα αποτελούν… «η προσωπικότητα και το έργο του καλλιτεχνικού διευθυντή, ο συνδυασμός ποικίλων κριτηρίων ποιοτικών και ποσοτικών… καθώς και η αξιολόγηση του γενικού επιπέδου της καλλιτεχνικής, οργανωτικής και διοικητικής ηγεσίας των ΔΗΠΕΘΕ»!

Οροι και προϋποθέσεις

  • Βέβαια, στη σύμβαση τίθεται χρονοδιάγραμμα καταβολής της επιχορήγησης, άσχετα αν ποτέ δεν τηρείται. Πρώτη καταβολή το Φεβρουάριο, δεύτερη το Μάη, τρίτη τον Αύγουστο και η τελευταία το Νοέμβρη. Το ΕΚΕΘΕΧ, βέβαια, γίνεται αυστηρό με το Δήμο υποχρεώνοντάς τον τουλάχιστον μέχρι το τέλος της θεατρικής σεζόν να έχει καταβάλει την επιχορήγηση, διαφορετικά «το ΕΚΕΘΕΧ αποκτά δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης». Δε βάζει παρόμοιο όρο για το Κέντρο ή το ΥΠΠΟ, φυσικά. Αυτό έχει το δικαίωμα να τα δίνει όποτε θέλει, κι ας ορίζει -δήθεν- τους μήνες καταβολής της επιχορήγησης.
  • Το ΕΚΕΘΕΧ εκτελεί και χρέη «διαιτητή». Στην περίπτωση διαφωνίας καλλιτεχνικού διευθυντή και ΔΣ του ΔΗΠΕΘΕ, ενημερώνεται το ΕΚΕΘΕΧ και «επιλύει τη διαφωνία μέσω των αρμόδιων οργάνων του». Το ΕΚΕΘΕΧ κρατάει για τον εαυτό του και ένα παρεμβατικό ρόλο στην επιλογή του καλλιτεχνικού διευθυντή, ένα από τα πολλά θέματα που προκάλεσε την εμπλοκή, καθώς χάνει το πλήρες δικαίωμα το ΔΣ, το οποίο ελέγχεται κατά κύριο λόγο από το Δήμο. Σύμφωνα με τη σύμβαση τα βιογραφικά των υποψηφίων, μετά από προκήρυξη αποστέλλονται στο ΕΚΕΘΕΧ, το οποίο μέσω των αρμοδίων του οργάνων προχωρά στην κατάρτιση πίνακα με τους τρεις επικρατέστερους και από αυτούς επιλέγει τελικά το ΔΣ του ΔΗΠΕΘΕ.
  • Ενας άλλος όρος που εξόργισε τους συμβαλλόμενους από την πλευρά των ΔΗΠΕΘΕ, και που αποσύρθηκε εξ αρχής ήταν ένα χαράτσι 2 ή 3% από την επιχορήγηση να παρακρατείται από το ΕΚΕΘΕΧ για τις λειτουργικές του ανάγκες. Αφού ο υπουργός δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους για το ΕΚΕΘΕΧ, βρήκαν τρόπο να μαζέψουν από δω κι από κει χρήματα… Αλλωστε παρόμοια καταγγελία έκανε και ο θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Λαζαρίδης, καθώς από τα προορισμένα για τις επιχορηγήσεις χρήματα για τους θιάσους του ελεύθερου θεάτρου, ένα σεβαστό ποσό αφαιρέθηκε για να ενισχύσει το «φτωχό» ΕΚΕΘΕΧ.
Σοφία ΑΔΑΜΙΔΟΥ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22/02/2009