* «Η περίπτωση Ευρυδίκη», Θέατρο Μεταξουργείο

Κριτική Θεάτρου

Η επιστροφή της Ευρυδίκης

Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Η Ευρυδίκη είναι περίπτωση που πρέπει να μας απασχολήσει πολλαπλά. Σαν κοινωνικό ζήτημα, πολιτικό μήνυμα, θεατρική φόρμα και σκηνική μορφή. Στο στέκι της Αννας Βαγενά, που φιλοδοξεί φέτος να γίνει κέντρο θεατρικής και κοινωνικής έκφρασης στο Μεταξουργείο, οι «Αγιογραφίες», παρουσίες ανθρώπων του αποκλεισμού που ζητούν την αδιαμεσολάβητη επικοινωνία, ξεκινούν με την αναπαράσταση μιας καταρχήν ψυχιατρικής διατριβής.

Μάγια Μοσχανδρέου, Μαρία Λιβαδάρου, Γιούλη Τασίου και Σοφία Γεωργοβασίλη, οι τέσσερις Ευρυδίκες της παράστασης

Συγγραφέας -υπεύθυνη για τη δημοσίευση της συγκεκριμένης περίπτωσης- είναι η Κατερίνα Μάτσα, γνωστή από τους αγώνες της για την καταπολέμηση της τοξικομανίας και την αναγνώριση των «ξηρών κέντρων» αποτοξίνωσης (αυτών δηλαδή που ακολουθούν την αποχή από υποκατάστατα, σε αντίθεση με τα κέντρα μεθαδόνης).

Με δυο λόγια, οπωσδήποτε άτσαλα διατυπωμένα από κάποιον μη ειδικό, η Μάτσα στηρίζει το έργο της στη θεώρηση της τοξικομανίας σαν σύμπτωμα ψυχικής και κοινωνικής νόσου, που για να εκριζωθεί πρέπει να τύχει σοβαρής υποστήριξης από τον θεραπευτή και από το κράτος. Οταν άλλες μέθοδοι, όπως της μεθαδόνης, ζητούν να θεραπεύσουν τα αποτελέσματα της τοξικομανίας (κυρίως την παραβατικότητα), το Κέντρο «18 άνω», που η ίδια διευθύνει, στρέφεται στα αίτια. Κάθε ασθενής έχει τη δική του περιπέτεια που τον οδήγησε στα ναρκωτικά. Ωστόσο, μια από τις βασικές αιτίες της τοξικομανίας είναι η προβληματική σχέση με τον άλλον, η αδυναμία συνύπαρξης και αποδοχής. Η απουσία σχέσεων δημιουργεί ένα ψυχικό κενό που όταν εγκατασταθεί δεν καλύπτεται πλέον αυτόματα με την ανθρώπινη παρουσία. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, επαφή που καλλιεργείται με κόπο και χρόνο, δράση και υπομονή. Τελικά δύο δρόμοι διαλεκτικής φαίνεται να οδηγούν στην άνοδο κάθε Ευρυδίκης από τον Αδη: η τέχνη (μέσον προσωπικής έκφρασης, όπως και οδηγός αυτο-ψυχανάλυσης) και η πολιτική δραστηριοποίηση. Ανακαλύπτω τον εαυτό μου σημαίνει, πέρα από την περιβόητη «κοινωνική επανένταξη», την ελεύθερη, συνειδητή παρουσία του ενεργού πολίτη.

Η περίπτωση της Ευρυδίκης είναι γι’ αυτό απόλυτα χαρακτηριστική. Η θεραπεύτρια-συγγραφέας συνδιαλέγεται με μια τοξικομανή που στην ηλικία των 22 ετών κουβαλά ήδη δέκα χρόνια εξάρτησης. Για να ξεπεραστεί το εμπόδιο της βραδυγλωσσίας και της κλειστής προσωπικότητάς της, η Μάτσα καταφεύγει στην επιστολογραφία. Μέσα από τη γραφή η Ευρυδίκη λυτρώνεται σταδιακά από τα παιδικά τραύματα, από τα λάθη των άλλων και τα δικά της. Ο λόγος της γίνεται φορέας μιας εξομολόγησης που εκλύει λάμψεις λογοτεχνικότητας. Το έμφυτο αυτό χάρισμα δίνει στην περίπτωση τη συγκίνηση μιας δυνατότητας που θα μπορούσε αλλιώς να πάει χαμένη. Αυτό όμως είναι εδώ το επουσιώδες: τη Μάτσα ενδιαφέρει κυρίως το πώς μια προσωπικότητα καταδικάστηκε να ζει με λάθος τρόπο και λάθος επιλογές. Και το πώς η Ευρυδίκη κατάφερε να ζει σήμερα ανάμεσά μας αγωνιζόμενη, χωρίς να προκαλεί τον οίκτο ούτε καν τον παραδειγματισμό. Ζει αληθινά.

Μετά την μπρεχτική καλοκαιρινή αποκάλυψη της ομάδα «18 άνω», η Ολια Λαζαρίδου συνεχίζει με μια διαφορετική διαπραγμάτευση του ίδιου θέματος. Συγκινεί βαθιά η στάση της. Πρώτον, γιατί κρατά στη σιωπή αυτό που αξίζει να μείνει μυστικό. Ύστερα γιατί σέβεται τη βασική απαίτηση του θεάτρου-ντοκουμέντο: η φόρμα υποχωρεί μπροστά στη σημασία του θέματος. Οι ηθοποιοί, Σοφία Γεωργοβασίλη, Μαρία Λιβαδάρου, Μάγια Μοσχανδρέου και Γιούλη Τασίου, αποδίδουν τις επιστολές της Ευρυδίκης με γνώμονα τον διπλό στόχο: σεμνότητα και μετάδοση του νοήματος.* ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 – 29/11/2008

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: