* «Η συνοδός» της Νίνα Μπερμπέροβα, Θέατρο Βαφείο

Κριτική Θεάτρου

Η σκιά της ντίβας
Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Οφείλουμε ίσως μια ιδιαίτερη αναφορά στη «Συνοδό» του Βαφείου, που θα συνεχιστεί μέχρι τις αρχές του νέου χρόνου. Αν μη για τι άλλο, η διασκευή της περίφημης νουβέλας της Νίνα Μπερμπέροβα, που έχει μεταφερθεί παλιότερα και στον κινηματογράφο, δίνει μια καλή ευκαιρία στην ηθοποιό Δήμητρα Χατούπη να επιδείξει τις ικανότητές της εκ του σύνεγγυς. Οπως όμως συμβαίνει συνήθως σε ανάλογες προσπάθειες, το δυνατό σημείο της παράστασης αποδεικνύεται και το σημείο της αδυναμίας της.

Η Δήμητρα Χατούπη παίζει τη Σόνια στην παράσταση του «Βαφείου»

Η Σόνια, η «συνοδός» του έργου, είναι η πιανίστρια που συνοδεύει την ταλαντούχα τραγουδίστρια Μαρία Νικολάιεβνα στις κατ’ οίκον ασκήσεις και στις παραστάσεις της. Είναι γι’ αυτό ο άνθρωπος που βρίσκεται περισσότερο από τον καθένα δίπλα στο άστρο του καλλιτέχνη, αλλά και στη σκιά του. Είναι εκείνος που αισθάνεται την καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία, τη φυσική ανωτερότητα, το θείο χάρισμα ή την καλή τύχη που συνοδεύει ένα πλάσμα φτιαγμένο για να υπερβαίνει τις κοινές διαστάσεις.

Πάνω σε αυτή την ιδιότητα, η Μπερμπέροβα χτίζει τη νουβέλα της, που σκηνοθετεί τώρα στο θέατρο και μεταφράζει με φανερή γνώση της σκηνικής ανάγκης ο Δαμιανός Κωνσταντινίδης. Το ενδιαφέρον εστιάζεται βέβαια στη σχέση των δύο προσώπων και στο ψυχογράφημα της συνοδού. Τονίζεται όμως και από το ιστορικό πλαίσιο που φορτίζει τη σχέση με ένταση και σημασία. Πράγματι η ιστορία έχει για φόντο την πορεία της Οκτωβριανής Επανάστασης, και αποτελεί κατά κάποιο τρόπο το δικό της -όχι πολύ κολακευτικό- ψυχογράφημα. Η σχέση της συνοδού με την ευεργέτιδά της, μια σχέση αγάπης, θαυμασμού, μίσους και φθόνου, φέρνει στο νου τη σχέση του προλεταριάτου με την αστική τάξη. Η Μαρία προσωποποιεί τη διάθεση της μπελ-επόκ, σαν ένα σχεδόν τέλειο πλάσμα που γεννήθηκε για να εκφράζει με το πνεύμα και την τέχνη του τη χαρά της ζωής. Καταφέρνει να προκαλεί το φθόνο, ακόμα και με τον πατερναλισμό, την εκ του ασφαλούς αγαθοεργία της, την ακλόνητη πίστη της στη γενική πρόοδο. Δίπλα της στέκει, από την άλλη, η Σόνια του στερητικού συνδρόμου: μια άκληρη, άσημη, άσχημη, αήθης ύπαρξη, που νομίζει ότι ο τρόπος για να κατακτήσει την ανωτερότητα είναι να την καταστρέψει. Θα μείνει ακίνητη στη μέση ενός δρόμου που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κάτι καλό ή σε κάτι κακό, ασφαλώς κωμική, αν δεν ήταν παιδί της ιστορίας.

Μόνο έτσι η διασκευασμένη «Συνοδός» αποκτά κάποια ευρύτητα. Αλλιώς στενεύει πολύ. Είναι πολύ προβλέψιμη πια ύστερα από τόσα έργα που έχουν διυλίσει τη συμπλεγματική σχέση υπηρέτη και αφέντη (με κορυφαία βέβαια στιγμή τις «Δούλες» του Ζενέ). Χωρίς την ιστορική αναφορά, σαν δοκίμιο πάνω στο ίδιο θέμα, η «Συνοδός» δεν μπορεί να απασχολήσει κάτι πέρα από τη βιαστική μας εντύπωση.

Στο Βαφείο ο Κωνσταντινίδης έστησε το έργο όπως αυτό είναι: σαν μονόλογο με υπεραναπτυγμένο το αφηγηματικό μέρος, τα κατ’ ιδίαν και τις εσωτερικές εντάσεις. Δεν λείπουν οι στιγμές πυκνής ενέργειας, όπως οι σκηνές περιφοράς της Μαρίας στη Σοβιετική Ενωση, το έργο ωστόσο παραμένει μέχρι τέλους έργο του ενάμιση ρόλου. Η Δήμητρα Χατούπη φανερώνει για μια ακόμη φορά τη γνωστή της εκρηκτικότητα, το ζήτημα όμως είναι αν μια περισσότερο υπαινικτική Σόνια θα έδινε ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Ο ρόλος της Μαρίας εκπροσωπήθηκε από τη χαρισματική Ελενα Χατζηαυξέντη. Εμεινε όμως κι αυτή στο βάθος, δρώντας «συνοδευτικά» μαζί με τους άλλους ηθοποιούς: Αλκης Ζούπας, Γιώργος Καπινιάρης, Αντα Σπανού, Ηλίας Παρασκευόπουλος και Γιάννης Μουγιάκος. * ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 – 29/11/2008

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: