Daily Archives: 30 Δεκέμβριος, 2008

Ο Πίντερ από την πένα ώς τον πολιτικό ακτιβισμό

Του Ηλια Μαγκλινη, Η Καθημερινή, 30/12/2008

Ο Χάρολντ Πίντερ, ο οποίος πέθανε παραμονή Χριστουγέννων στα 78 του χρόνια, χτυπημένος από τον καρκίνο, κινδυνεύει να μείνει στη συλλογική μνήμη περισσότερο ως πολιτικός ακτιβιστής και λιγότερο ως ένας από τους κορυφαίους θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Οντως τις τελευταίες δεκαετίες είχε αφιερωθεί στην πολιτική. Ωστόσο, ο Μάρτιν Εσλιν, γνωστός από το κλασικό βιβλίο του «Το θέατρο του παραλόγου», τονίζει σε μια μελέτη του αφιερωμένη στο έργο του Πίντερ: «Οταν πρωτεμφανίστηκε ως θεατρικός συγγραφέας, τέλος της δεκαετίας του ’50 και αρχές του ’60, η δουλειά του έμοιαζε να βρίσκεται σε διάσταση με την έντονη πολιτική τάση που επικρατούσε τότε στο θέατρο και την οποία αντιπροσώπευαν άλλοι νεαροί δραματουργοί όπως ο Οσμπορν».

Ο Εσλιν παραθέτει μια δήλωση του Πίντερ στο περιοδικό «Εncounter», όπου επώνυμοι Βρετανοί κατέθεταν τη γνώμη τους για την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Η απάντηση του Πίντερ ήταν η συντομότερη απ’ όλες», σημειώνει ο Εσλιν: «“Δεν έχω το παραμικρό ενδιαφέρον για το θέμα και δεν με νοιάζει τι θα γίνει”». Ομως το 1968 δήλωνε εναντίον της αμερικανικής επέμβασης στο Βιετνάμ και υποστήριζε «σαφώς το Ισραήλ». Ο πολιτικός Πίντερ, ο ακτιβιστής, ο ποιητής των καταπατημένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο διανοούμενος που μέσα στην αμερικανική πρεσβεία στην Αγκυρα της Τουρκίας, είπε σε Αμερικανούς και Τούρκους επίσημους ότι «πρέπει να νιώσουν τον ηλεκτρισμό στα γεννητικά τους όργανα, όπως οι συγγραφείς που κρατούνται στις τουρκικές φυλακές», εμφανίστηκε μετά τη δεκαετία του ’80. «Στην πραγματικότητα», σπεύδει να υπογραμμίσει ο Εσλιν, «πίσω από τον κατ’ εξοχήν ιδιωτικό κόσμο των έργων του, ελλοχεύουν ζητήματα που τελικά είναι κατ’ ουσίαν πολιτικά, όπως η κατάχρηση εξουσίας, ο αγώνας για ζωτικό χώρο, η σκληρότητα, η τρομοκρατία».

  • Διαρκές πεδίο μάχης

Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ο Πίντερ γεννήθηκε το 1930 στο ανατολικό Λονδίνο, όπου και μεγάλωσε, σε μια περιοχή που την περίοδο της οικονομικής κρίσης ήταν ένα διαρκές πεδίο μάχης. Εκεί ζούσαν Εβραίοι μετανάστες, με τραυματικές μνήμες από τα πογκρόμ της Ρωσίας, εκεί κατέφτασαν οι πρώτοι (τυχεροί) Εβραίοι που διέφυγαν από τη ναζιστική Γερμανία. Ο Πίντερ είναι γόνος τέτοιων Εβραίων, ανθρώπων που αναγκάστηκαν να συνυπάρξουν με άλλες φυλές – αλλά και με φασίστες. Στο Ιστ Εντ δρούσαν οι φασίστες του διαβόητου Μόσλεϊ, κι εκεί συγκρούονταν με τους αριστερούς Εβραίους. Για τον νεαρό Πίντερ το κλίμα αυτό ήταν καθοριστικό, όπως και ο τρόμος των γερμανικών βομβαρδισμών. Παρότι οι γονείς του τον είχαν στείλει στην Κορνουάλη, όταν το 1944 επέστρεψε στο Λονδίνο έζησε από πρώτο χέρι τη φρίκη των χιτλερικών V-2. «Ημουν στον δρόμο και είδα τη βόμβα να πέφτει», θα πει αργότερα. «Ερχονταν στιγμές που άνοιγα την πίσω πόρτα κι έβλεπα τον κήπο μας να φλέγεται. Το σπίτι μας δεν κάηκε, αλλά υποχρεωθήκαμε να το εγκαταλείψουμε πολλές φορές. Κάθε φορά που φεύγαμε, έπαιρνα και το μπαστούνι μου του κρίκετ». Οπως έχει τονίσει ο επίσημος βιογράφος του Μάικλ Μπίλινγκτον, «ήταν μια καθημερινή εμπειρία ζωής και θανάτου», η οποία σφράγισε την ψυχή του με αισθήματα μοναξιάς, έκπληξης, αποχωρισμού και απώλειας – βασικά θέματα σε όλα του τα βιβλία.

Σε ηλικία δεκαεννιά χρονών ο Πίντερ πέρασε από δύο δικαστήρια όταν αρνήθηκε να υπηρετήσει στον στρατό. Ενας φίλος του ανέλαβε την υπεράσπισή του. «Εγώ υπηρετώ στον στρατό, δεν είμαι αντιρρησίας συνείδησης, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι αυτόν εδώ, δεν πρόκειται να τον αλλάξετε ποτέ. Χάνετε τον καιρό σας». Κι όντως. Ο Πίντερ καθάρισε με μερικά πρόστιμα κι άρχισε να δουλεύει ως ηθοποιός, δημοσιεύοντας παράλληλα ποιήματα και διηγήματα.

Το 1957 θα γράψει το πρώτο του θεατρικό, το «Δωμάτιο»: «Σ’ ένα πάρτι στο Λονδίνο, έπεσα πάνω σε δύο τύπους, σ’ ένα μικρό δωμάτιο. Ο ένας ήταν μικρόσωμος και ξυπόλυτος, συζητούσε με ζωντάνια και χρησιμοποιούσε μια μάλλον λόγια γλώσσα, και στο τραπέζι δίπλα του καθόταν ένας πελώριος φορτηγατζής. Φορούσε το κασκέτο του και δεν έλεγε λέξη. Ολο αυτό το διάστημα, καθώς μιλούσε, ο μικρόσωμος άνδρας τάιζε τον μεγαλόσωμο, του έκοβε ψωμί, το άλειφε με βούτυρο κ.τλ. Λοιπόν, αυτή η εικόνα δεν με άφησε ποτέ». Κάπως έτσι ξεκινούν σχεδόν όλα τα έργα τού Πίντερ. Με κάποιους ανθρώπους σε ένα τραπέζι, σε ένα δωμάτιο, να κουβεντιάζουν, μια τελείως καθημερινή κατάσταση, μίζερη συχνά. Ομως, σταδιακά, αδιόρατα σχεδόν, ένα ασφυκτικό αίσθημα απειλής απλώνεται σε όλο το χώρο και οι τετριμμένες κουβέντες αρχίζουν να μοιάζουν με σκοτεινούς υπαινιγμούς, με διφορούμενες δηλώσεις, ενώ τα απλά, καθημερινά ερωτήματα αποκτούν τον χαρακτήρα βασανιστικής ανάκρισης. Οι θεωρητικοί έχουν αναλύσει τις περίφημες «παύσεις» και «σιωπές» του Πίντερ, την αμίμιτη αυτή ικανότητά του να μετατρέπει τη σιωπή σε «δεξαμενή λόγου». Μετά το «Δωμάτιο», θα έλθει το «Πάρτι γενεθλίων», το οποίο ήταν αποτυχία. Μόνο ο κριτικός των Sunday Times το στήριξε. Γενικά, θα πάρει χρόνο στο κοινό να προσαρμοστεί στις κοινότοπες και ταυτόχρονα τόσο ακραίες καταστάσεις του Πίντερ. Από το 1967 και μετά όμως, θα είναι μια διασημότητα. Ετσι, θα γράψει 29 θεατρικά έργα, κάμποσα σενάρια, προτού αποσυρθεί, άρρωστος αλλά μαχητικός ως προς τα πολιτικά πράγματα. Το Νομπέλ Λογοτεχνίας το 2005 θα έρθει για τα εκπληκτικής δύναμης θεατρικά του έργα. Για το τραγικό αυτό αίσθημα ότι, όπως έλεγε και ο ίδιος, «δεν χρειάζεται κάτι να είναι σωστό ή λάθος. Μπορεί να είναι ταυτόχρονα σωστό και λάθος». Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο σύγχρονη δήλωση από αυτή. Και πιο πολιτική επίσης.

Χρήστος Ευθυμίου, αγαπητός απ’ όλους

Τον θυμόμαστε κυρίως από τον δημοφιλή τελευταίο τηλεοπτικό του ρόλο, στους «Δέκα μικρούς Μήτσους», όπου έπαιζε τον ευτραφή φυλακισμένο με τη ριγωτή στολή, δίπλα στον Τάσο Παλαντζίδη. Ο Χρήστος Ευθυμίου αντιμετώπισε γενναία το πρόβλημα της υγείας του, τα τελευταία τρία, σχεδόν, χρόνια. Ηταν μόνο 54 ετών και έσβησε από ανακοπή καρδιάς, την παραμονή των Χριστουγέννων, πηγαίνοντας ν’ αγοράσει κάτι από κοντινό του κατάστημα. Ο οργανισμός του ήταν έτσι κι αλλιώς καταβεβλημένος.

Ο Χρήστος Ευθυμίου ήταν απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου και έχει συνδέσει το όνομά του με πολλές και καλές παραστάσεις. Ανάμεσά τους: «Πορνογραφία» του Μάνου Χατζιδάκι, «Λυσιστράτη» του Λάκη Λαζόπουλου, κ.ά. Τελευταία του θεατρική εμφάνιση ήταν στην παράσταση «Ενα καπέλο από ψάθα Ιταλίας» μαζί με τον Χάρη Ρώμα, το 2006

Σημαντική ήταν και η πορεία του στον ελληνικό κινηματογράφο, σε ταινίες που έγιναν επιτυχίες, όπως Safe sex, «Το κλάμα βγήκε απ’ τον παράδεισο» και «Ριζότο». Ο ρόλος, όμως, που τον έκανε γνωστό σ’ όλους τους θεατές της μικρής οθόνης ήταν αυτός του φυλακισμένου στους «Δέκα Μικρούς Μήτσους», όπου βρήκε την ευκαιρία να ξεδιπλώσει το πληθωρικό του ταλέντο και ν’ αγαπηθεί από το ευρύ κοινό.

Το περασμένο Σάββατο, οι φίλοι και οι συνάδελφοί του, συντετριμμένοι, τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία, στο Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας. Είναι οι πρώτες γιορτές που έκαναν χωρίς τον αγαπημένο τους φίλο και συνάδελφο. [Η Καθημερινή, 30/12/2008]

Ο Οστερμάγερ και ο τραπεζίτης

Τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Ιψεν ανέβασε στη Γαλλία

Ο Τόμας Οστερμάγερ και δίπλα σκηνή από την παράστασή του, που ενθουσίασε τη «Μοντ»

Κάθε πρεμιέρα του Τόμας Οστερμάγερ είναι είδηση. Αλλά στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι μόνο ο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Ιψεν που ανέβασε η γερμανική «Σαουμπίνε» στις 10 Δεκεμβρίου στο γαλλικό θέατρο «Jean Villar» της Ρεν. Ούτε μόνο το γεγονός ότι η ιστορία του συνεπαρμένου από τη δύναμη του χρήματος τραπεζίτη, ο οποίος έπειτα από οικονομικές ατασθαλίες οδηγείται στη φυλακή, αν και γραμμένη το 1896, μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ. Αλλά και το ότι το τρομερό παιδί της Σαουμπίνε εγκαινίασε με αυτή την παράσταση το ενδιαφέρον ευρωπαΐκό πρόγραμμα «Prospero», που σηματοδοτεί την έναρξη συνεργασίας μεταξύ έξι μεγάλων θεατρικών οργανισμών Γαλλίας, Βελγίου, Ιταλίας, Πορτογαλίας, Φινλανδίας και Βερολίνου.

Να θυμίσουμε ότι μια παρόμοια πρωτοβουλία, που αφορά τη δική μας χώρα, είναι αυτή που ανακοίνωσε πρόσφατα ο Γιώργος Λούκος, δηλαδή η σύσταση του Φεστιβάλ της Μεσογείου, το οποίο ενοποιεί μεγάλα ευρωπαϊκά φεστιβάλ: Αβινιόν, Βαρκελώνης, Κωνσταντινούπολης, Αθηνών και Επιδαύρου. Ο στόχος είναι η συστηματική συνεργασία τους για την πραγματοποίηση συμπαραγωγών αλλά και ευρύτερων πολιτιστικών ανταλλαγών.

Στο «Prospero», λοιπόν, έξι θέατρα ενώνουν τις δυνάμεις τους: Εθνικό θέατρο της Βρεττάνης στη Ρέν (ηγείται του προγράμματος), Theatre de la Place (Βέλγιο), Emilia Romagna Teatro Fondazione (Ιταλία), Σαουμπίνε (Γερμανία), Centro Cultural de Belem (Πορτογαλία), Tutkivan Teatterityon Keskus (Φινλανδία). Υπάρχουν στα σκαριά και μελλοντικές συνεργασίες, με το Theatre de Riga της Λετονίας, με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Αλβις Χερμάνις και με τον Πολωνό σκηνοθέτη Κριστόφ Βαρλικόφσκι.

Η ενίσχυση του πολιτισμικού διαλόγου μεταξύ των χωρών είναι η φιλοσοφία του προγράμματος -καρπός δουλειάς δύο χρόνων μεταξύ των εμπλεκόμενων θεάτρων- που θα διαρκέσει έως το 2012. Η δράση του θα μπορούσε να συνοψιστεί στα εξής: ετήσια παραγωγή και περιοδεία μεγάλων παραστάσεων από κάθε θεατρικό οργανισμό, υποστήριξη έξι νέων σκηνοθετών με σεμινάρια και συνεργασία με κάποιον από τους θεατρικούς οργανισμούς, καθιέρωση ευρωπαΐκής έρευνας αλλά και εκπαίδευση νεών ηθοποιών.

Μάλλον καλό «ποδαρικό» έκανε στον «Prospero» ο Τόμας Οστερμάγερ, αν κρίνουμε από την κριτική της «Μοντ» για τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν»: «Το έργο του Ιψεν μπορεί να διαβαστεί ως μια αυτοψία της ενδόμυχης και οικογενειακής καταστροφής. Στο ίδιο κλίμα βρίσκεται και ο Οστερμάγερ. Μέσα σε ένα υπαινικτικό ντεκόρ, ο ηγέτης της βερολινέζικης «Σαουμπίνε» υπογράφει μια παράσταση για την ψυχρή βία και την παραχωρεί με απόλυτη εμπιστοσύνη στους ηθοποιούς του. Χάρις σε αυτούς συμβαίνουν όλα, και είναι καταπληκτικό να βλέπεις ανθρώπους να συνδιαλέγονται τόσο αρμονικά, όπως τον Ζόζεφ Μπίρμπιχλερ (Μπόρκμαν), την Κρίστεν Ντεν (Γκουνχίλντ) και την Αντζελα Βίνκλερ (Ελα), ένα τρίο ανθολογίας, που μας οδηγεί στον πυρήνα της κατακερματισμένης ανθρώπινης καρδιάς».

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 30/12/2008

Κι άλλος Κούγιας; Οχι, ευχαριστώ… [κύριε Λαζόπουλε]!

Δύο χρόνια καθυστέρησε ο Λάκης Λαζόπουλος τον θεατρικό «Βιοπαλαιστή στη Στέγη» του. Ας όψεται το «Αλ Τσαντίρι Νιουζ». Ποιος τρελός θα γύρναγε την πλάτη στο πανελλαδικό «προσκύνημα» μπρος στη μικρή οθόνη; Η νέα μετα-επιθεώρησή του (όπως θέλει να την προσδιορίζει ο ίδιος) ανέβηκε επιτέλους πριν από λίγες μέρες στο «Θέατρον» της Πειραιώς. Εχει ωραίες μουσικές, εκ των οποίων κάποιες «μοσχομυρίζουν» σουξέ (του Σταμάτη Κραουνάκη), διαθέτει καταπληκτικά, εντυπωσιακά για τα ελληνικά δεδομένα, αρχιτεκτονικά σκηνικά (του Γιώργου Γαβαλά). Ομως στον τελικό λογαριασμό, στη γενική σούμα το εγχείρημα «μπατάρει». Σαν καράβι.

Σε μια παγίδα έπεσε, αναμφίβολα αυτοεγκλωβιζόμενος, ο Λάκης: δεν γλίτωσε το κοπιάρισμα του τηλεοπτικού εαυτού του. Εχει πάρει φόρα (τον κανάκεψε και η δικαιολογημένη επιτυχία) κι έχασε τα αντανακλαστικά και μαζί το μέτρο που θα τον συγκρατούσε. Αφέθηκε στις ευκολίες του: να εκτοξεύει τα γνωστά πιασάρικα, ενίοτε ευφυή κατηγορώ του προς κάθε κατεύθυνση. Ολους τους «περιποιείται» στον «Βιοπαλαιστή». Το χειρότερο; Το «φάντασμα» του Αλέξη Κούγια είναι ξανά και στο «Θέατρον» παρόν. Εμφανίζεται -για χιλιοστή φορά!- ως ο γνωστός κομπλεξικός τύπος που φοράει πάτους ακόμη και μέσα στα βατραχοπέδιλά του, μπας και αποκτήσει κανέναν παραπανίσιο πόντο. Κρίμα.

Ο Λαζόπουλος, που περίπου ώς το διάλειμμα ξεδιπλώνει παραδειγματικά τη δεινότητά του στη δόμηση ενός συμπαγούς δραματουργικού «σκελετού», απ’ τα μισά και πέρα εξωκέλλει απροειδοποίητα. Συγχωρητέο; Ασφαλώς. Απλώς, έτσι χάνει το καλλιτεχνικό στοίχημα που έθεσε με το θεατρικό comeback του. Το κοινό είναι μια άλλη ιστορία. Μπορεί να θέλει, μαζοχιστικά, να ξανακούσει και στο θέατρο το πόσο κοντοστούπης είναι ο Κούγιας.

ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 30/12/2008

ΝΕΑ, ΝΕΑΝΙΚΗ, ΜΑΤΙΑ ΣΤΟΝ ΣΤΡΙΝΤΜΠΕΡΓΚ

«Δανειστές» σε διαρκές κυνηγητό

Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, TA NEA: Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 2008

�να  καινούργιο κοίταγμα  στους «Δανειστ�ς»  του Στρίντμπεργκ

Ένας νέος σκηνοθέτης, ο Γιώργος Παλούμπης κοιτάζει με καινούργιο τρόπο την κλασική τραγικωμωδία του Αύγουστου Στρίντμπεργκ

Ένα παραθαλάσσιο θέρετρο. Δύο άντρες που έχουν γνωριστεί εκεί. Ο Άντολφ και ο Γκούσταβ. Ο Άντολφ, θεωρώντας τον Γκούσταβ έμπιστο, αρχίζει να μιλάει ανοιχτά για τη γυναίκα του, τη Θέκλα. Οι συζητήσεις τους οδηγούν σε κάποια σκληρά συμπεράσματα για το αντίθετο φύλο, τα οποία με τη σειρά τους οδηγούν σε ένα σχέδιο. Πρώτα ο Άντολφ θα αλλάξει τη συμπεριφορά του απέναντι στη γυναίκα του θέλοντας να της επιβληθεί, ενώ ο Γκούσταβ θα κρυφακούει από το διπλανό δωμάτιο. Στη συνέχεια ο Γκούσταβ θα εμφανιστεί στη Θέκλα, ενώ ο Άντολφ με τη σειρά του θα κρυφακούει.

Ο στόχος τους είναι να αποκαλύψουν το πραγματικό πρόσωπο της Θέκλας και να συμπεράνουν εάν είναι πιστή στον σύζυγό της.

Έτσι αρχίζει ένα παιχνίδι εξουσίας στο οποίο τρία πρόσωπα συγκρούονται, εκδικούνται, εξομολογούνται, έρχονται αντιμέτωπα με το παρελθόν και τα ανεξόφλητα χρέη τους… Οι εξελίξεις θα είναι απρόβλεπτες. Και θα ωθήσουν τους χαρακτήρες στα άκρα δημιουργώντας μια κατάσταση αστεία και τραγική μαζί. Είναι οι «Δανειστές» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ όπως τους «διαβάζει» ο νέος σκηνοθέτης Γιώργος Παλούμπης που ετοιμάζει να ανεβάσει το έργο με την Ομάδα «Νάμα».

Πρόκειται για την κλασική τραγικωμωδία, όπως ο ίδιος ο Σουηδός δραματουργός χαρακτήρισε το έργο του: ένα έργο με θέμα τις σχέσεις και τις συγκρούσεις των δύο φύλων- το θέμα που στοίχειωσε σχεδόν όλη τη δραματουργία του Στρίντμπεργκ αλλά και τη ζωή του.

«Οι “Δανειστές”», όπως σημειώνεται, «είναι μία τραγικωμωδία στην οποία τα πάθη και οι έννοιες περιπλέκονται σε ένα λαβυρινθώδες κυνηγητό. Ο καθένας από τους χαρακτήρες διεκδικεί το δίκιο του, αναζητά το εγώ του, συγκρούεται με το παρελθόν του, απαιτεί να του επιστραφούν τα ψυχικά του δάνεια, “χτυπά” το αντίθετο φύλο σαν να είναι ο εχθρός του, ψάχνει απεγνωσμένα τον έρωτα και την αγάπη». Γραμμένο το 1888, την ίδια χρονιά που ο Στρίντμπεργκ έγραψε και το «Δεσποινίς Julie» και έναν χρόνο μετά το αυτοβιογραφικό του «Απολογία ενός τρελού», οι «Δανειστές» αποτελούσαν το αγαπημένο του έργο. Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι «πέρα για πέρα μοντέρνο, ανθρώπινο, συναρπαστικό. Τα τρία πρόσωπα είναι ενδιαφέροντα από την αρχή έως το τέλος. Πρόκειται για ένα έργο διαχρονικό εφόσον μιλάει για τη σύγκρουση του άντρα με τη γυναίκα, επιτυγχάνοντας μια ουσιαστική σκιαγράφηση των δύο φύλων πέρα από κάθε ηθογραφικό περιορισμό».

Το έργο ανεβαίνει στη μετάφραση του Μάριου Πλωρίτη, με σκηνικά Γιώργου Χατζηνικολάου, κοστούμια Λουκίας Μινέτου, μουσική Μάριου Στρόφαλη και φωτισμούς Βασίλη Κλωτσοτήρα. Τους τρεις ρόλους ερμηνεύουν οι Αθηνά Αλεξοπούλου (Θέκλα), Θάνος Αλεξίου (Άντολφ), Άγης Εμμανουήλ (Γκούσταβ).

ΙΝFΟ

Από 14 Ιανουαρίου έως την Κυριακή των Βαΐων, κάθε Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη στις 21.00 και Κυριακή στις 21.30 στην Κεντρική Σκηνή του θεάτρου «Επί Κολωνώ» (Ναυπλίου 12, αρχές Λένορμαν, Κολωνός, τηλ. 210-51.38.067). Εισιτήρια: 20, (μειωμένο) 15, (φοιτητικό) 12 ευρώ.

Αγώνας ανθρώπινων αδυναμιών

«Οι “Δανειστές” είναι ένα διαρκές κυνηγητό μέσα σε λαβύρινθο, όπου οι χαρακτήρες αλλάζουν συνεχώς ρόλους κυνηγού και κυνηγημένου. Το κυνηγητό, ενώ δεν είναι κυριολεκτικό, είναι αδυσώπητο» λέει ο σκηνοθέτης Γιώργος Παλούμπης λέει για τη δουλειά του- είναι το πρώτο κλασικό έργο που ανεβάζει. «Τα πάντα συμβαίνουν μέσα στην ανθρώπινη ψυχή. Τη μια στιγμή τα πάθη κρύβονται κάτω απ΄ τα λόγια, την άλλη τα λόγια πυροδοτούν τα πάθη. Οι εκρήξεις όμως αρχίζουν σιγά σιγά να διαλύουν τα κοινωνικά παραπετάσματα και το έδαφος παύει να είναι στέρεο. Τα δύο φύλα είναι καταδικασμένα σε κατά μέτωπο σύγκρουση αφού ο Στρίντμπεργκ τα εγκλώβισε μέσα στο πιο αδιέξοδο σχήμα: το τρίγωνο. Μέσα στη δυαδική σχέση προσέθεσε βάναυσα και ένα τρίτο πρόσωπο. Έναν “σκελετό”. Το μόνο που μένει πια είναι αγώνας μέχρι τέλους. Αγώνας ανθρώπινων αδυναμιών».

ΚΩΜΩΔΙΑ ΣΑΝ ΕΞΤΡΙΜ ΣΠΟΡ ΔΟΚΙΜΑΖΕΙ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Η ΦΙΛΑΡΕΤΗ ΚΟΜΝΗΝΟΥ

«Η ελληνική μαγκιά κατάντησε γραφική»

Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 2008

«Τώρα που �χουν  χρεοκοπήσει οι ιδεολογίες,  νιώθω ότι τα μόνα που  απ�μειναν ως σταθερ�ς  αξίες είναι οι σχ�σεις  των ανθρώπων και ο  �ρωτας», υποστηρίζει  η Φιλαρ�τη Κομνηνού  μιλώντας για �κπτωση  αξιών και απουσία  συλλογικής  συνείδησης

«Είναι σαν να κάνω εξτρίμ σπορ», λέει για την πρώτη της απόπειρα σε κωμωδία η Φιλαρέτη Κομνηνού, με το «Ημερολόγιο ενός απατεώνα» του Αλεξάντρ Οστρόφσκι στην παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου που σκηνοθετεί ο Γιάννης Κακλέας. «Το έργο με προδιαθέτει να μη λειτουργήσω ως προγραμματισμένος επαγγελματίας, αλλά θέλει έρευνα, ψάξιμο. Νιώθω να έχει υψηλό βαθμό επικινδυνότητας, αλλά ακριβώς γι΄ αυτό τον λόγο με ενδιαφέρει, με προκαλεί. Ο Οστρόφσκι έγραψε ένα θεατρικό έργο έρευνας το 1868, που δεν σε αφήνει να αγνοήσεις τη σημερινή εποχή και ό,τι συμβαίνει, ειδικά τον τελευταίο καιρό».

Ο Ρώσος κλασικός συγγραφέας με κοφτερό χιούμορ καταγράφει τις απάτες, τα σκάνδαλα και βγάζει στη φόρα όλα τα άπλυτα της υψηλής κοινωνίας της εποχής του μέσα από τις σημειώσεις ενός νέου που έχει τη συνήθεια να κρατά ημερολόγιο. «Το έργο περιγράφει τα ψυχικά χαρακτηριστικά μιας βίαιης και κανιβαλικής κοινωνίας. Και αυτό το καθιστά σύγχρονο», μου είχε πει ο Γιάννης Κακλέας.

Με τα απομεινάρια θρυψαλιασμένων βιτρινών ακόμη στους αθηναϊκούς δρόμους, η συζήτηση με τη Φιλαρέτη Κομνηνού- μητέρα ενός νέου 25 ετών και… συναδέλφου της- φτάνει στη θυμωμένη αντίδραση των νέων και τα σκάνδαλα. Τραγική ειρωνεία; Ο Οστρόφσκι κοιτώντας την ξιπασμένη τότε ρωσική υψηλή κοινωνία, έβλεπε μακριά. «Είναι ανατριχιαστικά επίκαιρο έργο. Θα φοράμε μεν ρούχα εποχής, αλλά η ιστορία θα παρουσιαστεί με σύγχρονο τρόπο. Εδώ είναι η σπουδαιότητά του. Ότι τα μέλη μιας υψηλής κοινωνίας κάνουν δικό τους έναν άνθρωπο όπως ο Γιεγκόρ Γκλουμόβ. Τέτοιου είδους κοινωνίες, μέσα στη διαπλοκή, δεν διστάζουν να εντάξουν όποιον προσπαθήσει να τους ξεσκεπάσει, αλλά και εκείνος ως καιροσκόπος θα ενταχθεί σε μια “φαμίλια”, σε μια κάστα για να βολευτεί».

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. «Και βλέπουμε αυτό να συμβαίνει σε περιόδους ύφεσης, κοινωνικών εκπτώσεων και πτώσης αξιών».

Γιατί να επαναλαμβάνεται όμως; Υποτίθεται πως ο άνθρωπος μαθαίνει από τα λάθη του.

Διότι το σκοτάδι που έχει μέσα του ο άνθρωπος είναι πάρα πολύ ισχυρό και επιβάλλει συμπεριφορές. Γιατί, άραγε, βγαίνουν οι νέοι στους δρόμους; Μήπως από τον θυμό χάνουν τον στόχο και απομένει ως κυρίαρχη εντύπωση το σπάσιμο βιτρινών; Και ποιος μας διαψεύδει ότι το σπάσιμο βιτρινών γίνεται από κάποιος άλλους και όχι από τους νέους; Άκου λοιπόν: «Θέλουμε να προλάβουμε να μη γίνουμε ίδιοι με αυτό που μας έκανε αφασικούς. Ξέρουμε ότι το “σύστημα” θα προσπαθήσει να αγκαλιάσει την απεγνωσμένη κίνησή μας, έστω να την αφομοιώσει και να τη μεταλλάξει σε κίνημα μόδας», σημειώνουν μεταξύ των άλλων οι σπουδαστές στο Θεατρικό Τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου όπου διδάσκω και κάνουν κατάληψη. Συμμερίζομαι την αγωνία τους.

Συμφωνείτε με τις εισβολές σε πολλά θέατρα της Αθήνας;

Ναι, γιατί όχι. Ψάχνουν να βρουν τρόπους αντίδρασης και αφύπνισης του κοινού, το οποίο είτε εθελοτυφλεί είτε ο βαθμός αντίδρασής του είναι μικρός. Έρχονται τα παιδιά να ταράξουν τα νερά. Εγώ τους λέω να έχουν τον νου τους ώστε οι κινήσεις να μη γίνουν γραφικές. Αν επαναληφθεί η κίνηση αυτή και κάποιος την εντάξει στο πλαίσιο μιας παράστασης, θα θεωρηθεί χάπενινγκ. Τα παιδιά εισέβαλαν ειρηνικά. Είπαν αυτά που ήθελαν και αποχώρησαν. Αν κάτι κατάφεραν, ήταν να πυροδοτήσουν συζητήσεις στα γιορτινά τραπέζια και αυτό είναι σημαντικό. Από το να μιλάμε για ανώδυνα πράγματα…

Υπάρχουν άνθρωποι του πνεύματος να πρωτοστατήσουν σε μια κίνηση για ανάκαμψη;

Αισθάνομαι πως οι άνθρωποι της διανόησης έχουν αποσυρθεί, είτε για αυτοπροστασία είτε διότι διαπιστώνουν την επερχόμενη ύφεση, την οποία εισπράττουν με τον ευαίσθητο ψυχισμό που διαθέτουν. Και συμβαίνει καιρό τώρα. Μιλώ για τους κατ΄ ουσίαν ανθρώπους της διανόησης και όχι για εκείνους που την εμπορεύονται. Μιλώ για εκείνους που αρνούνται να συνδιαλαγούν με την ευτέλεια. Διότι υπάρχουν και οι άλλοι, που έχουν αφεθεί και η ευμάρεια έχει αμβλύνει τις αντιστάσεις τους.

ΙΝFΟ

«Το ημερολόγιο ενός απατεώνα» του Αλεξάντρ Οστρόφσκι από 14 Φεβρουαρίου στη σκηνή Κοτοπούλη RΕΧ του Εθνικού, με τους Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, Φιλαρέτη Κομνηνού, Δημήτρη Πιατά, Κόρα Καρβούνη, Λαέρτη Βασιλείου κ.ά.

«Χάσαμε τον αυτοσεβασμό μας»

Η Φιλαρέτη Κομνηνού κάνει λόγο για αλυσιδωτή αντίδραση μιλώντας για τα τελευταία επεισόδια. «Ο Έλληνας στερείται συλλογικής συνείδησης» λέει. «Έχουμε χάσει τον αυτοσεβασμό μας ως πολίτες, δεν σεβόμαστε την ηγεσία και αυτομάτως νιώθουμε ότι δεν πρέπει να προστατέψουμε το σύνολο. Καθένας ενεργεί ατομικά και γι΄ αυτό θα κοιτάξει τη λαμογιά. Όταν όμως το κυβερνητικό σώμα δίνει το παράδειγμα γιατί ο πολίτης να είναι νομοταγής; Από την άλλη, αυτή η περίφημη ελληνική μαγκιά άρχισε να γίνεται μια αφόρητη γραφικότητα».

Ποδαρικό με Ρέκβιεμ και Δανειστές

Ποδαρικό με Ρκβιεμ και Δανειστς

Επί Κολωνώ σε νέες περιπέτειες. Με τρεις καινούργιες παραγωγές υποδέχεται τον καινούργιο χρόνο το θέατρο Επί Κολωνώ. Οι «Δανειστές» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη της ομάδας ΝΑΜΑ, το «Ρέκβιεμ» του Φερνάντο Ρενχίφο από την ομάδα Από Δω και Πέρα Μόνο Happy End σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη και «Η θεραπεία του κυρίου Λαμπρινού» σε κείμενο και σκηνοθεσία Μαρίας Τσεκλένη κάνουν ποδαρικό το 2009 στις τρεις σκηνές -Κεντρική, Φουαγέ και Black Box- του πολυμορφικού θεάτρου.

– «Δανειστές»: Ο Γιώργος Παλούμπης, ύστερα από το επιτυχημένο «Penetrator» του Αντονι Νίλσον, καταπιάνεται τώρα με την κλασική δραματουργία επιλέγοντας τους «Δανειστές» του Στρίντμπεργκ. Η τραγικωμωδία του Σουηδού δραματουργού, όπως χαρακτηρίζει ο ίδιος το έργο του, ασχολείται με τις σχέσεις και τις συγκρούσεις των δύο φύλων, όπου τα πάθη και οι έννοιες περιπλέκονται σε ένα λαβυρινθώδες κυνηγητό.

Οπως σημειώνει ο σκηνοθέτης, «το κυνηγητό ενώ δεν είναι κυριολεκτικό είναι αδυσώπητο. Τα πάντα συμβαίνουν μέσα στην ανθρώπινη ψυχή. Τη μια στιγμή τα πάθη κρύβονται κάτω απ’ τα λόγια και την άλλη τα λόγια πυροδοτούν τα πάθη. Τα δύο φύλα είναι καταδικασμένα σε κατά μέτωπο σύγκρουση αφού ο Στρίντμπεργκ τα εγκλώβισε μέσα στο πιο αδιέξοδο σχήμα: το τρίγωνο».

– «Ρέκβιεμ»: Σταθερή συνεργάτιδα του Επί Κολωνώ, η Γεωργία Μαυραγάνη θα παρουσιάσει το «Ρέκβιεμ» του Ρενχίφο. Τρεις άνδρες περιγράφουν αποσπασματικά την καθημερινότητά τους αναζητώντας πεισματικά το νόημα και την αξία της ζωής τους. Ενα θεατρικό ποίημα τριών φωνών, καθόλου θλιβερό εν τέλει.

– «Η θεραπεία του κυρίου Λαμπρινού»:
Τρία πρόσωπα καθοδηγούμενα από το πάθος τους, μπλεγμένα σε ένα ψυχολογικό παιχνίδι, παραπαίουν στα όρια που ορίζουν την αγάπη. Πρόκειται για «ένα έργο ευαίσθητο και σκληρό παράλληλα, όπως σκληρή είναι συχνά η ζωή, απρόοπτο, με ενδιαφέρουσες ανατροπές», αναφέρει η σκηνοθέτις Μαρία Τσεκλένη.

Info

Θέατρο Επί Κολωνώ
Ναυπλίου 12 και Λένορμαν, τηλ.: 210-5138067
– Κεντρική σκηνή: «Δανειστές» από 13/1 κάθε Δευτ. – Τετ. 21.00, Κυρ. 21.30
– Φουαγέ: «Ρέκβιεμ» από 17/1
– Black Box: «Η θεραπεία του κυρίου Λαμπρινού» από 10/1.

ΦΑΡΑΖΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ, Ελεύθερος Τύπος, Τρίτη, 30.12.08

«Χιούι» στον πολυχώρο «Βios»

Η Ασπα Τομπούλη, σκηνοθετώντας το «Χιούι» του Ευγένιου Ο Νιλ, καταθέτει την πιο ολοκληρωμένη της δουλειά. Η παράσταση παρουσιάζεται στον πολυχώρο «Βios» (main) έως την Κυριακή. Το «Χιούι», το τελευταίο έργο του συγγραφέα, γράφτηκε το 1941-1942 και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Ο Ευγένιος Ο Νιλ έλεγε ότι «ανήκει στο θέατρο του μέλλοντος» και ότι είναι ένα νέο είδος θεάτρου, που το ανέβασμά του απαιτεί φιλμ και σημαντική τεχνική υποστήριξη. Γραμμένο σε πυκνή αργκό του 1930, αποτυπώνει τον κόσμο των καιροσκόπων, των τζογαδόρων, της φούσκας και της ψευτιάς. Παίζουν ο Κώστας Τριανταφυλλόπουλος και ο Μάνος Σταλάκης.

«Ερωτευμένη με τον Βαν Γκογκ» η Ελένη Ερήμου

Η Ελένη Ερήμου υποδύεται την Ούρσουλα Λόγιερ, την παράξενη Αγγλίδα χήρα, ερωμένη του Βίνσεντ Βαν Γκογκ, στο έργο του Νίκολας Ράιτ, «Ερωτευμένη με τον Βαν Γκογκ», στο θέατρο «Τζένη Καρέζη». Η παραγωγή παρατείνει τις παραστάσεις της μέχρι την 1η Φεβρουαρίου και έχει γίνει σε σκηνοθεσία Ανδρέα Θωμόπουλου. Την Ούρσουλα Λόγιερ γνώρισε ο νεαρός εικοσάχρονος Βίνσεντ στο βικτοριανό Λονδίνο, όταν νοίκιασε δωμάτιο στην πανσιόν της. Ο έρωτας μεταξύ τους είναι εκρηκτικός αλλά και απεγνωσμένος, καθώς η ερωτευμένη Ούρσουλα, ποδοπατώντας τα ταμπού της εποχής της, αφήνεται στον έρωτά του και, διαβλέποντας το άγουρο ακόμη ταλέντο του, που και ο ίδιος ο Βίνσεντ δεν μπορούσε τότε να υποψιαστεί, γίνεται το πρώτο γυμνό μοντέλο του. Το έργο στηρίζεται στην αλληλογραφία του Βαν Γκογκ με τον αδελφό του.

ΧΑΡΟΛΝΤ ΠΙΝΤΕΡ. Σίγησε η τολμηρή φωνή του

Eurokinissi

Παραμονή των Χριστουγέννων, υπέκυψε στον καρκίνο, μια τολμηρή, δίκαια και προοδευτική «φωνή». Ο κορυφαίος Αγγλος δραματουργός, ποιητής, σκηνοθέτης Χάρολντ Πίντερ. Ενας δημιουργός, ο οποίος απέσπασε (2005) το βραβείο «Νόμπελ» χωρίς να υποστείλει το χρέος του διανοούμενου απέναντι στην αλήθεια. Ο Πίντερ, παίρνοντας το βραβείο, βροντοφώναξε την αλήθεια για τον αμερικανοΝΑΤΟικό ιμπεριαλισμό: «Τα εγκλήματα των ΗΠΑ μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν καταγραφεί πολύ επιλεκτικά, για να μην ερευνήσουμε το κατά πόσον έχει γίνει τεκμηρίωση, παραδοχή ή αναγνώρισή τους ως εγκλημάτων (…) Ο Μπους και ο Μπλερ γυρίζουν την πλάτη τους στο θάνατο. Ο θάνατος 2.000 Αμερικανών είναι ντροπή. Οδηγήθηκαν στους τάφους τους μέσα στο σκοτάδι. Οι κηδείες είναι ήσυχες, δεν ενοχλούν κανέναν. Οι ακρωτηριασμένοι σαπίζουν στα κρεβάτια τους, μερικοί για το υπόλοιπο της ζωής τους». Ο Πίντερ τόνιζε: «Οι άνθρωποι δεν ξεχνούν. Δεν ξεχνούν το θάνατο των συντρόφων τους, τα βασανιστήρια και τους ακρωτηριασμούς, δεν ξεχνούν την αδικία, δεν ξεχνούν την καταπίεση, δεν ξεχνούν την τρομοκρατία των μεγάλων δυνάμεων. Και όχι μόνο δεν ξεχνούν. Ανταποδίδουν το χτύπημα».Γεννημένος σε εργατογειτονιά του Λονδίνου, γιος φτωχού πορτογαλικής καταγωγής ράφτη, «ψημένος» από παιδί στη βιοπάλη, ο Πίντερ αναζητούσε και ήθελε να υπηρετεί ως άνθρωπος και δημιουργός την αλήθεια. Γι’ αυτό εναντιώθηκε στην ιμπεριαλιστική πολιτική των Ρήγκαν, Θάτσερ, Κλίντον, Μπους, Μπλερ και όλους τους βρώμικους πολέμους τους εναντίον διαφόρων λαών, ενώ αρνήθηκε να χριστεί «ιππότης» από τη βασίλισσα. «Πιστεύω ότι παρά τα τεράστια εμπόδια, υψίστης σημασίας υποχρέωση που μας αφορά όλους, εμάς τους πολίτες, είναι να έχουμε ατρόμητη, απαρέγκλιτη, άγρια πνευματική αποφασιστικότητα για να ορίσουμε την πραγματική αλήθεια της ζωής μας και της κοινωνίας μας. Είναι επιτακτική ανάγκη. Εάν μια τέτοια στάση δεν ενσωματωθεί στο πολιτικό μας όραμα, δεν έχουμε καμιά ελπίδα να αποκαταστήσουμε ό,τι σχεδόν έχουμε χάσει: Την ανθρώπινη αξιοπρέπεια», έλεγε ο Πίντερ.

Ο Χ. Πίντερ γεννήθηκε το 1930. Το 1949, δηλώνοντας αντιρρησίας συνείδησης, αρνήθηκε να καταταγεί στον εισβολέα σε ανεξάρτητες χώρες αγγλικό στρατό και συμμετέχοντας σε κινητοποίηση κατά του αγγλικού εθνικισμού ξυλοκοπήθηκε άγρια. Την ίδια χρονιά εγκατέλειψε τη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης, όπου είχε εισαχθεί το 1948. Φοίτησε στην Κεντρική Σχολή Λόγου και Τέχνης και το 1950 άρχισε να δουλεύει σαν ηθοποιός σε περιοδεύοντες θιάσους, με το ψευδώνυμο Ντέιβιντ Μπάιρον, ενώ παράλληλα έγραφε ποίηση. Ως δραματουργός εμφανίστηκε το 1957, με το μονόπρακτο «Το δωμάτιο» και το 1958 έγινε ευρύτατα γνωστός με το δίπρακτο «Πάρτι γενεθλίων». Το 1960 καταξιώθηκε διεθνώς με το έργο «Επιστάτης». Στο ενεργητικό του είχε συνολικά 30 θεατρικά έργα (μερικά μεταφέρθηκαν και στον κινηματογράφο), σενάρια φημισμένων ταινιών («Ο υπηρέτης», «Το δυστύχημα», «Ο μεσάζων», «Ο τελευταίος μεγιστάνας», «Η ερωμένη του Γάλλου υπολοχαγού» κ.ά.), πολλές σκηνοθεσίες, θεατρικές ερμηνείες και ποιητικά βιβλία. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Τρίτη 30 Δεκέμβρη 2008]