Daily Archives: 22 Δεκέμβριος, 2008

«Παράσταση» διαδηλωτών στην πρεμιέρα του Εθνικού

Δύο έργα παρακολουθήσαμε όσοι παραβρεθήκαμε την Παρασκευή το βράδυ στην επίσημη πρεμιέρα του «Ρομπέρτο Τσούκο» στο Εθνικό. Το κείμενο του Μπερνάρ Μαρί Κολτές συνάντησε το «κείμενο» διαμαρτυρίας που γράφεται αυτή τη στιγμή στους αθηναϊκούς δρόμους.

Δεν είχαν περάσει 10’ αφότου η παράσταση είχε ξεκινήσει, όταν ακούστηκαν φωνές έξω από τη σκηνή. Την επόμενη στιγμή, 70-80 νέα παιδιά εισέβαλαν στη σκηνή με πανό και φέιγ βολάν διακόπτοντας τη ροή της παράστασης. «Αφού έχετε απενεργοποιήσει τα κινητά σας τηλέφωνα, ενεργοποιήστε τη συνείδησή σας. Η βία του “Ρομπέρτο Τσούκο” δεν αναπαρίσταται, τη ζούμε κάθε μέρα. Για σας που παράγετε αυτή την παράσταση και για σας που την καταναλώνετε, τα λόγια του Τσούκο γίνονται πράξη καθημερινά στους δρόμους. Οσοι από εσάς έχετε την οποιαδήποτε σχέση με το κείμενο, είτε είστε ηθοποιοί είτε θεατές, σας καλούμε να βγείτε από τα κλουβιά σας και να ακολουθήσετε αυτό που συμβαίνει αυτές τις μέρες».

Οι ηθοποιοί αποσύρθηκαν από τη σκηνή για να επανέλθουν δέκα λεπτά αργότερα, ανακοινώνοντας δια στόματος Μάκη Παπαδημητρίου: «Λυπούμαστε αλλά δεν μπορούμε να συνεχίσουμε. Δεν θέλουμε να διαστρεβλωθεί πολιτικά αυτό που κάνουμε. Δεν είμαστε αποστασιοποιημένοι από το σήμερα. Αισθανόμαστε όμως θιγμένοι με αυτό που έγινε γιατί αυτό που κάνουμε εδώ μέσα έχει σχέση με το σήμερα». Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού, Γιάννης Χουβαρδάς, δήλωσε την αμέριστη συμπαράστασή του προς τους ηθοποιούς και αργότερα στο φουαγιέ σχολίασε πως ανάμεσα στους διαδηλωτές ήταν και μαθητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού, που τελεί υπό κατάληψη.

Στο ερώτημα αν όλα αυτά έγιναν λόγω της επικείμενης παρουσίας του υπουργού Πολιτισμού Μιχάλη Λιάπη, που τελικά δεν ήρθε, ο Γ. Χουβαρδάς άφησε να εννοηθεί πως οι διαδηλωτές γνώριζαν ότι ο κ. Λιάπης δεν παρευρισκόταν στο θέατρο.

ΜΠΛΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ, Ελεύθερος Τύπος, 21/12/2008

«Επιχείρησις Ιουδίθ» στο «Αργώ Studio»

Ο Θόδωρος Κυριακός σκηνοθετεί το έργο του Περικλή Κοροβέση με τίτλο «Επιχείρησις Ιουδίθ», που παρουσιάζεται σήμερα και αύριο σε επίσημη πρεμιέρα από τη θεατρική ομάδα «πείρα(γ)μα» στο «Αργώ Studio». Τους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Γιάννης Καρούνης, Ειρήνη Μελά, Βίβιαν Κραββαρίτη και Γιώργος Μοσκιού.

Μπαράζ «εισβολών» σε 15 θέατρα

Διαδηλωτές διέκοψαν τις παραστάσεις
ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2008, Τελευταία ενημέρωση: 22/12/2008 13:17, Web-Only
Με το σύνθημα «Βγείτε στους δρόμους» οι ομάδες των διαδηλωτών εισ�βαλλαν στα θ�ατρα, όπως η σκηνή του Εθνικού την Παρασκευή.

Μαζικές διαστάσεις παίρνουν πλέον οι «εισβολές» και διακοπές παραστάσεων σε κεντρικά θέατρα των Αθηνών.

Χθες το βράδυ, συνολικά 15 θέατρα δέχθηκαν «επίσκεψη» από μια ομάδα αποτελούμενη από 65 με 70 άτομα, η οποία εισέβαλε στη σκηνή διακόπτοντας την παράσταση.

Οι διαδηλωτές εκφώνησαν ομιλία, σχετική με το θέμα της εκάστοτε παράστασης και ανήρτησαν πανό επί σκηνής με το μήνυμα «σηκωθείτε από τους καναπέδες και βγείτε στους δρόμους».

Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχο περιστατικό συνέβη και στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου το βράδυ της Παρασκευής.

Σχετικά Άρθρα

Κατάληψη στο κινηματοθέατρο Ολύμπιον από αντιεξουσιαστές


ΑΝΤΡΕΑΣ ΒΟΥΤΣΙΝΑΣ: «Παιδιά, προσέξτε μη γίνετε σαν αυτούς που πολεμάτε»

Της Βίκυς Χαρισοπούλου, TA NEA: Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2008

«Αν ήμουν  νος σήμερα  κι εγώ θα  σπαζα, θα  ρήμαζα. Οι  φωτις που  ανάβουν τα  παιδιά δεν  καίνε,  φωτίζουν...»
«Κι εγώ αν ήμουν νέος σήμερα θα έσπαζα, θα ρήμαζα» λέει ο σκηνοθέτης Αντρέας Βουτσινάς που ανεβάζει «Ερρίκο Δ΄» στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

«Κοιμάμαι πολύ τελευταία. Κοιμόμουν, λοιπόν, ένα απόγευμα μ΄ ανοιχτή την τηλεόραση κι είδα ένα όνειρο με τον Εμφύλιο. Αυτό που είχα ζήσει. Ήμουν 12-13 χρόνων παιδί τότε. Άνοιξα τρομαγμένος τα μάτια μου κι είδα στην τηλεόραση το ίδιο το όνειρο, έναν άλλον εμφύλιο. Αυτό γίνεται πάλι αλλά με άλλους όρους. Ένας άλλος εμφύλιος. Μόνο που τώρα δεν είναι οι φτωχοί εναντίον των πλουσίων. Είναι η λεγόμενη μεσαία τάξη. Είναι αυτή που βιώνει την αδικία και τα παιδιά της εξεγείρονται. Αν ήμουν νέος σήμερα, θα ήμουν μαζί τους. Ναι, θα έσπαζα, θα ρήμαζα, θα φώναζα. Ώσπου να μεγαλώσω, να ενταχθώ και να γίνω σαν κι αυτούς…».

Στα 76 του και με κλονισμένη υγεία, ο σκηνοθέτης Ανδρέας Βουτσινάς, περσόνα ιδιαίτερα προβεβλημένη τις προηγούμενες δεκαετίες, μάστορας σ΄ αυτό που χρίστηκε ως ψυχαναλυτικό θέατρο (με ιδιαίτερες επιδόσεις στον Τενεσί Ουίλιαμς, στις τραγωδίες, στον Στρίντμπεργκ, στον Άλμπι κ.α.), επιστρέφει και στον χώρο του δικού του «εγκλήματος», στο ΚΘΒΕ, και σκηνοθετεί αυτή τη φορά Πιραντέλο και τον «Ερρίκο Δ΄» με πρωταγωνιστή τον Κώστα Καρρά.

Βρισκόταν στην «έδρα της ψυχής του», όπως θέλει να χαρακτηρίζει τη Θεσσαλονίκη, όταν ξέσπασε η εξέγερση των νέων με αφορμή τη δολοφονία του νεαρού μαθητή.

«Ένα έργο είναι κι αυτό. Μόνο που παίζεται στους δρόμους. Αν ήμουν νέος, θα πήγαινα μαζί τους. Μ΄ αρέσουν οι νέοι. Έχουν το θράσος να νομίζουν ότι ξέρουν καλύτερα απ΄ τους άλλους. Εγώ όμως δεν ξέρω από πολιτικά. Νομίζω ότι το μόνο που λείπει απ΄ αυτά τα παιδιά είναι η αγάπη. Αυτή διεκδικούν σπάζοντας. Κι οι μεγαλύτεροι, οι γονείς τους, δεν ξέρουν, δεν έμαθαν ποτέ να τους τη δίνουν».

  • Δεν είναι όμως άτοπο να επιχειρούμε να εξηγήσουμε με όρους ψυχανάλυσης αμιγώς πολιτικά φαινόμενα όπως αυτό που συμβαίνει σήμερα;

Μια άλλη μορφή εμφυλίου είναι αυτό που γίνεται, εμφύλιος με σύγχρονους όρους. Τότε ήταν ταξική η σύγκρουση, συγκρούονταν οι πολύ φτωχοί με τους πολύ πλούσιους. Τώρα πολύ φτωχοί είναι οι λεγόμενοι μικρομεσαίοι. Κι είναι αυτοί που έπαψαν να είναι πολύ φτωχοί οικονομικά, αλλά έγιναν πολύ φτωχοί σε όραμα και σε γνώση. Και τα παιδιά τους- που χρειάζονται όραμα και γνώση- τα βάζουν μαζί τους, γιατί ποτέ δεν τους τα πρόσφεραν, όπως δεν τους πρόσφεραν και την αγάπη τους. Γι΄ αυτό σου λέω, ένα έργο είναι αυτό που παίζεται στους δρόμους. Πολύ σύγχρονο. Τόσο σύγχρονο που δεν μπορεί να το παίξει η τηλεόραση. Μόνο το θέατρο μπορεί. Πάντα το θέατρο μπορούσε καλύτερα. Και μη με στριμώχνεις άλλο, γιατί στα 76 μου το θέατρο αυτό της ζωής, με πολιτικούς μάλιστα όρους, δεν μ΄ ενδιαφέρει. Το μόνο που μ΄ ενδιαφέρει είναι- όπως κι αυτά τα παιδιά που δεν το λένε αλλά το δείχνουν κάποιος να μ΄ αγαπάει πολύ. Να μη μπορεί να κάνει χωρίς εμένα…

  • Είναι γι΄ αυτό που θέλετε να σκηνοθετείτε ακόμη; Δεν θα ΄πρεπε – όλοι- να ξέρουμε πότε να αποχωρούμε;

Έχω ένα γιο, ξέρετε. Κοντεύει τα πενήντα. Δεν τα πάμε καθόλου καλά… Όταν διάβασα το έργο που μου πρότεινε το ΚΘΒΕ, το βρήκα ιδιαίτερα δύσκολο. Δεν καταλάβαινα τίποτα. Τελικά τη βρήκα την άκρη. Ξέρετε τι λέει ο Πιραντέλο στον «Ερρίκο»; «Όλοι κρύβουμε κάτι εναντίον κάποιου. Αυτός ο κάποιος ίσως είναι ο ίδιος ο εαυτός μας».

(Σε μια γιορτή μεταμφιεσμένων, ένας άρχοντας πέφτει απ΄ το άλογό του και χτυπάει. Έκτοτε μένει εγκλωβισμένος στο ιστορικό πρόσωπο που υποδύθηκε στη διάρκεια της γιορτής, τον Ερρίκο Δ΄, βασιλιά της Γερμανίας. Είκοσι χρόνια μετά, οι συγγενείς του θα επιχειρήσουν να τον θεραπεύσουν, δίνοντάς του με ένα βίαιο τέχνασμα την αίσθηση του χρόνου: μεταμφιέζονται συνειδητά αναπαριστώντας το τραγικό γεγονός που καθόρισε τη μοίρα του «τρελού» και που τον ανάγκασε να φορά το προσωπείο του τραγικού αυτοκράτορα).

«Είναι ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα του Πιραντέλο για το δράμα της προσωπικότητας και τη σχέση του «είναι» και του «φαίνεσθαι». Ίσως να είμαι εγώ ο Ερρίκος Δ΄, ίσως να είναι ο πρωταγωνιστής του, ο Καρράς… Δεν συνεργαστήκαμε ποτέ στο παρελθόν. Έχει όμως τρομερό ένστικτο».

«Στα 76 μου το θέατρο της ζωής, με πολιτικούς μάλιστα όρους, δεν μ΄ ενδιαφέρει καθόλου»

«Κάποτε ήταν… ουάου να έχεις τυρί και ψωμί»

  • Το θέατρο εξακολουθεί, πιστεύετε, να είναι αυτό που ήταν, να παίζεται όπως παιζόταν. Μήπως θέλει κι αυτό την ανατροπή, την αλλαγή του;

Το θέατρο είναι η «θέα» των πραγμάτων. Είναι λοιπόν θέμα θέας. Ο ρόλος του σκηνοθέτη είναι να δείξει τη θέα στον θεατή. Αυτό προσπαθώ να κάνω. Ένα μαγερειό είναι η ζωή, το ίδιο και το θέατρο. Κι εγώ έρχομαι από μια εποχή που το να έχεις ψωμί και τυρί ήταν «ουάου». Αυτό που θέλω να δείξω είναι πως το να ξέρεις να αλείψεις λίγη μαρμελάδα στο ψωμί, λίγο βούτυρο το κάνει νοστιμότερο, και το θέατρο, και τη ζωή.

  • Αυτό θα λέγατε, λοιπόν, στα εξεγερμένα παιδιά του σήμερα; Πολλά απ΄ αυτά είναι και δικοί σας μαθητές.

Κι αυτό, αλλά και κάτι άλλο. Το πιο σημαντικό που έχουμε δεν είναι τα λόγια, οι πράξεις μας. Είναι τα αποτυπώματά μας, τα δακτυλικά. Αυτά που είναι αποκλειστικά δικά μας. Που δεν είναι κανενός άλλου, που μας προσδιορίζουν. Θα τους έλεγα, προσέξτε, μη γίνετε σε λίγα χρόνια σαν αυτούς που πολεμάτε σήμερα. Μη γίνετε χειρότεροι. Προσέξτε πού και πώς θα αφήσετε τ΄ αποτυπώματά σας. Τα δικά σας!


ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ

Συνέντευξη στην Ιωάννα ΝΤΑΒΑΡΙΝΟΥ, Η Αυγή, 21/12/2008

Τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου διοργανώθηκε στη Βιβλιοθήκη «Καίτη Λασκαρίδου» του Πειραιά ημερίδα για τα 110 χρόνια από τη γέννηση του διάσημου Γερμανού συγγραφέα, ποιητή και δραματουργού Μπέρτολτ Μπρεχτ. Στην εκδήλωση συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες, Έλληνες και ξένοι, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής του Πανεπιστήμιου του ΜπέρμιγχαμRonald Speirs. Ο καθηγητής Speirs έχει ασχοληθεί εκτενώς με το έργο του Μπρεχτ και έχει εκδόσει αρκετές επιστημονικές μελέτες με θέμα το θέατρο, αλλά και την ποίηση του Γερμανού διανοητή και καλλιτέχνη. Πρόσφατα επιμελήθηκε την έκδοση ενός τόμου με τίτλο Brecht’s Poetry of Political Exile («Μπρεχτ: Η ποίηση της πολιτικής εξορίας»), ο οποίος περιλαμβάνει δοκίμια που αναφέρονται στα λεγόμενα Ποιήµατα του Σβέντµποργκ. Με αφορμή τη συμμετοχή του στην ημερίδα, ο Ronald Speirs μίλησε στην Αυγή για τις ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν την περί θεάτρου θεωρία του Μπρεχτ.

  • * Καθηγητά Speirs, ποιο ρόλο έπαιξε, κατά τη γνώμη σας, στο έργο του Μπρεχτ το στοιχείο του πειραματισμού και της επιστήμης;

Το 1930 ο Μπρεχτ τοποθέτησε για πρώτη φορά την έννοια του πειραματισμού στο επίκεντρο των προβληματισμών του. Την ίδια εποχή υιοθέτησε την ιδεολογία του μαρξισμού-λενινισμού και έθεσε το έργο του στην υπηρεσία της επαναστατικής κοινωνικής αλλαγής. Ο Μπρεχτ υποστηρίζει ότι το έργο των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν θεμελίωσε ορισμένες γενικές αρχές, που χαρακτηρίζονται από επιστημονική εγκυρότητα, οι οποίες μπορούν να ερμηνεύσουν, αλλά και να προβλέψουν, τις κοινωνικο-ιστορικές εξελίξεις. Ο Μπρεχτ ανέπτυξε τις ιδέες του για το ρόλο του θεάτρου στην «επιστημονική εποχή» σε πολλά θεωρητικά κείμενα, από τα οποία σημαντικότερα θεωρούνται το Μικρό όργανο για το θέατρο και Οι διάλογοι από την Αγορά του Χαλκού. Η ρήση του Ένγκελς, ότι «η αλήθεια είναι συγκεκριμένη», ήταν μία από τις αγαπημένες του Μπρεχτ. Μάλιστα, του άρεσε να την έχει πάνω από το γραφείο όπου εργαζόταν, για να του θυμίζει τη φύση της δουλειάς του, ως συγγραφέα. Η μαρξιστική θεωρία αναφέρεται στις σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών τάξεων, με τρόπο που, σε μεγάλο βαθμό, θεωρείται γενικευτικός και αφηρημένος. Ταυτόχρονα, ο Μπρεχτ γνώριζε καλά ότι οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα προβλήματά τους με τρόπο εξατομικευμένο. Κατά συνέπεια, μεγάλο κομμάτι του έργου του στοχεύει στο να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις κοινωνιολογικές γενικεύσεις και την ιδιαιτερότητα της ζωής του κάθε ατόμου, δείχνοντας με σαφείς τρόπους πώς η ταξική φύση της κοινωνίας γίνεται αντιληπτή σε πρακτικό επίπεδο. Ορισμένα έργα του βασίζονται στη λογική του πειράματος, καθώς λειτουργούν ως απάντηση στο υποθετικό ερώτημα: «Τι θα γινόταν στην περίπτωση που…». Στο Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν, ο συγγραφέας αναρωτήθηκε τι θα γινόταν αν τρεις θεοί κατέβαιναν στη Γη και έψαχναν να βρουν έναν αληθινά καλό άνθρωπο. Το έργο δεν θεωρείται «επιστημονικό», με την έννοια της καταγραφής της εμπειρικής πραγματικότητας, ωστόσο ο Μπρεχτ είχε πολλούς λόγους να πιστεύει ότι αυτό το είδος θεατρικού έργου ενδείκνυται για το λεγόμενο «θέατρο της επιστημονικής εποχής». Πρώτον, Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν στηρίζεται σε ένα «διανοητικό πείραμα». Δεύτερον, αναπαριστά τον γενικό κανόνα που διέπει όλες τις σχέσεις, όπως αυτές διαμορφώνονται στο πλαίσιο της ταξικής κοινωνίας, όπου το άτομο διχάζεται ανάμεσα στις προσωπικές ανάγκες και τις απαιτήσεις του κοινωνικού του ρόλου. Τρίτον, οι θεατές της «επιστημονικής εποχής» προσέρχονται στο θέατρο με στόχο να δώσουν πρακτικές λύσεις σε μια σειρά από προβλήματα, μέσα από ορθολογιστικές διαδικασίες. Οφείλουμε να διευκρινίσουμε, πάντως, ότι ο Μπρεχτ δεν σκεφτόταν με όρους διαμετρικά αντίθετους μεταξύ τους, όπως ο ψυχρός ορθολογισμός του «νέου θεάτρου» ενάντια στον ένθερμο συναισθηματισμό του «παλιού θεάτρου». Πίστευε ότι το θέατρο οφείλει να παραμείνει θέατρο ακόμη και στη νέα επιστημονική εποχή, γεγονός που σημαίνει ότι η κριτική αντιμετώπιση των επί σκηνής καταστάσεων δεν αντιστρατεύεται την έκφραση συναισθημάτων από πλευράς θεατών. Ο Μπρεχτ αποστρεφόταν τα έργα τέχνης που απευθύνονταν αποκλειστικά στο συναίσθημα του θεατή, γιατί θεωρούσε ότι δεν τον βοηθούν να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του.

  • * Συμφωνείτε με την άποψη ότι ο Μπρεχτ χρησιμοποίησε τη μαρξιστική θεωρία ως «εργαλείο», προκειμένου να αναπτύξει το θέατρο της επιστήμης;

– Δεν συμφωνώ με αυτήν την άποψη. Ο Μπρεχτ, πρωτίστως, ενδιαφερόταν να βρει λύσεις στα προβλήματα της ζωής. Γι’ αυτόν, η χρήση της επιστήμης δεν αποτελεί αυτοσκοπό, συνιστά απλώς ένα μέσο για να υλοποιήσει τους στόχους του. Ο πραγματικός επιστήμονας έχει ως αφετηρία την πρόθεση να αποδείξει ότι η αρχική του υπόθεση είναι εσφαλμένη. Ωστόσο, ο Μπρεχτ δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Ομολογουμένως προσέγγισε τα πρακτικά προβλήματα που αφορούσαν το ανέβασμα των έργων του στηριζόμενος σε ένα πνεύμα πειραματισμού, δοκιμάζοντας συνεχώς διαφορετικές εκδοχές. Όμως δεν έγραφε, ούτε σκηνοθετούσε τα έργα του έτσι ώστε να υποβάλλει τις παραδοχές της μαρξιστικής θεωρίας σε διαδικασία ριζικής επανεξέτασης. Στην πραγματικότητα, κάθε φορά που το κοινό αντλούσε από τα έργα του διαφορετικά συμπεράσματα από εκείνα που ο ίδιος θα επιθυμούσε, τα έγραφε από την αρχή, για να φανεί με πιο ξεκάθαρο τρόπο το μάθημα που ήθελε να διδάξει στο κοινό. Στην πρώτη παράσταση του έργου Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της, η αντίδραση του κοινού ήταν ένα μίγμα οίκτου και θαυμασμού απέναντι στον πόνο και το θάρρος της ηρωίδας, αντίστοιχα. Ο Μπρεχτ ξαναέγραψε ολόκληρα κομμάτια από την αρχή για να τονίσει την ανοησία που διακατέχει την Άννα Φίρλινγκ, καθώς και την ευθύνη που φέρει για όσα δεινά πλήττουν την ίδια και τα παιδιά της. Παρ’ όλα αυτά, ως πραγματικός επιστήμονας, δεν έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει στο υλικό του, προκειμένου να οδηγήσει το κοινό σε ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα.

  • * Πόσο σύγχρονο θεωρείται το έργο του Μπρεχτ σήμερα;

– Η επικαιρότητα του έργου του Μπρεχτ συσχετίζεται με το εκάστοτε χωροχρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετείται. Τα θεατρικά του έργα εξακολουθούν να παίζονται παντού στον κόσμο και φαίνεται να βρίσκουν μεγάλη απήχηση στο κοινό ορισμένων χωρών. Ο αντίκτυπος που έχουν συνδέεται με την πολιτική κατάσταση που επικρατεί. Σε περιπτώσεις όπου τα πολιτικά καθεστώτα στηρίζονται στη βία είτε στη σκληρή εκμετάλλευση των πολιτών, οι αλληγορίες του Μπρεχτ μιλούν με πολύ άμεσο τρόπο για τα προβλήματα και τις αγωνίες του κοινού. Στη σημερινή Ευρώπη, οι συνθήκες αυτές δεν είναι άμεσα αναγνωρίσιμες, ωστόσο υπάρχουν έργα του Μπρεχτ, όπως Η όπερα της πεντάρας, Η ζωή του Γαλιλαίου, Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της και Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν που πλέον αποτελούν βασικό κομμάτι του ρεπερτορίου των θεάτρων, μολονότι δεν παίζονται πια τόσο συχνά όσο στις δεκαετίες του 1960 και 1970. Επιπλέον, πολλοί νέοι σκηνοθέτες, πειραματίζονται με αυτά τα κείμενα με τρόπο που διαφέρει από τις μεθόδους σκηνοθεσίας που χρησιμοποιούσε ο ίδιος ο Μπρεχτ και ανεβάζουν επιτυχημένες παραστάσεις.

  • * Και η ποίηση του Μπρεχτ;

– Παρόλο που τα τελευταία χρόνια ο Μπρεχτ δεν είναι τόσο δημοφιλής ως θεατρικός συγγραφέας, η ποίησή του εξακολουθεί να διαβάζεται ευρέως και να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής του έγραψε πολλά ποιήματα, τα οποία διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, τόσο από άποψη τεχνικής όσο και από άποψη θεματολογίας. Εκτός από ποιήματα πολιτικού και φιλοσοφικού στοχασμού, έγραψε πολύ όμορφα ποιήματα που αναφέρονται στον έρωτα και στο εφήμερο της ανθρώπινης ζωής. Τον Μπρεχτ διακρίνει η απαράμιλλη ικανότητα να δημιουργεί μια εντελώς ιδιότυπη ποιητική φωνή, συνδυάζοντας στοιχεία της γερμανικής γλώσσας, που φαινομενικά μοιάζουν απλά, με τρόπο ιδιαίτερα περίτεχνο. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιάζον ποιητικό ύφος που δεν κατάφερε να συναγωνιστεί κανένας άλλος Γερμανός ποιητής του 20ού αιώνα. Οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι υπάρχουν ορισμένες πολύ απλές ουσίες, όπως είναι για παράδειγμα το μέλι, των οποίων τα συστατικά είναι πολύ δύσκολο να αναλυθούν. Το ίδιο ισχύει και για την ποιητική γλώσσα του Μπρεχτ. Τα ποιήματά του έχουν διαχρονική αξία, γιατί έχουν φτιαχτεί από ένα υλικό που ικανοποιεί όλα τα γούστα.

ΠΛΑΓΙΟΣ

Ο Μπρεχτ αποστρεφόταν τα έργα τέχνης που απευθύνονταν αποκλειστικά στο συναίσθημα του θεατή, γιατί θεωρούσε ότι δεν τον βοηθούν να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του

Μια «γηραιά κυρία» επιστρέφει ακμαία


«Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ…» ΤΟΥ ΝΤΙΡΕΜΑΝΤ ΣΤΟ «ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ» / ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΜΠΕΤΤΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Του  Λέανδρου ΠΟΛΕΝΑΚΗ, Η Αυγή, 21/12/2008

«Η επιστροφή της γηραιάς κυρίας» είναι το γνωστότερο στην Ελλάδα δράμα του Ελβετού Φρίντριχ Ντύρενματ (1921-1990), και ο τίτλος του έχει γίνει σχεδόν παροιμιακή φράση στη γλώσσα μας, μετά τη θρυλική παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε μετάφραση του Γ.Ν. Πολίτη, με τη μεγάλη Παξινού στον κεντρικό ρόλο πριν μισό σχεδόν αιώνα (1961), σε σκηνοθεσία του Μινωτή όταν ακόμη η πρώτη Κρατική Σκηνή «επαίδευε» θεατρικά την Ελλάδα. Το πολυπρόσωπο και απαιτητικό αυτό έργο παίχτηκε από τότε στην ελληνική σκηνή άλλες πέντε φορές, πάντοτε στα Κρατικά Θέατρα, με μια μόνο παρουσίαση από ιδιωτικό θίασο του Αλεξανδράκη και της Γαληνέα το 1991. Έχει άρα, ιδιαίτερη σημασία που σήμερα το παρουσιάζει η Θεατρική Εταιρεία «Πράξη», σε καλή μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα, σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθηνού (επιμέλεια κίνησης Μαρία Γοργία), με πρωταγωνίστρια τη Μπέττυ Αρβανίτη.

Τα αδυσώπητα σκληρό και αμείλικτο, αυτό έργο, «κουρδισμένο» σαν ελβετικό ρολόι, σήμερα πράγματι «χτυπάει» την ώρα της Ευρώπης, όταν όλοι οι μεγάλοι μύθοι, μεγάλες αφηγήσεις και μεγάλες παραστάσεις που έφτιαξαν τον πολιτισμό της, κατέληξαν και καταλήγουν ξανά στην ανελευθερία της βίας. Δεν είναι η στιγμή ν’ αναλύσουμε το γιατί και το πώς αυτής της παταγώδους αποτυχίας του πολιτισμού των φώτων και του ορθού λόγου, να κρατήσει όρθιο το οικοδόμημα του ανθρωπισμού, στο όνομα του οποίου εξακολουθεί να ασκεί την παγκόσμια κυριαρχία του. Απ’ την άλλη όμως μεριά θα ήταν λάθος ν’ αποδώσουμε στον Ελβετό συγγραφέα μια διαλεκτική σύλληψη του κόσμου και της ιστορίας, που δεν διαθέτει. Η «Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» αντανακλά, τουλάχιστον εν μέρει, έναν σκληροπυρηνικό, μεταφυσικό, προτεσταντικό, κλειστό πυρήνα σκέψης, όπου ο άνθρωπος, είναι φύσει αμαρτωλός ή θέσει αδύναμος να επιλέξει το καλό, έχοντας ξεφύγει από τον άνωθεν προορισμό του, και θα έρθει εξάπαντος η ημέρα της τιμωρίας. «Έσεται Ήμαρ». Η γραφή του Ελβετού δραματουργού συγγενεύει, με αυτόν τον τρόπο, με τις κινηματογραφικές «Dies irae» του Καρλ Ντράγιερ, και ως επιγόνους της έχει τις ομόλογες ταινίες του Λαρς Φον Τρίερ, με αποκορύφωνα το αμφιλεγόμενο «Ντόγκβιλ».

Η «Επίσκεψη…» δεν είναι μια αληθινή τραγωδία είναι μία, βιβλικής φύσης, ρωμαλέα αλληγορία, κάτω απ’ το πρόσχημα της τραγωδίας. Δεν μας μιλά για το σύγχρονο οικονομικό χάος, αποτέλεσμα εγκληματικών πολιτικών επιλογών, αλλά για τα «θανάσιμα αμαρτήματα» που το προκάλεσαν ως «οργή του Θεού». Σε αυτήν, η μόνη πράξη που έχει νόημα είναι η πράξη προς την ελευθερία. Την πράττει στο τέλος ο κεντρικός ήρως, Ιλ, αποδεχόμενος την ενοχή και την τιμωρία του, αλλά όχι ελεύθερα? είναι μια πράξη ελευθερίας από αδήριτη ανάγκη. Όχι από ελευθερία.

Με αυτήν την έννοια νομίζω ότι ήταν λάθος επιλογή του σκηνοθέτη να «διαβάσει» το έργο διαλεκτικά και να θελήσει να το αποδώσει έμμεσα, «μπρεχτικά», περι-γραφικά, σαν «τραγωδία από απόσταση» και «θέατρο μέσα στο θέατρο». Απομακρύνοντας το έργο από τον συμπαγή κεντρικό πυρήνα της σκέψης που το γέννησε, δεν αντιλαμβάνεται, ίσως, ότι έτσι του αφαιρεί το αρχετυπικό προφίλ, το αδυνατίζει. Το έργο είναι αυτό που είναι ριζικό, φέρει το υπερβατικό φορτίο που φέρει, κάθε «διαλεκτική» «μοντέρνα» προσέγγιση για το να «ελαφρύνει» τάχα, του έρχεται «ξένο ρούχο».

Ευτυχώς, κόντρα σχεδόν στη σκηνοθεσία, οι κεντρικοί και δεύτεροι ρόλοι βρίσκουν τη θέση, τον άξονα και την ιστορία τους. Η Μπέττυ Αρβανίτη (Κλαίρ Τσαχανασιάν), με έξοχα μέσα, ως αντι – Παξινού, βυθίζεται στο σκοτεινό, το εσώτερο, το απρόσιτο, για να αναδυθεί στο φως ξανά, σύμβολο διπλό, μιας πληγωμένης γυναίκας και μιας απρόσωπης τυφλής μοίρας. Ένα κατόρθωμα υποκριτικής σύνθεσης.

Ο Γιάννης Φέρτης (Ιλ) είναι μεστός, μια πλήρης εικόνα «χαρμολύπης» και αποδοχής της μοίρας στον καλύτερο ίσως ρόλο του των τελευταίων ετών.

Ο Κώστας Γαλανάκης, ένας εργάτης του θεάτρου, ηθοποιός «για όλες τις εποχές», στον βουβό του ρόλο (Μπόμπυ) διαθέτει, όπως πάντα, μέγεθος, όγκο και ουσία.

Ο Βασίλης Καράμπουλας (Δάσκαλος και τρίτος πολίτης) με υποκριτικό προφίλ που «κόβει» από μακριά.

Ωραία και ομαδικά, δημιουργικά, κινούνται, στο πλαίσιο μιας τραγικωμωδίας οι Νίκος Αλεξίου (απορητικός δήμαρχος), Μπάμπης Σαρηγιαννίδης, Θανάσης Δήμου, Δημήτρης Μυλωνάς, Παναγιώτης Παναγόπουλος, η Τζίνη Παπαδοπούλου με πολύ ωραία φωνή και κίνηση, Ελένη Ουζουνίδου (ταλέντο «μπούφο»), Άκης Λυρής και Ηλίας Κουνέλας, «Μπεκετικές» φιγούρες. Μια παράσταση κυρίως των ηθοποιών, που σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της.

Θετική γνώμη έχω για τα σκηνικά και τα κοστούμια (Ελένη Μανωλοπούλου), τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς (Αλέκος Αναστασίου) και την ωραία μουσική (Θοδωρής Αμπαζής).