Daily Archives: 13 Δεκέμβριος, 2008

* «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας – Κεντρική Σκηνή

Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Ο Φρίντριχ Ντίρενματ ανήκει στο Ηρώον των συγγραφέων μιας περασμένης γενιάς, της πρώτης ουσιαστικά γενιάς που έπρεπε να διαχειριστεί πολιτικά, ιδεολογικά και αισθητικά το βάρος του Β’ Παγκοσμίου Πόλεμου. Εχοντας ισχυρή πολιτική συνείδηση, χωρίς να είναι ένας ακριβώς πολιτικός συγγραφέας, όπως ο Μπρεχτ, με σατιρική διάθεση, αν και δύσκολα θα τον χαρακτηρίζαμε σατιρικό όπως τον Μαγιακόφσκι, εξπρεσιονιστής χωρίς να είναι ο Βέντεκιντ και παράλογος χωρίς να είναι ο Ιονέσκο, ο Ντίρενματ είναι τελικά ένας ποταμός συνείδησης πάνω στο ανθρώπινο και κοινωνικό μεταπολεμικό γίγνεσθαι. Το σπουδαιότερο έργο του «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» όμως, εκτός από όλα αυτά, είναι μαζί και καθαρό θέατρο: θέατρο δηλαδή που χαίρεται αυτόματα, άτακτα και αυθόρμητα τον εαυτό του. Εδώ βρίσκεται ίσως και το μεγάλο πρόβλημα με την «Επίσκεψη» για τον κάθε σκηνοθέτη. Μια πηγή λαϊκού, αυθόρμητου και ζωντανού θεάτρου πρέπει να συνδυαστεί με τη λελογισμένη, συντεταγμένη και δομημένη προοπτική της ερμηνείας του.

Είναι βέβαια θέατρο κατάλληλο για κρατική σκηνή, που διαθέτει τους κατάλληλους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Στο μικρό και στενό θέατρο της Κεφαλληνίας το εγχείρημα μοιάζει φιλόδοξο, ακόμα και για έναν έμπειρο σκηνοθέτη όπως ο Στάθης Λιβαθινός. Ο τελευταίος στρέφεται -και είναι αυτό πολύ ευχάριστο- σε ένα θέατρο άλλης υφολογίας από το ρωσικό. Με κάποια αμηχανία και θέλοντας να χωρέσει πολλά πράγματα στο ίδιο -και μικρό- καλάθι, καταλήγει σε μια ιμπρεσιονιστική παράσταση, μαυρόασπρη σαν κόμικς, όπου με μπρεχτικές, διδακτικές παρεμβάσεις το αρχικό κείμενο εισάγεται στη χοάνη του μεταδραματικού θεάτρου.Αυτά είναι στοιχεία που μπορούν ίσως να περιγράψουν, αλλά όχι και να χαρακτηρίσουν μια παράσταση. Ακόμα περισσότερο δεν μπορούν να πείσουν. Η προσπάθεια του σκηνοθέτη να χωρέσει το έργο στη μικρή και στρογγυλή σκηνή της Κεφαλληνίας, που αφήνει ακάλυπτα τα νώτα και διαχέει τη δυναμική σε όλες τις κατευθύνσεις, τον παρέσυρε σε ένα υπερβολικό ντάμπλινγκ (ηθοποιοί που εμφανίζονται σε παραπάνω από έναν ρόλους) και σκόρπισε τη διασκευή και το στήσιμο της παράστασης στην ασάφεια.

Από την άλλη, η δομή της παράστασης μοιάζει στενή για να επιτρέψει στους ηθοποιούς μια αληθινά αυθόρμητη δημιουργία. Η «Επίσκεψη» βυθίζεται σε ένα κλίμα μελαγχολίας και βαρύθυμης διαπίστωσης που δεν διακόπτεται και δεν αναιρείται από τη χαρά του θεάτρου.

Ετσι, στο χωριό του Γκίλεν, όπου οι κάτοικοι περιμένουν στην αγορά συναθροισμένοι την έλευση της σωτηρίας, στο πρόσωπο της βαθύπλουτης γηραιάς Νέμεσης, το γκροτέσκο στοιχείο γίνεται βαρύ στολίδι και άγριο κόσμημα. Στο πρόσωπο της Μπέττυς Αρβανίτη κάτι τέτοιο λειτουργεί. Η ηθοποιός έχει να επιδείξει τα τελευταία χρόνια μια ολόκληρη σειρά πορτρέτων γυναικών μοιραίων και αυτοσαρκαζόμενων, ώστε να μπορεί να χτίζει τώρα με ευκολία τον ρόλο και το στιλ της Κλαίρης Ζαχανασιάν. Με την ίδια άνεση ο θαυμαστά θαλερός Γιάννης Φέρτης σηκώνει τον απαιτητικό ρόλο του Ιλ, του μόνου στο έργο που σηκώνεται έστω και λίγο ψηλότερα από το ανάστημά του, έστω και λίγο πριν από την τελική πτώση.

Παρόμοια θετικές είναι οι παρατηρήσεις που αφορούν τους υπόλοιπους ηθοποιούς (Κώστας Γαλανάκης, Νίκος Αλεξίου, Μπάμπης Σαρηγιαννίδης, Βασίλης Καραμπούλας, Τζίνη Παπαδοπούλου, Παναγιώτης Παναγόπουλος, Θανάσης Δήμου, Ελένη Ουζουνίδου, Ηλίας Κουνέλας και Ακις Λυρής). Το σύνολο όμως εδώ είναι κατώτερο των μερών του. Το έργο από κάποια στιγμή και μετά κουράζει, και μάλιστα στο σημείο που θα έπρεπε κανονικά να υψώνεται σε μια καυστική αλληγορία της σημερινής πιστωτικής και οικονομικής μας κρίσης. *

Ελευθεροτυπία / 2 – 13/12/2008

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ: Η… εκδίκηση της γηραιάς κυρίας

Friedrich Dürrenmatt
Friedrich Dürrenmatt

Ενα θεατρικό έργο που προβάλει με τρόπο ιδιοφυή το σπάσιμο των αρμών της σύγχρονης κοινωνίας

Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, Σάββατο, 13 Δεκεμβρίου 2008

Το σκηνικό παραπέμπει σε ένα ζοφερό περιβάλλον. Σιγά σιγά αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για μια πόλη (και τους κατοίκους της) που βρίσκεται, που βρίσκονται όλοι, στα όρια της εξαθλίωσης.

Ο δήμαρχος, ο μέλλων δήμαρχος, ο εφημέριος, ο δάσκαλος είναι η ηγεσία ενός τόπου που παραπαίει υπό το βάρος της οικονομικής εξαθλίωσης. Τα φτηνά αντικείμενα του σκηνικού και το μαυρογκρί χρώμα τους υπογραμμίζουν αυτή την ατμόσφαιρα. Στο βάθος αυτού του αδιεξόδου όμως αρχίζει να αχνοφαίνεται ένα φως, μια ελπίδα. Σε λίγο θα περάσει από κει η Κλαίρη Ζαχανασιάν, η πάμπλουτη γόνος αυτού του μικρού χωριού. Κι όλοι σκέφτονται πώς θα την προσεγγίσουν, πώς θα την πείσουν να γίνει ευεργέτρια του τόπου. Η γηραιά κυρία φτάνει πράγματι (ο ρόλος της Κλαίρης Ζαχανασιάν είναι κομμένος και ραμμένος για την Μπέττυ Αρβανίτη) και προσφέρεται να τους δώσει ένα τεράστιο ποσόν, μ’ έναν όρο: «να σκοτώσουν ένα συμπολίτη τους, τον Ιλ, που στα 17 της χρόνια, την άφησε μ’ ένα παιδί στα χέρια κι έγινε αιτία να διωχτεί επαίσχυντα από την πατρίδα της. Φεύγοντας είχε ορκιστεί να γυρίσει και να εκδικηθεί», έγραφε ο Μάριος Πλωρίτης το 1965.

Κι από αυτό το σημείο αρχίζει μια δύσκολη πάλη όπου σιγά σιγά όλες οι αρχές, όλες οι αξίες αφήνονται πίσω, εκπίπτουν με σκοπό το κέρδος, τον πλούτο.

Ο Φρίντριχ Ντίρενματ έγραψε το 1955 το θεατρικό έργο «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» και είναι σαν να είχε προβλέψει με τρόπο ιδιοφυή το σπάσιμο των αρμών της σύγχρονης, της σημερινής μας κοινωνίας. Στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, η Θεατρική Εταιρεία Πράξη παρουσιάζει φέτος αυτό το συγκλονιστικό έργο του Ντίρενματ σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού (που βρίσκεται σε μεγάλα κέφια), μετάφραση Γιώργου Δεπάστα, σκηνικά-κοστούμια (πολύ εύστοχα) της Ελένης Μανωλοπούλου και μουσική του Θοδωρή Αμπαζή. Στη σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας εμφανίζεται ένας θίασος ώριμων και ταλαντούχων ανθρώπων: Νίκος Αλεξίου, Μπάμπης Σαρηγιαννίδης, Βασίλης Καραμπούλας, Θανάσης Δήμου, Γιάννης Φέρτης, Μπέττυ Αρβανίτη, Κώστας Γαλανάκης, Δημήτρης Μυλωνάς, Παναγιώτης Παναγόπουλος, Τζίνη Παπαδοπούλου, Ελένη Ουζουνίδου, Ακης Λύρης, Ηλίας Κουνελάς.

Από τα πιο γοητευτικά στοιχεία της παράστασης είναι η μουσική υπόκρουση και οι ήχοι που σχεδόν εξ ολοκλήρου βγαίνει από τα στόματα των ηθοποιών, δίνοντας μοναδικές πολυφωνίες. Ενα θεατρικό έργο από τα σημαντικότερα του σύγχρονου θεάτρου. Μια παράσταση καλοστημένη.

ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ: Ανοίγει η… πρώτη πύλη

Μεγάλη πρεμιέρα σήμερα για το Εθνικό Θέατρο. Το ριζικά ανακαινισμένο κτίριο Τσίλερ επί της Αγίου Κωνσταντίνου ανοίγει τις πόρτες του. Αν και το σύνολο του έργου θα τελειώσει με καθυστέρηση στις αρχές του 2009, αφού ο αρχικός χρόνος παράδοσης ήταν ο περασμένος Μάρτιος.

Ανοίγει η... πρώτη πύλη

Η «Νέα Σκηνή-Νίκος Κούρκουλος» είναι έτοιμη για να υποδεχθεί απόψε το κοινό με το έργο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, «Ρομπέρτο Τσούκο», σε σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου.

Πρεμι�ρα απόψε με το �ργο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτ�ς, «Ρομπ�ρτο Τσούκο», σε σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου

Η Κεντρική Σκηνή αναμένεται να λειτουργήσει τον Φεβρουάριο του 2009 -η παράδοση του έργου γίνεται τμηματικά. Το τετράγωνο που ορίζεται από τις οδούς Μενάνδρου – Αγίου Κωνσταντίνου – Κουμουνδούρου και Σατωβριάνδου εδώ και δύο χρόνια, από το 2006, ήταν ένα τεράστιο εργοτάξιο, με διακόσιους ανθρώπους να δουλεύουν σε έντονους ρυθμούς, μηχανικούς, εργάτες, ζωγράφους, συντηρητές.

Το κτιριακό συγκρότημα του Εθνικού Θεάτρου κατέρρεε (600 τόνοι σίδερο χρησιμοποιήθηκαν σήμερα για την αποκατάστασή του), αλλά η αποφασιστικότητα και το πάθος του Νίκου Κούρκουλου υπερκέρασαν τα εμπόδια και την άρση μιας εκκρεμότητας που χρονολογούνταν σχεδόν από… 30ετίας.

Ηταν το 1998 όταν ο Νίκος Κούρκουλος έστειλε επιστολή στην τότε ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού για να επισημάνει ότι «το κτίριο καταρρέει». Οκτώ χρόνια μετά, τον Μάρτιο του 2006, υπογράφεται η σύμβαση «Αποκατάστασης και εξοπλισμού της κτιριακής υποδομής του Εθνικού Θεάτρου».

Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, η είσοδος του Εθνικού Θεάτρου θα είναι από την οδό Μενάνδρου και όχι από την Αγίου Κωνσταντίνου. Το υπόγειο γκαράζ παραμένει με την είσοδο από την οδό Κουμουνδούρου, ενώ η αυλή (προς την οδό Σατωβριάνδου) θα φτιαχτεί τελευταία: μέσα εκεί θα στηθεί ένα μικρό υπαίθριο θεατράκι.

Η Κεντρική Σκηνή, χωρητικότητας 640 θέσεων, θα αποκτήσει σκηνή διπλάσια σε βάθος και ύψος, ενώ η Νέα Σκηνή, των 260 θέσεων, ένα «μαύρο κουτί», έχει τη δυνατότητα να αλλάζει μορφή.

Τα καμαρίνια βρίσκονται στο καινούργιο κτίριο (μοιρασμένα σε τρεις ορόφους) και τα γραφεία του θεάτρου εκεί που ήταν τα (παλιά) καμαρίνια. Δημιουργούνται φουαγιέ, αποθηκευτικοί χώροι, πωλητήριο, βιβλιοθήκη.

Τέλος, ως προς τα οικονομικά, το κόστος του έργου θα ξεπεράσει κατά 10-12% τον αρχικό προϋπολογισμό και θα φθάσει τα τριάντα εκατομμύρια ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ).

6+1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

1891
Η ανέγερση της Κεντρικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου -τότε Βασιλικού- άρχισε το 1891 με βάση τα σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ.

1901
Το κτίριο του θεάτρου ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 1901 και τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 24 Νοεμβρίου του 1901. Πρωτολειτούργησε ως Βασιλικό Θέατρο.

1908
Το 1908 έκλεισε «επ’ αόριστον». Από το 1908 μέχρι το 1932 κλείνει, λόγω κακής διαχείρισης και οικονομικών προβλημάτων.

1922
Το 1922, όπως και πολλά άλλα δημόσια κτίρια, χρησιμοποιείται για την προσωρινή στέγαση προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής.

1930
Ιδρύθηκε με την επωνυμία Εθνικό Θέατρο το 1930 από τον υπουργό Παιδείας, Γεώργιο Παπανδρέου. Για πολλά χρόνια λειτούργησε ως ΝΠΔΔ.

1994
Με τον Νόμο 2273/1994 ιδρύθηκε το ΝΠΙΔ με την επωνυμία «Εθνικό Θέατρο», οργανισμός μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Ο σκοπός
Σκοπός του είναι η μέσω της θεατρικής τέχνης προαγωγή της πνευματικής καλλιέργειας του λαού και η διαφύλαξη της εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 12/12/2008

Μελετώντας στο παγκάκι

Λευτέρης Ζαμπετάκης ηθοποιός

Μελετώντας στο παγκάκι

Aπό τη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου στο studio της Stella Adler στη Νέα Υόρκη και από τη συνεργασία του με τον Bob Wilson στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού.

  • Οταν ήσουν μικρός τι έλεγες ότι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις;

Oταν ήμουν μικρός έλεγα ότι θέλω να γίνω ταξιδευτής χωρίς να ξέρω τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει αυτό, οπότε φανταζόμουν πιλότος. Τελικά, όμως, βρήκα άλλον τρόπο να ταξιδεύω· έγινα ηθοποιός.

  • Τι θεωρείς μοντέρνο στην πόλη που ζεις;

To μετρό της Αθήνας.

  • Ποιο κομμάτι της Αθήνας σε εμπνέει πιο πολύ;

Ο πεζόδρομος χαμηλά στην Ερμού. Εκείνο το κομμάτι που ξεκινάει από το Θησείο και καταλήγει στο Γκάζι με εμπνέει πολύ και συγκεκριμένα ένα παγκάκι που βλέπει την Ακρόπολη, στο οποίο μπορώ να κάθομαι ώρες και να παρατηρώ τους περαστικούς. Μελέτη ρόλων και χαρακτήρων, το αποκαλώ εγώ.

  • Αν μπορούσες, τι θα άλλαζες στην Αθήνα;

Σκεφτόμουν ότι θα ήθελα πολύ να έφτιαχνα ποδηλατόδρομους αλλά περπατώντας αρκετά συνειδητοποιώ ότι μάλλον θα ήθελα πρώτα να κλείσω τις τρύπες στα πεζοδρόμια και στους δρόμους. Οι ποδηλατόδρομοι θα ήταν μάλλον πολυτέλεια σε μια πόλη που δεν έχει καλά πεζοδρόμια.

  • Ποιο κομμάτι της καθημερινότητάς σου σε ενοχλεί περισσότερο;

Αν κάτι με ενοχλεί αυτό είναι το γεγονός ότι πρέπει να αντιμετωπίζω την υστερία και την αγένεια των ανθρώπων καθημερινά στους δρόμους.

  • Ποιες είναι οι μικρές πολυτέλειες που χαρίζεις στον εαυτό σου;

Οι βόλτες στον Εθνικό Κήπο.

Εμφανίζεται στο έργο Ζορζ Νταντέν του Μολιέρου, σε σκηνοθεσία του Νίκου Καμτσή (Θέατρο Τόπος Αλλού, Κεφαλληνίας 17). Το καλοκαίρι έκανε την πρώτη του περιοδεία με το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου.

ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, Photo freddie F., ΕΙΚΟΝΕΣ

Ιάκωβου Καμπανέλλη «Ο δρόμος περνάει από μέσα» από τον Κώστα Καζάκο

Μπορεί να πιστέψατε ότι ο Κώστας Καζάκος θα μείνει εκτός θεάτρου φέτος, έγκυρες πληροφορίες μου όμως λένε ακριβώς το αντίθετο. Έμεινε εκτός μέχρι τώρα, οργανώνοντας ένα φιλόδοξο θεατρικό χτύπημα με προσοχή και μεγάλη όρεξη. Όπως έμαθα, θα ανεβάσει στο «Τζένη Καρέζη» το δυνατό μα και ενδιαφέρον έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Ο δρόμος περνάει από μέσα», που αποτελεί ένα από τα πληρέστερα έργα του σημαντικού συγγραφέα. Ήθελε από καιρό να κάνει ξανά ελληνικό έργο ο Καζάκος και με το που σκέφτηκε το συγκεκριμένο βρήκε ότι είναι το καταλληλότερο να ανέβει στο «Καρέζη» του.

«Ο δρόμος περνάει από μ�σα»

Παραμένω στο θέμα, γιατί η είδηση περιέχει και άλλη που θα εκπλήξει! Ξέρετε ποιον έκλεισε ο Κώστας Καζάκος για τη σκηνοθεσία του συγκεκριμένου έργου του Καμπανέλλη; Τον αιρετικό Αντώνη Καλογρίδη που κάνει εναλλακτικό θέατρο και παραστάσεις που προκαλούν και συζητιούνται. Μη μου πείτε ότι το «πάντρεμα» Καζάκου – Καλογρίδη δεν είναι πολύ τολμηρό και περίεργο και δη πάνω σε έργο του Καμπανέλλη! Αναμένουμε με ενδιαφέρον το αποτέλεσμα του πειράματος.

«Ο δρόμος περνάει από μ�σα»

Κώστας Καζάκος Νo3. Διπλό χτύπημα θα κάνει θεατρικά ο σημαντικός ηθοποιός μας, αφού έχει «κλείσει» να πάρει μέρος και στον «Καϋμό» του Καρόλου Κουν που θα φιλοξενείται στο Θέατρο της οδού Φρυνίχου Δευτέρες και Τρίτες και που θα «παντρεύει» αποσπάσματα από νεανικό ποίημα του Κουν και κομμάτια από έργα μεγάλων συγγραφέων και ποιητών. Στην ίδια δουλειά θα παίρνουν μέρος εκ περιτροπής ο Αιμίλιος Χειλάκης, ο Χρήστος Λούλης, η Μάνια Παπαδημητρίου, αλλά και πολλοί μαθητές από τη δραματική σχολή του Τέχνης. Τη σκηνοθεσία της έχει αναλάβει η Μαριάννα Κάλμπαρη.

Πρώτη η στήλη μας σας ενημέρωσε ότι ο Σταμάτης Φασουλής «έκλεισε» για τον επόμενο χειμώνα το ολοκαίνουργιο έργο της Γιασμίνα Ρεζά «Ο Θεός του μακελειού». Πρώτοι τώρα θα σας ενημερώσουμε ότι στο πλευρό του θα έχει την Πέμυ Ζούνη και την Κατιάνα Μπαλανίκα. Πολλοί μνηστήρες υπήρξαν για το έργο -ανάμεσά τους ο Μαρκουλάκης, η Δανδουλάκη-, αλλά τελικά ο Φασουλής ήταν αυτός που κατάφερε να πάρει τα δικαιώματά του. Η επόμενη χειμερινή σεζόν θα ανοίξει για αυτόν με την επανάληψη του «Κλουβιού με τις τρελές», για να δοθεί η σκυτάλη στον «Θεό του μακελειού». Παράλληλα, ο Φασουλής θα σκηνοθετεί το «Τρίτο Στεφάνι» για το Εθνικό και θα αναθερμαίνει το «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης» που θα παιχτεί φυσικά για δεύτερη χρονιά στο «Δημήτρης Χορν».

Η Μαρία Γεωργιάδου ανέλαβε τον πρώτο γυναικείο ρόλο στο έργο του Νίκι Σίλβερ «Χοντροί άντρες με φούστες», που θα ανεβάσει στη Μικρή Χώρα από Γενάρη ο Χρήστος Καρχαδάκης. Πλάι της θα δούμε τους Αγη Εμμανουήλ, Δημήτρη Μακαλιά και Αγγελική Μιχαλοπούλου.

Ματαιώθηκε την Τρίτη το βράδυ η αφιερωμένη στον άδικα χαμένο Κωνσταντίνο Παπαχρόνη παράσταση «Το ξύπνημα της άνοιξης», μετά τον άλλο άδικο χαμό του Αλέξη, που μας συντάραξε όλους. Χθες βράδυ, όμως, στο Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας όλοι οι ηθοποιοί έπαιξαν για τον Κωνσταντίνο τους, τον καλό συνάδελφο και φίλο τους. Μαζί έφτιαξαν τη γερή παράσταση «Το ξύπνημα της άνοιξης» και μόνοι συνεχίζουν έχοντάς τον πάντα στον νου τους. Όπως όλοι μας, άλλωστε!

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 12/12/2008

Αυστηρώς ακατάλληλον

ΜΕ ΕΥΣΗΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ Η ΙΣΡΑΗΛΙΝΗ ΧΟΡΟΓΡΑΦΟΣ ΓΙΑΣΜΙΝ ΒΑΡΝΤΙΜΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

«Υesterday»- «Χτες»- είναι ο τίτλος  της παράστασής της, αλλά η  χορογράφος Γιασμίν Βάρντιμον στο  μλλον στοχεύει

Γεννήθηκε πριν από 37 χρόνια και μεγάλωσε σ΄ ένα κιμπούτς στο κεντρικό Ισραήλ. Εντάχθηκε στην Ομάδα Χορού «Κιμπούτς»- μία από τις μεγαλύτερες του Ισραήλ- και το 1995 κέρδισε το βραβείο του Βρετανικού Συμβουλίου «Οn the Way to London». Το 1997 η Γιασμίν Βάρντιμον εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο. Όπου και ίδρυσε την Ομάδα Χορού «Γιασμίν Βάρντιμον» που ξεκίνησε ως «Ζbang» για να κατακτήσει πολύ γρήγορα μια σημαντική θέση στη βρετανική χορευτική σκηνή. Με την ομάδα αυτή της οποίας φέτος γιορτάζει τα δέκα χρόνια και με την παράσταση «Υesterday» («Χτες») θα εμφανιστεί στην Αθήνα- και για πρώτη φορά στην Ελλάδα- η Ισραηλινή χορογράφος. Συνεργαζόμενη καλλιτέχνις από το 2006 με το Σάντλερ΄ς Γουέλς, έχει συνεργαστεί επίσης με τα συγκροτήματα Τhe Ρlace (1998) και Υorkshire Dance (1999-2005) και, ως χορογράφος, με άλλες ομάδες χορού, ανάμεσά τους και τη δική μας Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης. Για τη δουλειά της έχει τιμηθεί με σειρά βραβείων και υποτροφιών. Στο «Υesterday», η Γιασμίν Βάρντιμον- η δουλειά της- μπορεί να αναχθεί στην παράδοση της Πίνα Μπάους-μεταπλάθει αναμνήσεις και εμπειρίες. Με μια ματιά- σε πρώτη ανάγνωση- προκλητικά επιθετική, αμείλικτη και ειρωνική, στο βάθος όμως με συμπόνια, ευαισθησία και χιούμορ ασχολείται με τη σύγχρονη ανθρώπινη πραγματικότητα και τον παραλογισμό της καθημερινότητας δίνοντάς μας μια δυνατή, με έντονη σωματικότητα και ομορφιά, όπως περιγράφεται, χορογραφία.

Στην παράσταση, μαζί με τους οκτώ χορευτές της ομάδας της, πρωταγωνιστούν τόσο η σκιά και το φως όσο και η χρήση της κάμερας και η προβολή βίντεο που εστιάζουν σε λεπτομέρειες και αποκαλύπτουν συναισθήματα και αντιδράσεις ερμηνευτών και κοινού.

«Το «Υesterday» είναι, θα έλεγα, ένας τρόπος να δω τη μέχρι τώρα πορεία μας» λέει η Γιασμίν Βάρντιμον. «Ένα ταξίδι σε αναμνήσεις και σκηνές από προηγούμενα κομμάτια μου, συμπληρωμένα και με νέο υλικό ώστε να έχουμε ένα νέο έργο, κατάλληλο για να οριοθετήσουμε και να γιορτάσουμε τα δέκα χρόνια της ομάδας. Γι΄ αυτό δεν έχει ενιαία υπόθεση, αλλά πολλά και διαφορετικά επεισόδια τοποθετημένα σε συγκεκριμένους χώρους: ένα δικαστήριο ή ένα νοσοκομείο ή ένα πάρκο. Βέβαια ο βασικός χώρος είναι οι αναμνήσεις. Το έργο όπως και οι άλλες δουλειές μου είναι ο τρόπος που εγώ «επικοινωνώ» τις σκέψεις μου. Προσωπικές ή κοινωνικοπολιτικές. Πολλοί χαρακτηρίζουν τη δουλειά μου χοροθέατρο ή σωματικό θέατρο, αλλά για μένα είναι η τέχνη μου. Όπου, εκτός από τον χορό, χρησιμοποιώ πολλά και διαφορετικά κανάλια τα οποία, πολλές φορές, με φέρνουν κοντά σε καλλιτέχνες τόσο της visual art όσο και του θεάτρου. Τελικά, αυτό ακριβώς είναι σήμερα ο σύγχρονος χορός: περιλαμβάνει τόσους πολλούς και διαφορετικούς τρόπους έκφρασης…».

ΙΝFΟ

Στις 9, 10, 11 Ιανουαρίου, στις 20.30, στο Κέντρο Τεχνών του ΑCS (Γαρυττού 53, Χαλάνδρι, τηλ. 210-
63.93.341). Κατάλληλο για άτομα άνω των 14 ετών. Εισιτήρια: 30, (φοιτητικό)
15 ευρώ.

Υποδόριο χιούμορ

«Οξυδερκής παρατηρήτρια της ανθρώπινης συμπεριφοράς», όπως σημειώνεται, «η χορογράφος με ιδιαίτερη τόλμη έχει αναπτύξει το δικό της ύφος που χαρακτηρίζεται από λεπτομερειακή δυναμική κίνηση, υποδόριο χιούμορ και δραματικότητα σε συνδυασμό με τη χρήση κειμένου και πολυμέσων». Και «ένα αναπάντεχο ταξίδι σύγχρονου χορού σε απρόσμενους προορισμούς με ομορφιά, πάθος, ειρωνεία και πολύ ταλέντο» χαρακτηρίζεται η παράσταση «Υesterday»- υπογράφει τη σκηνοθεσία και τη χορογραφία της – που περιλαμβάνει αποσπάσματα από τις καλύτερες στιγμές της και νέες χορογραφίες, live multimedia και animation και πρωτοπαρουσιάστηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην Αγγλία αποσπώντας εντυπωσιακές κριτικές, ενώ το 2009 θα περιοδεύσει σε Ευρώπη και Ασία.

Καρυτινός και Πούχνερ με τα Μεγάλα Βραβεία των κριτικών

ΘΑ ΑΠΟΝΕΜΗΘΟΥΝ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Γιώργος Δ. Κ. Σαρηγιάννης, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

Ο μαστρος   Λουκάς  Καρυτινός
O αρχιμουσικός Λουκάς Καρυτινός, ο νεαρός Βασίλης Μαυρογεωργίου με την ιδιότητα του σκηνοθέτη, ο Γιάννης Μαυριτσάκης με την ιδιότητα του συγγραφέα, οι καθηγητές Θεατρολογίας και Μουσικολογίας, αντίστοιχα, Βάλτερ Πούχνερ και Απόστολος Κώστιος, οι νέοι ηθοποιοί Έλενα Μαυρίδου και Ευθύμιος Παπαδημητρίου είναι ανάμεσα στους ανθρώπους του θεάτρου και της μουσικής που τιμώνται με τα φετινά Βραβεία Κουν του Δήμου Αθηναίων και τα Βραβεία της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών.Ειδικότερα τιμήθηκαν με τα Βραβεία Κουν (και τα τρία αφορούν το ελληνικό έργο): Έργου ο Γιάννης Μαυριτσάκης («Το τυφλό σημείο»), Σκηνοθεσίας ο Βασίλης Μαυρογεωργίου (στο έργο του ίδιου και της Μαρίας Φιλίνη «Μόνο την αλήθεια»), Ερμηνείας η Έλενα Μαυρίδου («Λιωμένο Βούτυρο»). Δόθηκαν επίσης έπαινοι Σκηνοθεσίας στον Σίμο Κακάλα («Λιωμένο Βούτυρο») και Ερμηνείας στην Πολυξένη Ακλίδη («Το τυφλό σημείο»).

Τα Βραβεία των κριτικών για το θέατρο δόθηκαν: Μεγάλο Βραβείο στον Βάλτερ Πούχνερ για τα βιβλία του «Τα Σούτσεια. Μελέτες στην ελληνική ρομαντική δραματουργία 1830-1850» και «Συμπτώσεις και αναγκαιότητες. Δέκα θεατρολογικά μελετήματα». Βραβείο Θεατρολογικού Συγγράμματος στην Καίτη Διαμαντάκου-Αγάθου («Στην αρχαία κωμική ενδοχώρα. Εισαγωγή στη σημειολογία του χώρου και του χρόνου στο θέατρο του Αριστοφάνη»).

Βραβείο σε Καλλιτεχνικό Οργανισμό της Περιφέρειας στη Θεατρική Εταιρεία «Πόλις» (έδρα Ερμούπολη) για την παράσταση «Κοραή 4- Προσβάσιμος χώρος». Βραβείο Νέου Δημιουργού στον ηθοποιό Ευθύμιο Παπαδημητρίου («Μotortown»). Απονεμήθηκαν επίσης έπαινοι Καλλιτεχνικού Οργανισμού της Περιφέρειας στην Ομάδα «Ούγκα Κλάρα» (έδρα: Θεσσαλονίκη) για την παράσταση «Σκυλιά στο πάρκο» και Νέου Δημιουργού στον σκηνογράφο Κωνσταντίνο Ζαμάνη για την παράσταση «Πλαστελίνη».

Για τη μουσική το Μεγάλο Βραβείο στον Λουκά Καρυτινό για τις παραστάσεις της «Τραβιάτα» (Δημοτική Όπερα Θεσσαλονίκης) και της «Τουραντότ» (Εθνική Λυρική Σκηνή/ Φεστιβάλ Αθηνών). Η Διάκριση σε Μουσικολογικό Σύγγραμμα στον Απόστολο Κώστιο («Τα 75 χρόνια της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών 1931-2006»). Η Τιμητική Διάκριση σε Πολιτιστικό Οργανισμό που Δραστηριοποιείται στην Περιφέρεια στο Δημοτικό Ωδείο Θέρμης για τη διοργάνωση Φεστιβάλ Σύγχρονης Μουσικής. Η Τιμητική Διάκριση σε Δισκογραφική Εργασία στον δίσκο με έργα για βιολί και πιάνο Μπραμς, Ντεμπισί και Δραγατάκη από την Στέλλα Τσάνη και τον Στήβεν Χαμ. Η Τιμητική Διάκριση σε Νέο Καλλιτέχνη στη συνθέτρια Λίνα Τόνια για το έργο της «Δέησις». Επίσης, επαίνους πήραν: Μουσικολογικού Συγγράμματος ο Γιώργος Χατζηνίκος («Σκαλκώτας: Μια ανανέωση στην προσέγγιση της μουσικής σκέψης και ερμηνείας» και «Το ρετσιτατίβο στις όπερες του Μότσαρτ») και Νέου ή Πρωτοεμφανιζόμενου Καλλιτέχνη η βιολονίστρια Δανάη Παπαματθαίου- Μάτσκε.

ΙΝFΟ

Τελετή απονομής τη Δευτέρα, στις 12.00, στην Αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

Βραβεία Κουν 2008

Την προσεχή Δευτέρα θα απονεμηθούν τα Βραβεία Κριτικών Θεάτρου και Μουσικής καθώς και τα βραβεία Κουν 2008, σε ειδική τελετή που θα γίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος», στις 12.00). Το βραβείο σκηνοθεσίας Κάρολος Κουν απονέμεται στον Βασίλη Μαυρογεωργίου για το έργο του (μαζί με τη Μαρία Φιλίνη ) «Μόνο την αλήθεια» που παρουσιάστηκε στο θέατρο του Νέου Κόσμου, ενώ ο Επαινος στον Σίμο Κακάλα («Λιωμένο Βούτυρο» του Σάκη Σερέφα, Νέα Σκηνή Εθνικού Θεάτρου). Στην ηθοποιό Ελενα Μαυρίδου θα απονεμηθεί το αντίστοιχο βραβείο ερμηνείας («Λιωμένο Βούτυρο») ενώ ο Επαινος στην Πολυξένη Ακλίδη («Τυφλό σημείο»). Το Βραβείο Κουν ελληνικού έργου θα απονεμηθεί στον Γιάννη Μαυριτσάκη για το «Τυφλό σημείο» (Πορεία). Το Μεγάλο Βραβείο Κριτικών Θεάτρου στον καθηγητή Βάλτερ Πούχνερ, το βραβείο Νέου Δημιουργού στον ηθοποιό Ευθύμη Παπαδημητρίου («Μotortown», Θέατρο του Νέου Κόσμου) και ο Επαινος στον σκηνογράφο Κωνσταντίνο Ζαμάνη («Πλαστελίνη» στην Πειραματική του Εθνικού). Τέλος, το Μεγάλο Βραβείο Μουσικής θα απονεμηθεί στον Λουκά Καρυτινό.

Ποδαρικό για τη Νέα Σκηνή του Εθνικού

Από αριστερά, η Μαρία Πρωτόπαππα, η Ερατώ Πίσση και ο Γιάννος Περλέγκας στις πρόβες του «Ρομπέρτο Τσούκο», του θεατρικού έργου του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές με το οποίο ανοίγει απόψε η Νέα Σκηνή του Εθνικού

Κατά συρροήν δολοφόνος ο Τσούκο, ο ήρωας του έργου με το οποίο ανοίγει η σεζόν στο κτίριο Τσίλερ

ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

Με το έργο «Ρομπέρτο Τσούκο» του Μπερνάρ Μαρί Κολτές ανοίγει απόψε η Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου στο κτίριο Τσίλερ. Η σκηνή, που ακούει πλέον στο όνομα «Νίκος Κούρκουλος», είναι η πρώτη που ανοίγει, καθώς συνολικά το πλήρως ανακαινισμένο θέατρο θα εγκαινιασθεί μέσα στο 2009. Σε ένα ολοκαίνουργιο κτίριο, φτιαγμένο από τεχνητό λίθο, υλικό που χρησιμοποιείται για πρώτη φορά, και σε έντονο χρώμα τούβλου (κεραμιδί), η νέα Νέα Σκηνή βρίσκεται στον δεύτερο όροφο, μαζί με τα καμαρίνια και «βλέπει» προς την οδό Μενάνδρου, από όπου και η (καινούργια) είσοδος. Με τη σκηνή σε σχήμα Π και με καθίσματα που δεν ξεπερνούν τα 110, ο «Ρομπέρτο Τσούκο» θα είναι το πρώτο έργο που θα ανεβεί εκεί. Στις 21 Δεκεμβρίου αναμένεται να δοθεί και η δεύτερη πρεμιέρα της Νέας Σκηνής με το έργο του Σουηδού Γιοακίμ Πρίνιεν «Αγία Οικογένεια», σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη – σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο.

Τελευταίο έργο του πρόωρα χαμένου γάλλου συγγραφέα Μπερνάρ-Μαρί Κολτές (1948-1989), ο «Ρομπέρτο Τσούκο» ανέβηκε για πρώτη φορά από τον Πέτερ Στάιν στη Σαουμπύνε (1990) και έναν χρόνο αργότερα στη Γαλλία, προκαλώντας αρχικά αντιδράσεις. Ηρωάς του είναι ένα πραγματικό πρόσωπο, ένας κατά συρροήν δολοφόνος, ένας επαναστάτης, φαινομενικά χωρίς αιτία.

«Είμαι ο δολοφόνος του πατέρα μου, της μητέρας μου, ενός επιθεωρητή της αστυνομίας και ενός παιδιού. Είμαι ένας φονιάς» λέει ο ίδιος διά στόματος του Κολτές. Μέσα σε δέκα πέντε σκηνές διαποτισμένες από την ιδέα του θανάτου και με τη βία σε πρώτο πλάνο ξεδιπλώνεται μια ανθρώπινη ιστορία, ενώ το ερώτημα «πόσο εν δυνάμει δολοφόνοι είμαστε όλοι μας;» υποβόσκει. Επίκαιρο όσο ποτέ, το έργο του Κολτές σοκάρει με την αλήθεια και τον σαρκασμό του, την ευαισθησία και την αγριότητά του. Ο Γιάννος Περλέγκας υποδύεται του Ρομπέρτο Τσούκο ο οποίος σαν σύγχρονη Μήδεια κερδίζει τελικά την ελευθερία για την οποία τόσο πολύ πάλεψε.

Το έργο ανεβαίνει σε μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη, σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου, σκηνογραφία Εύας Μανεδάκη με τους Μαρία Πρωτόπαππα, Ερατώ Πίσση, Σοφία Σεϊρλή, Ηλέκτρα Νικολούζου, Έλενα Τοπαλίδου, Μάκη Παπαδημητρίου, Γιάννη Βογιατζή, Παναγιώτη Λάρκου κ.ά.

Νίκος Κούρκουλος: «Κρατήστε στην ψυχή τα κουρελάκια του ονείρου»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ
Άποψη των ολοκαίνουργιων καθισμάτων της Νέας Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, η οποία εγκαινιάζεται απόψε

ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

Είκοσι τρεις μήνες από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου, το νέο σύγχρονο κτίριο του Εθνικού Θεάτρου που φέρει τιμητικά το όνομά του αποτελεί πλέον πραγματικότητα. Χάρη σε εκείνον αλλά χωρίς εκείνον… Με αφορμή την πρεμιέρα της Σκηνής «Νίκος Κούρκουλος» «Το Βήμα» δημοσιεύει ένα εξομολογητικό κείμενο του ιδίου το οποίο ο επί δεκατρία χρόνια διευθυντής του Εθνικού είχε καταθέσει με αφορμή τη μεγάλη έκθεση σκηνογραφίας και ενδυματολογίας στην Εθνική Πινακοθήκη και με τίτλο «Ένδυμα θεάτρου» το 2003.

Έγραφε τότε ο Νίκος Κούρκουλος:

«Τo ζήτημα της Ομορφιάς και της Ιστορίας με απασχολεί από τα χρόνια που, σπουδαστής ακόμη της δραματικής σχολής του Εθνικού, αναρωτιόμουν για τις μεγάλες αλήθειες του Θεάτρου και τη μαγεία του. Άκουγα τον Ροντήρη να διδάσκει κι έψαχνα με αγωνία μέσα στα λόγια του να βρω το κλειδί που ανοίγει την πόρτα της Αλήθειας στον Ηθοποιό-ερμηνευτή ενός ρόλου. Πώς η αλήθεια γίνεται μαγεία, πώς η ιστορία γίνεται θέατρο, πώς ο Βασιλιάς γίνεται τρελός, ο άρχοντας ζητιάνος, το θύμα θύτης, ο ερωτευμένος άπιστος… πώς ντύνονται όλα μέσα στο σκοτάδι και στο φως με λόγο και μουσική, με χρώματα, με υφάσματα και τέλος, πώς μετενσαρκώνεται ο ήρωας, πώς ο απλός ρόλος ζωντανεύει σε ένα πραγματικό πλάσμα στη σκηνή. Τον Ηθοποιό.

Με αυτά τα ερωτηματικά και τις αγωνίες πορεύτηκα χρόνια πάνω στη σκηνή, προσπαθώντας να αναστήσω ήρωες, ντυμένος κι εγώ, όπως όλοι οι συνάδελφοί μου ηθοποιοί, το κοστούμι του ρόλου και πασχίζοντας να δώσω ζωή στα πλάσματα του ονείρου και της αλήθειας που μόνο το Θέατρο ως Τέχνη μπορεί να συλλάβει. Όλα αυτά τα χρόνια σαν διευθυντής του Εθνικού θεάτρου έζησα την αγωνία για το παρόν και το μέλλον του σε ατελείωτες ώρες με τους συνεργάτες, όλους τους συνεργάτες μου. Υπήρξαν όμως και ώρες ανάτασης και περηφάνιας, στιγμές συγκίνησης και θαυμασμού, αυτό που εγώ ονομάζω ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΗΣ και ήταν οι ώρες που περνούσα στο βεστιάριο αγγίζοντας τα ρούχα, τις μάσκες, τα καπέλα, τα κοστούμια και τα στολίδια των εκατοντάδων ρόλων που φόρεσαν και τίμησαν δεκάδες άξιοι ηθοποιοί που δημιούργησαν δεκάδες άξιοι ενδυματολόγοι στα 70 χρόνια της ιστορίας του Εθνικού Θεάτρου που δεν είναι παρά τα 70 πιο σημαντικά χρόνια της ιστορίας της νεότερης Ελλάδος. Ομορφιά και ιστορία, πάθος και ψυχική ανάταση κάθε φορά που κατέβαινα με τη Ρένα Γεωργιάδου στο υπόγειο του Εθνικού. Βγαίναμε και οι δύο με δακρυσμένα μάτια.

Εδώ μας ακολουθούσε η αύρα του Φωκά, η μουσική φωνή της Παξινού, ο αέρας από την Ηλέκτρα της Παπαδάκη, η δύναμη της κίνησης ενός Μινωτή, η Μήδεια της Μελίνας και δεν έχει τέλος ο κατάλογος.

Στα ξέφτια μιας φούστας, στα κρόσσια ενός μανδύα, στα φτερά της Αηδόνας από τους Όρνιθες, στα μεταξωτά μιας Ελισάβετ, εγώ άκουγα τη φωνή της Παξινού, τον θρήνο του Κατράκη, τον μονόλογο της Αντιγόνης. Ένας άνθρωπος, ένας ρόλος, ένας ήρωας, ένας ηθοποιός, ένα κοστούμι, ένας σκηνογράφος, μια παράσταση, ένα έργο, μια μεγάλη στιγμή της ιστορίας του Θεάτρου, του Εθνικού Θεάτρου και του τόπου μας, όλα στις ραφές ενός ενδύματος, ενός κοστουμιού, μιας φορεσιάς θεατρικής. Σκιές ονείρων που με ζάλιζαν με την ομορφιά και το πάθος τους. Ύλη φτιαγμένη από όνειρα που χρόνια προσπαθούσα να πετύχω την έκθεσή τους, το ζωντάνεμά τους, την παρουσίασή τους στο μεγάλο κοινό. Σε όλους εσάς που κάποτε τους χειροκροτήσατε, σε όλους εσάς στους οποίους εκείνοι κάποτε υποκλίθηκαν. Αυλαία. Δεν υπάρχει αυλαία σ΄ αυτή την έκθεση. Όλα είναι ανοιχτά στον Χρόνο, στην Ιστορία και στην Ευαισθησία όλων μας. Πολλαπλές αναγνώσεις της δουλειάς τόσων και τόσων ανθρώπων, δημιουργών, όλα σε ένα περιτύλιγμα, το θεατρικό κοστούμι…

Με συγκίνηση καρδιάς ετοιμάσαμε και σας παρουσιάζουμε τη μεγάλη αυτή έκθεση που χάρη στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα έγινε πραγματικότητα. Ένα όνειρο πολλών χρόνων για να ξαναζωντανέψει το Όνειρο… Ησυχάστε, σωπάστε και ακούστε την κραυγή της Ηλέκτρας, τον πόνο του Ληρ, την αγωνία του Ριχάρδου, αφουγκραστείτε τον έρωτα του Δον Κιχώτη. Αυτά τα πλούσια ράκη είναι η Ιστορία του Θεάτρου μας. Όπως κι εγώ, κρατήστε σας παρακαλώ στη μνήμη και την ψυχή σας αυτά τα κουρελάκια του Ονείρου και θυμηθείτε την τελευταία φράση στο μπεκετικό Τέλος του Παιχνιδιού: Κουρελάκι, εσένα σε κρατώ…».

  • Το κείμενο του Νίκου Κούρκουλου για τα εγκαίνια της έκθεσης «ΕΝΔΥΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ» στην Εθνική Πινακοθήκη (2003), από το αρχείο της δημοσιογράφου Ελένης Σπανοπούλου, στενής συνεργάτιδός του στο Εθνικό Θέατρο και φίλης.