Daily Archives: 26 Νοεμβρίου, 2008

Restoration drama: How Chekhov’s home has fallen into disrepair

When actor Michael Pennington visited Chekhov’s home, he expected to find it perfectly preserved. What he found was a cultural tragedy

The Independent, Thursday, 20 November 2008

Chekhov's 'White Dacha' in Ukraine


The house that Anton built: Chekhov’s ‘White Dacha’ in Ukraine

The calendar in Chekhov’s house near Yalta in Ukraine, still shows the day in May 1904 when he left to go to Germany to die. But the wallpaper is barely holding to the walls, the plaster is flaking and mould is spreading. He moved to warmer climes because of his suffering with tuberculosis, the temperature is often six degrees below in the winter, colder inside the house than out. The first floor, where Chekhov slept and where his study was full of the paintings of Levitan and photographs of his friends, is unsafe and shut off. In Chekhov’s time, the next-door property was, appropriately, a sanatorium: but the current next-door neighbour has been doing some heavy digging just outside Chekhov’s walls and cracks are appearing. His beloved garden is damaged and the whole area urgently needs draining. Chekhov believed in progress feeling, along with Tolstoy, that electricity and steam were useful to man, but the electrical wiring in his house is now a fire hazard and the fire alarms probably wouldn’t work.

Olga Knipper & Anton Chekhov

Olga Knipper & Anton Chekhov

The Soviet government looked after the house as they did all the heritage sites, diligently, creating the impression that Chekhov or Tolstoy had just pushed their chairs away from their desks and gone to post a letter and would soon be back. But maintenance is expensive and now the Yalta house is in the Ukraine, the Ukrainian government says that, since Chekhov was a Russian, it’s up to the Russians to fix things – unaware perhaps of the fact that Chekhov had Ukrainian blood through his grandmother, and originally came from Taganrog, 200 miles from Yalta across the Sea of Azov. The Russians say the opposite, and the money has dried up. The house got €1,300 last year from local government – enough to pay half the museum staff. Since 1991 visitor numbers have dropped from 250,000 to 25,000, so the income from entry fees is negligible.

The house was built in 1898 when Chekhov was buoyed by the success of The Seagull, but also depressed by his father’s death and his own deteriorating health. He moved in the following year. He had orchards and running water and every American convenience, including a telephone. It was in a Tatar village, next to the cemetery, and Chekhov was glad to associate with this minority rather than with the Russians.

chekov_anton-1966 by david levine

chekov_anton-1966 by david levine

He immediately planted mulberries, cherry trees, almond and peach, cypress, citrus, acacia and birch. Soon he was padding in bare feet in the dark to answer the telephone bringing him news of the success of Uncle Vanya, before dropping off to sleep and being wakened by the telephone again. When, finally, he put the phone by his bed it stopped ringing. He called Yalta his «warm Siberia», and he missed Moscow, two days and 800 miles away, with a yearning like that of his three sisters, whom he located the same distance from Moscow to the east as he was to the South. The Moscow Art Theatre colleagues came to give a special season for him, staying in the house for 10 days and leaving him the bench and the garden swing from their production of Vanya for his garden. He also missed Olga, the new woman in his life, writing to her in the midst of construction that he bowed as low to her as the depth of his well, 50 feet. Over the next six years she would join him there when she could; she married him in May 1901. She later became pregnant there but lost the baby.

Looking out from his study he could see the seafront, which gave him the idea for The Lady with the Little Dog, and The Cherry Orchard. Here, separated from Olga and with nothing but Levitan’s Haystacks and his dachsund «Schnapps» for company, he wrote Three Sisters (boring Crimean rubbish, in his view). He wrote to Olga that his hair was falling out and he was allowed to eat nothing but soup. The play glared up at him from his desk and he back at it; he would think about it for hours and then read the newspaper. In Moscow, the company were running wild, playing in Ibsen’s When We Dead Awaken and cabling him they themselves would only re-awaken when they received his new play, The Three Sisters. In the event, the play may have ritualised some of his concerns about his impending marriage with Olga.

In 1902, he completed his last great and beautiful story, The Bishop, an exquisite tale of a man of God who dies on Easter Saturday, feeling not repentance but a calming of the spirit, nostalgia for his childhood, but also the sense that he has somehow missed or overlooked something important in life. Then Chekhov remembers a cable snapping in a mine that he heard when he was a boy; at the same time he has a phantasmagoric idea of ladies in white dresses, and a branch of white cherry blossom coming in through the window: so The Cherry Orchard begins to take shape. By this time he is on a diet of eggs and beginning to struggle with his breath as he bends down in his garden. The play becomes a nightmare to him, three years from start to finish and mostly «as dull as a cobweb». He sends it in, forestalling Stanislavsky’s love of realistic sound effects by insisting that the action took place in the third week of June when the corncrake doesn’t cry and the frogs are silent.

Chekhov’s «White dacha» has survived the Russian Revolution, Civil War, earthquake and Nazi occupation, not least because of the caretaking of Chekhov’s sister, Masha, who didn’t allow a German officer to use Chekhov’s bedroom (he acquiesced most courteously, it seems). Now the threat is different, and it is hard to see where official support is to come from. Vladimir Putin paid a visit in 2003, causing sums of money to be spent on his security which would have got the dacha out of some of its troubles: he made no donation but left a visiting card and a book about Russian handicrafts. At least he turned up : Mikhail Gorbachev, on holiday in the Crimea, planned to but cancelled at the last moment.

However, the Yalta Chekhov campaign, whose directors include Rosamund Bartlett, Chekhov’s outstanding translator and biographer, now hopes to raise €200,000 for the vital restoration work, by 2010, the 150th anniversary of Chekhov’s birth. It’s not unusual for governments to wait for soft-hearted international organisations to save their sites. When it comes to the White Dacha, and what was said, done, written and thought inside its now peeling walls, I’m with the soft-hearted.

  • Visit http://www.yaltachekhov.org for information on how to help, further background and pictures. Rosamund Bartlett’s new collection of early Chekhov stories, ‘The Exclamation Mark’, is published by Hesperus. Michael Pennington’s solo show on the author, ‘Anton Chekhov’, plays at Hampstead Theatre on the evening of 26 November and the afternoon of 29 November (020-7722-9301; http://www.hampsteadtheatre.com)

Tο έργο «Φιλουμένα Μαρτουράνο» από το θέατρο Όψεις

Το έργο «Φιλουμένα Μαρτουράνο» του Εντουάρντο Ντε Φίλιππο θα παρουσιαστεί την Κυριακή 30 Νοεμβρίου στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρικκαίων από το Θέατρο Όψεις σε σκηνοθεσία Παύλου Βησσαρίου και μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ με τους Βασίλη Μαυρομάτη και Βάσω Μακρή στους κεντρικούς ρόλους. Το συγκεκριμένο έργο γράφτηκε το 1946 από τον Ιταλό νεορεαλιστή Εντουάρντο Ντε Φίλιππο και θεωρείται το σημαντικότερο και πιο ώριμο έργο του γραμμένο στα πρότυπα της κωμικής ηθογραφίας. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το συγκεκριμένο έργο παίχτηκε σε πάνω από 100 χώρες με πολύ μεγάλη επιτυχία ενώ στην μεγάλη οθόνη το μετέφερε ο Βιτόρικο Ντε Σίκα με την Σοφία Λόρεν, και τον Μαρτσέλλο Μαστρογιάννη. Στο ρόλο του Αλφρέντο ο Παύλος Βησσαρίου, (Λουτσία) Κατερίνα Τασιοπούλου, (Ουμπέρτο) Βαγγέλης Γκαραβέλος, (Ντιάνα) Νάνσυ Καρρά, (Ροζαλία) Μαρία Τσιούμα, (Μικέλε) Λευτέρης Στεφανάκης, (Ρικάρντο) Δημήτρης Τσίκος, (Τερεζίνα) Βάσω Βαλαράκου, (Νοτσέλλα) Κώστας Κουκουράβας.

Το θέατρο «Δόρα Στράτου» απειλείται με έξωση και οικονομικό μαρασμό

Ενα από τα ισχυρότερα προπύργια της ελληνικής παράδοσης, το θέατρο «Δόρα Στράτου» κινδυνεύει σήμερα περισσότερο από ποτέ.

Το θέατρο «Δόρας Στράτου», 55 χρόνια πιστό στην προβολή της ελληνικής παράδοσης

* Εξακολουθεί να εκκρεμεί η γνωστή υπόθεση των 7 ιδιωτών που διεκδικούν έκταση στον λόφο του Φιλοπάππου. Πιο συγκεκριμένα, οι ιδιώτες αυτοί, βασιζόμενοι σε συμβόλαιο του 1869(!), διεκδικούν έκταση 70 στρεμμάτων. Μικρό μέρος της έκτασής της είναι μέσα στα όρια του χώρου που έχει παραχωρηθεί από το 1964 στο θέατρο «Δόρα Στράτου», προκειμένου να δίνει παραστάσεις ελληνικού χορού, με εντολή του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και του υπουργού Πολιτισμού Κωνσταντίνου Τσάτσου. Εφόσον οι ιδιώτες φαίνεται να έχουν ισχυρούς τίτλους ιδιοκτήσιας, το θέατρο κινδυνεύει με έξωση. Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης δέχτηκε τον πρόεδρο του θεατρού «Δόρα Στράτου», Αλκη Ράφτη, και ενημερώθηκε για το θέμα. Μέχρι σήμερα όμως δεν έχει δηλώσει τι προτίθεται να κάνει. Θα υποστηρίξει το θέατρο και με ποιον τρόπο; Θα αποζημιώσει τους ιδιώτες κάνοντας απαλλοτρίωση; Αυτό σημαίνει πως θα χρειαστούν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

* Το πιο φλέγον όμως πρόβλημα για το θέατρο είναι το οικονομικό. Για πρώτη φορά στα 55 χρόνια λειτουργίας του τίθεται ζήτημα επιβίωσής του. Και οι τρεις φορείς που το χρηματοδοτούν, δηλαδή το υπουργείο Πολιτισμού, το υπουργείο Τουρισμού και η Περιφέρεια Αττικής, «αποφάσισαν» ταυτόχρονα να μη δώσουν ετήσια επιχορήγηση. Αποτέλεσμα; Δημιουργήθηκε έλλειμμα 100 χιλιάδων ευρώ και οι 100 εργαζόμενοί του παραμένουν απλήρωτοι από τον Αύγουστο, ενώ έχουν προχωρήσει και σε απολύσεις. Σύμφωνα με τον Αλκη Ράφτη, δεν υπάρχει καμία απολύτως απάντηση σχετικά με το θέμα, είτε θετική είτε αρνητική. «Αν οι δύο υπουργοί αποφάσισαν να διακόψουν την επιχορήγηση που έδιναν οι προκάτοχοί τους επί δεκαετίες, θα πρέπει να το δηλώσουν και να απολογηθούν στην κοινή γνώμη. Παίρναμε επιχορήγηση πριν ακόμη ιδρυθούν τα υπουργεία τους. Είναι πολιτική απόφαση να διακοπούν οι παραστάσεις; Γιατί αποφάσισαν να αλλάξουν την πολιτική του κράτους απέναντι στον ελληνικό χορό και στην εικόνα που δίνουμε στους τουρίστες;» αναρωτιέται.

Για τη λειτουργία του θεάτρου απαιτούνται 400 χιλιάδες ευρώ ετησίως – τα μισά από τις επιχορηγήσεις και τα άλλα μισά από τα εισιτήρια των παραστάσεων, τα δίδακτρα της σχολής και τις εκδόσεις. «Ως νομικό σωματείο με πνεύμα εθελοντισμού κρατάμε το κόστος χαμηλά και στοιχίζουμε το 1/10 απ’ ό,τι αν ήμασταν κρατικός φορέας», πρόσθεσε. [ΕΛΕΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/11/2008]

Αλλαγές στην ηγεσία του Θεάτρου Τέχνης

Η αγαπημένη μαθήτρια του Καρόλου Κουν Ρένη Πιττακή είναι ένα από τα νέα μέλη του ΔΣ της εταιρείας του Θεάτρου Τέχνης

Αναζητείται νέος καλλιτεχνικός διευθυντής, αφού ο Διαγόρας Χρονόπουλος έγινε μέλος του ΔΣ

ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ | Τετάρτη 26 Νοεμβρίου 2008

Μέσα σε κλίμα έντασης διεξήχθη χθες το βράδυ η ψηφοφορία για την ανάδειξη του νέου διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας του Θεάτρου Τέχνης, που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη. Το επταμελές ΔΣ προέκυψε ύστερα από έντονη συζήτηση και αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους υποστηρικτές της παρούσας κατάστασης και σε εκείνους που επιθυμούν να αλλάξουν τα πράγματα.

Το νέο διοικητικό συμβούλιο απαρτίζεται από τους Πάνο Σακελλαριάδη , πρόεδρο του απερχομένου ΔΣ, και Αγγελο Δεληβορριά (με 19 ψήφους έκαστος), τον Διαγόρα Χρονόπουλο, μέχρι πρότινος καλλιτεχνικό διευθυντή (με 17 ψήφους), τη Μάγια Λυμπεροπούλου και τον Διονύση Καψάλη (με 16 ψήφους έκαστος), τη Ρένη Πιττακή (με 15 ψήφους), ενώ στην τελευταία, έβδομη θέση, ισοψήφησαν η Εύα Κοταμανίδου και ο Θέμος Χαραμής – είτε ένας από τους δύο θα παραιτηθεί είτε θα γίνει κλήρωση. Οσον αφορά τους δύο τελευταίους ως αργά χθες το βράδυ δεν είχε ξεκαθαρίσει το τοπίο, αν και επικρατέστερος θεωρούνταν ο Χαραμής. Από την 28μελή Γενική Συνέλευση απουσίασαν ο Βίκτωρ Μελάς και ο Γιάννης Μόραλης, καθώς και ο Γιάννης Φέρτης, ο οποίος είχε ζητήσει να αποχωρήσει και οριστικώς. Στο προηγούμενο ΔΣ, του οποίου η θητεία είχε λήξει στις 17 Νοεμβρίου, συμμετείχαν οι Σακελλαριάδης, Δεληβορριάς, Καψάλης και Χαραμής, καθώς και οι μη επανεκλεγέντες Κάτια Γέρου, Κωστής Καπελώνης, Θοδωρής Γράμψας – οι δύο τελευταίοι είχαν θέσει υποψηφιότητα.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν το παρόν και το μέλλον του Θεάτρου Τέχνης, καθώς και η πρόταση του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού (ΕΚΕΘΕΧ) για την επιχορήγηση ύψους 1,2 εκατ. ευρώ, με στόχο τη μεταβολή του θεάτρου που ίδρυσε ο Κάρολος Κουν το 1942 σε δεύτερο πόλο, παράλληλο προς το Εθνικό Θέατρο. Κατά τις επόμενες ημέρες θα συνέλθει το νέο Διοικητικό Συμβούλιο ώστε να εκλέξει τον πρόεδρό του και στη συνέχεια θα οριστεί ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής, ο οποίος δεν μπορεί να είναι ο Διαγόρας Χρονόπουλος- σύμφωνα με το Καταστατικό υπάρχει ασυμβίβαστο με τη θέση του ως μέλους του ΔΣ.

Οσον αφορά το πρόγραμμα του Θεάτρου Τέχνης για την τρέχουσα σεζόν, θεωρείται δεδομένη η τήρηση του εφετινού ρεπερτορίου. Κάθε αλλαγή αναμένεται να αφορά την περίοδο 2009-2010.

Βαριά η ατμόσφαιρα στο Θέατρο Δόρα Στράτου

Σαντρα Βουλγαρη, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 26 Nοεμβρίου 2008

Ούτε δέσμευση ούτε άρνηση. Απλά μια πλήρης αδιαφορία. Ετσι αντιμετωπίζει το ελληνικό κράτος ένα από τα σημαντικότερα χορευτικά του συγκροτήματα. Το έχουμε συνηθίσει. Αυτό που δεν περιμέναμε ήταν το μέγεθος της αδιαφορίας… Η φετινή χρονιά για το Θέατρο Δόρα Στράτου κλείνει χωρίς να έχει πάρει ακόμη την ετήσια επιχορήγηση και με τους εκατό εργαζομένους του απλήρωτους, ενώ ήδη έχουν ξεκινήσει οι απολύσεις. Εκεί που ήμασταν έτοιμοι να πανηγυρίσουμε τα πεντηκοστά πέμπτα του γενέθλια και να σβήσουμε όλοι μαζί τα κεράκια με χορούς και γλέντια, το Θέατρο Δόρα Στράτου μας καλεί σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου. Τα σύννεφα είχαν αρχίσει να μαζεύονται όταν πριν από ένα μήνα δημοσιοποιήθηκε το εξώδικο με το οποίο επτά ιδιώτες διεκδικούν ένα μέρος του χώρου στον λόφο του Φιλοπάππου όπου βρίσκεται το θέατρο. «Μας ήρθε σαν μπουναμάς…», ανέφερε χθες στη συνάντησή του με τους δημοσιογράφους ο Αλκης Ράφτης, πρόεδρος του Θεάτρου. «Ομως το άμεσο πρόβλημά μας αυτή τη στιγμή είναι άλλο» πρόσθεσε χαρακτηριστικά. Ούτε ένα ευρώ επιχορήγησης σ’ ένα συγκρότημα ακριβό, πολυπρόσωπο, πολυέξοδο. Ως γνωστόν το Θέατρο Δόρα Στράτου επιχορηγείται από το υπουργείο Πολιτισμού, το υπουργείο Τουρισμού και την Περιφέρεια Αττικής. «Εχουμε πολλούς χορευτές και χρειαζόμαστε απαραιτήτως ζωντανή μουσική. Επιπλέον νομικά είμαστε ένα σωματείο κοινωφελές που σημαίνει ότι στοιχίζουμε στο κράτος το 1/10 απ’ ότι εάν ήμασταν κρατικός φορέας. Τι έγιναν τα κονδύλια που προορίζονταν για την επιχορήγηση του θεάτρου; Γιατί το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού δεν παίρνει θέση; Γιατί γυρίζει την πλάτη του στον παραδοσιακό χορό;», διερωτάται ο Αλκης Ράφτης. Δικαίως. Αρκεί να έχεις παρακολουθήσει μια παράσταση στου Φιλοπάππου ή μια σειρά μαθημάτων στη σχολή του θεάτρου για να καταλάβεις τη ζωντάνια και το πάθος όσων συμμετέχουν. Καμιά σχέση με οτιδήποτε παρακμιακό μπορεί κανείς να φαντάζεται σε σχέση με τον ελληνικό παραδοσιακό χορό. Και κάτι ακόμη: για τη μεγάλη συλλογή με τις ιστορικές φορεσιές του θεάτρου που χρειάζονται επειγόντως συντήρηση ουδέποτε κανείς ασχολήθηκε. Μάλλον πρέπει να μάθουμε να χορεύουμε με τα παλιά μας…

Η «ταραγμένη» ευημερία του ισραηλινού θεάτρου

Του απεσταλμένου μας στο ΤΕΛ ΑΒΙΒ Δημήτρη Ρηγόπουλου, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 26 Nοεμβρίου 2008

Oταν με ρωτούσαν γιατί θα ταξιδέψω στο Ισραήλ και έδινα την ίδια μονότονη απάντηση («για να δω θέατρο») καταλάβαινα εύκολα ότι μια τόσο λακωνική πρόταση δημιουργούσε ακόμα περισσότερες απορίες. Τι ενδιαφέρον θα μπορούσε να έχει η ισραηλινή θεατρική παραγωγή για έναν Ελληνα δημοσιογράφο, ο οποίος επιπλέον δεν γνώριζε ούτε μια λέξη εβραϊκών;

Στην πραγματικότητα θα έβρισκα τις σωστές απαντήσεις μόνο με το τέλος του διάρκειας μιας εβδομάδας «International Exposure of Israeli Theatre» που εμπνεύστηκε και διοργανώνει κάθε φθινόπωρο στο Τελ Αβίβ τα τελευταία πέντε χρόνια ο Εράν Μπανιέλ, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του σύγχρονου ισραηλινού θεάτρου.

Η διεθνής συνάντηση συσπειρώνει το σύνολο των δυνάμεων της τοπικής θεατρικής σκηνής, μια σκηνή εκρηκτικά δημιουργική, αν συγκρίνει κανείς τα μικρά πληθυσμιακά μεγέθη της χώρας με τον αριθμό των ομάδων που δραστηριοποιούνται σήμερα στο Τελ Αβίβ και στις άλλες πόλεις, και κυρίως με τον καλλιτεχνικό και πολιτικό πλουραλισμό τους. Και το προσφέρει σε μια πολυάριθμη ομάδα ξένων σκηνοθετών, διευθυντών φεστιβάλ, μάνατζερ κυρίως από την Ευρώπη. Σκεφτείτε έναν θεατρικό μαραθώνιο από το πρωί μέχρι το βράδυ με δεκάδες παραστάσεις, άλλες φορές στην κανονική τους εκδοχή και άλλες σε ολιγόλεπτες, χαρακτηριστικές βερσιόν. Όλες, σχεδόν, με υπέρτιτλους, εκτός, φυσικά, από τα έργα που παρακολουθούσαμε απευθείας στα αγγλικά, δείγμα της άρτιας οργάνωσης και της αυτοπεποίθησης των Ισραηλινών. Ο στόχος πολύ συγκεκριμένος: να «αγοραστούν» όσο περισσότερες παραγωγές από ξένα φεστιβάλ. Και σε ένα άλλο επίπεδο (των εντυπώσεων), να διασκεδαστεί η αίσθηση ότι η ταραγμένη πολιτικοστρατιωτική κατάσταση επισκιάζει κάθε «ειρηνική» ενασχόληση στη χώρα.

Ανελέητη κριτική

Πόσο λάθος! Είναι ακριβώς αυτή η ιδιόμορφη καθημερινότητα που τροφοδοτεί με ενέργεια τις θεατρικές ομάδες του Τελ Αβίβ, της Ιερουσαλήμ, της Χάιφα και αλλού. Είδαμε παραστάσεις που αναπαριστούν επιθέσεις αυτοκτονίας, είδαμε έργα παιγμένα στα εβραϊκά και στα αραβικά, είδαμε την ιστορία πέντε Παλαιστινίων γυναικών έτοιμες να πεθάνουν, είδαμε άμεση, ανελέητη κριτική στην επίσημη εξωτερική πολιτική του κράτους του Ισραήλ. «Σήμερα στη χώρα το θέατρο είναι το πιο προχωρημένο πεδίο για πολιτικό προβληματισμό», μας είπε ο Εράν Μπανιέλ, ψυχή του «International Exposure».

Η ευημερία του ισραηλινού θεάτρου στηρίζεται στο αξίωμα ότι «όπου υπάρχει ευτυχία δεν γίνεται τέχνη». «Υπήρξε μια περίοδος», εξηγεί ο Μπανιέλ, «που ο κόσμος της τέχνης έκλεισε την πόρτα στην ισραηλινή καλλιτεχνική παραγωγή». Η πρώτη διοργάνωση δεν είχε μεγάλη επιτυχία από άποψη συμμετοχών. Υπήρχε διστακτικότητα και αναμονή. «Αλλά αυτό που κάναμε δημιούργησε σοκ. Δεν ήταν αυτό που θα περίμενε κανείς. Και σήμερα έρχονται όλοι», συμπληρώνει ο Εράν Μπανιέλ. Αν και προβλέπεται κρατική επιχορήγηση, υπάρχουν παραστάσεις που οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν θα παρακολουθούσαν με μεγάλη άνεση. Να μια μεγάλη επιτυχία του Μπανιέλ και των συνεργατών του. Κι ένας τρόπος για να κερδίσεις τον σεβασμό των συναδέλφων σου από το εξωτερικό.

«Τελευταία» … νύχτα του κόσμου

«All that μπαζ» – H τελευταία νύχτα του κόσμου, τιτλοφορείται η νέα παράσταση του Σταμάτη Κραουνάκη και της εξαιρετικής ομάδας μουσικού θεάτρου «Σπείρα Σπείρα», που ξεκινά στις 30 του Νοέμβρη, στην «Αθηναΐδα» (Καστοριάς 34-36, Βοτανικός, 210 3480000). Η «Σπείρα Σπείρα», με τη διδασκαλία του Στ. Κραουνάκη, στη δεκάχρονη πορεία της έχει προσφέρει μοναδικές παραστάσεις και έχει αποκτήσει φανατικούς φίλους. Με ταλέντο, έμπνευση, κόπο και συνεχή δουλειά υπερασπίστηκε το ρόλο της ως αυτόνομης μουσικοθεατρικής ομάδας, καταφέρνοντας να αποκτήσει μια θερμή και ουσιαστική σχέση με το κοινό.

Το μουσικό έργο «All that μπαζ» είναι εμπνευσμένο από τη σύγχρονη πραγματικότητα. Με πολλά καινούρια τραγούδια – πρώτες εκτελέσεις του Σταμάτη Κραουνάκη και υπέροχα τραγούδια από την παγκόσμια σκηνή. Ποιητικό έργο, με πικρό χιούμορ κάποιες φορές. «Ο θίασος βιώνει την τελευταία νύχτα μιας κουρασμένης και ηττημένης ανθρωπότητας. Μια τέτοια νύχτα δεν υπάρχουν συνέπειες. Ολα τα μπάζα έχουν δικαίωμα στην πί(σ)τα», λέει ο Στ. Κραουνάκης, στον οποίο ανήκει η ιδέα και η διδασκαλία της παράστασης. Σκηνογραφία: Μανόλης Παντελιδάκης, ανάγλυφες κατασκευές – ζωγραφική σκηνικού: Φρέντυ Γκίζας, κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ, φωτισμοί: Γιάννης Σιδηρόπουλος. Συμμετέχουν οι μουσικοί: Αρης Βλάχος, Αννα Λάκη, Νίκος Χατζόπουλος, Σοφία Κακουλίδου. Παίζουν και τραγουδούν: Τζέρομ Καλουτά, Αργυρώ Καπαρού, Ελεάννα Καραντίνου, Μαρία Κοσκινά, Στ. Κραουνάκης, Δάφνη Λέμπερου, Βασίλης Μοσχονάς, Χρήστος Μουστάκας, Κώστας Μπουγιώτης, Γιώργος Στιβανάκης, Παρθένα Χοροζίδου. Παραστάσεις: Πέμπτη, Κυριακή (8.45μμ), Παρασκευή, Σάββατο (9.45μμ).

ΘΕΑΤΡΟ «ΔΟΡΑ ΣΤΡΑΤΟΥ»: Κρούει κώδωνα κινδύνου

Μετά από πενηνταπεντάχρονη πορεία και προσφορά στον πολιτισμό μας, το θέατρο «Δόρα Στράτου» κινδυνεύει άμεσα να κλείσει. Το τρίτο παλαιότερο ελληνικό θέατρο βρίσκεται σε δραματική οικονομική κατάσταση, εφόσον τα υπουργεία Πολιτισμού και Τουρισμού δεν το επιχορηγούν. Το προσωπικό είναι απλήρωτο, οι φορεσιές ασυντήρητες, οι χορευτές και οι μουσικοί απλήρωτοι από τον Αύγουστο.

Τι θα κάνουν οι δύο αρμόδιοι υπουργοί; Στο ερώτημα που τέθηκε στη χτεσινή συνέντευξη Τύπου, η απάντηση του Αλκη Ράφτη (πρόεδρος του ΔΣ του Θεάτρου) ήταν χαρακτηριστική: «Ο υπουργός Πολιτισμού δε δεσμεύτηκε να μας επιχορηγήσει, ενώ ο υπουργός Τουρισμού αρνείται να μας συναντήσει».

Για το 2008, το θέατρο «δεν έχει λάβει ούτε ένα ευρώ. Τα έσοδα από τις δραστηριότητές μας, (περίπου 200 χιλιάδες ευρώ) καλύπτουν το ήμισυ των αναγκών μας. Ηδη, το χρέος μας σήμερα ξεπερνά τις 100.000 ευρώ. Ενας θησαυρός αναντικατάστατος σε γνώση, εμπειρία, φορεσιές, αντικείμενα, αρχεία, οδηγείται σε μαρασμό και κινδυνεύει, άμεσα, να χαθεί».

Στα οικονομικά αδιέξοδα που αντιμετωπίζει το θέατρο «Δόρα Στράτου» προστίθεται ένα ακόμη, η έξωση. Με το εξώδικο που έφτασε στα χέρια του του Α. Ράφτη πριν από έναν περίπου μήνα, επτά ιδιώτες απαιτούν την κυριότητα στρεμμάτων γης στο λόφο Φιλοπάππου, μεταξύ των οποίων είναι και ο χώρος του θεάτρου! Και σ’ αυτό το πρόβλημα, τον πρώτο λόγο έχουν τα αρμόδια υπουργεία. Από τις ενέργειές τους κρίνεται και η ύπαρξη του θεάτρου.

Παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου

«Το ημέρωμα της στρίγκλας»

Θέλει αρετή και τόλμη η πραγματική, δηλαδή η ελεύθερη και ουσιώδης – στη μορφή και το περιεχόμενο – καλλιτεχνική δημιουργία και εν προκειμένω η θεατρική – για να θυμηθούμε και τον ποιητή. Απαιτεί διάνοια, σεβασμό, γνώση, αυτογνωσία και μεγάλη αίσθηση του μέτρου. Οταν ένας καλλιτέχνης στερείται αυτά τα προαπαιτούμενα, η δουλειά του καταντά ασυναρτησία, αλλά όταν τα υποτιμά καταντά ασυδοσία. Δυστυχώς, τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η τρίτη παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, μεταξύ άλλων δύο, στις οποίες αφορά η σημερινή στήλη.

«Το ξύπνημα της άνοιξης» («Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας»)

Φθάσαμε στον 21ο αιώνα και όμως αμέτρητα φρικτά εγκλήματα λόγω της ανύπαρκτης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών, συμβαίνουν, καθώς η κοινωνική υποκρισία, ο εκπαιδευτικός σκοταδισμός, τα συμφέροντα της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών καλά κρατούν. Επί δεκαετίες η ελληνική πολιτεία μιλά για εισαγωγή της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης, αλλά ως Πόντιος Πιλάτος, νίπτει τας χείρας, φορτώνοντας την ευθύνη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών στους γονείς, ως να είναι – που στην τεράστια πλειοψηφία τους δεν είναι – εκπαιδευμένοι, καταλληλότεροι, αρμοδιότεροι, όπως νίπτει τας χείρας όποτε συμβαίνει «μια παιδική τραγωδία», όπως υποτίτλησε ο Φρανκ Βέντεκιντ το έργο του «Το ξύπνημα της άνοιξης». Εικοσιεξάχρονος το 1890, με την ελεύθερη σκέψη και την τολμηρή πένα του, ο δημοσιογράφος αλλά και πολύτροπος καλλιτέχνης (ηθοποιός, σκηνοθέτης, δραματουργός, μουσικός), Βέντεκιντ, αποκάλυψε την αποτρόπαια, πολύμορφα εγκληματική υποκρισία της κοινωνίας, της εκπαίδευσης, της εκκλησίας, επόμενα και της οικογένειας απέναντι στο έμφυτο ξύπνημα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Βάζοντας μπροστά στην κοινωνία των ενηλίκων έναν εξπρεσιονιστικά παραμορφωτικό καθρέφτη και ένα ρεαλιστικό μπροστά στους 15χρονους εφήβους ενός σχολείου μιας γειτονιάς, με αλλεπάλληλες σύντομες και χωροχρονικά πολυεπίπεδες σκηνές, αντιπαρέθεσε δυο κόσμους. Τον κόσμο της νεανικής ορμής και αθωότητας και τον υποκριτικό, τυφλό, αμαρτωλό, τιμωρό κόσμο των ενηλίκων. Της εκπαίδευσης που αποδιώχνοντας τους αδύναμους μαθητές τούς ωθεί και στην αυτοκτονία, της εκκλησίας που θεοποιεί την παρθενία και χαρακτηρίζει κολάσιμο αμάρτημα το ερωτικό σκίρτημα των παιδιών, των γονιών που φοβούμενοι την κοινωνική κατακραυγή, οδηγούν στην άμβλωση και στο θάνατο ένα ανίδεο για τις συνέπειες της σεξουαλικής συνεύρεσης δεκαπεντάχρονο κορίτσι. Η κοινωνία της εποχής του Βέντεκιντ, μην αντέχοντας την επαναστατική – θεματολογικά και μορφολογικά – κριτική τόλμη του έργου, το χαρακτήρισε «σκάνδαλο» και το απαγόρευσε. Πέρασαν δεκαετίες για να παιχθεί και να αναγνωρισθεί η πρωτοποριακή και διαχρονική αξία του. Πρωτοποριακή και διαχρονική αξία που προβάλλει και υπηρετεί σε μεγάλο βαθμό, με διάνοια, σύγχρονη κριτική ματιά, αισθητική τόλμη αλλά και μέτρο, η σκηνοθεσία του Νίκου Μαστοράκη, που φέρνει το έργο στο κοινωνικό και εκπαιδευτικό σήμερα, στον κόσμο και στον τόπο μας. Στηρίγματα της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας, ερμηνευτικά τολμηρής, αισθητικά δίπτυχης παράστασης (ρεαλιστική στις σκηνές των εφήβων, εξπρεσιονιστική στις σκηνές των ενηλίκων, που γκροτέσκα «γιγαντόσωμοι», με κοθόρνους και μάσκες μοιάζουν με τρομαχτικά τοτέμ) είναι η πιστή αλλά και γλωσσικά σύγχρονη μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα. Το λιτά ευφάνταστο και χωροχρονικά λειτουργικό σκηνικό (αίθουσα σχολείου με μαυροπίνακες, τραπέζια-θρανία με βιβλία) και τα κοστούμια (σημερινά για τους νέους, εποχής για τους ενηλίκους) της Εύας Μανιδάκη. Η καλοδουλεμένη, εκφραστικότατη κινησιολογία της Αμαλίας Μπένετ. Πολύ καλοί οι φωτισμοί του Τάσου Παλιορούτα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιώντας αποκλειστικά νέους και πρωτόβγαλτους ηθοποιούς, τους ωφέλησε μακροπρόθεσμα, καθώς τους ανέθεσε ρόλους και εφήβων και ενηλίκων (όπου οι περισσότεροι είχαν τις καλύτερες επιδόσεις), τους καθοδήγησε αποτελεσματικά σαν ενιαίο, συνολικά καλό ερμηνευτικό σύνολο, από το οποίο ιδιαιτέρως ξεχώρισαν ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος για τη φυσικότητα και ευαισθησία του, η Αλκηστις Πουλοπούλου (κωμικότροπα σπαρακτική Ιλζε) και η Αγγελική Καρυστινού (μητέρα). Αξιοι αναφοράς για την αφειδώλευτη ερμηνευτική τους προσπάθεια είναι και οι άλλοι ηθοποιοί: Ιωάννα Παππά, Κωνσταντίνος Παπαχρόνης, Κωνσταντίνος Ασπιώτης, Νατάσα Ζάγκα, Δημήτρης Καρτόκης, Αννίτα Κούλη, Δημήτρης Κουτρουβιδέας, Ομηρος Πουλάκης, Μίλτος Σωτηριάδης, Θάνος Τοκάκης, Μιχάλης Φωτόπουλος, Γιάννης Χαριτοδιπλωμένος, Γαλήνη Χατζηπασχάλη.

«Βόλφγκανγκ» («Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας»)
«Το ξύπνημα της άνοιξης»

Ξεκινώντας σαν ηθοποιός (πολύ καλός), ο Γιάννης Μαυριτσάκης εξελίσσεται σε ελπιδοφόρο θεατρικό συγγραφέα, όπως διαφαίνεται από το δεύτερο έργο του, «Βόλφγκανγκ», που βασίζεται στη διεθνώς γνωστή, εφιαλτική απαγωγή μιας παιδούλας, της Νατάσα Κάμπους, από έναν ενήλικα παιδεραστή και στον εγκλεισμό της σε ένα ανήλιαγο καταφύγιο, αλλά διαχειρίζεται με ψυχογραφική δύναμη και ανθρωπιστική ευαισθησία το θέμα και με ψυχαναλυτική ματιά τον δράστη του εγκλήματος, θεωρώντας τον ψυχολογικά διαταραγμένο, μοναχικό, κοινωνικά φοβικό, ασφαλώς θύτη αλλά και θύμα και το έγκλημά του «παράγωγο» των τραυματικών οικογενειακών και κοινωνικών βιωμάτων του. Με νοηματικά εύληπτους, γλωσσικά άμεσους, σύντομους διαλόγους, ο συγγραφέας συμπυκνώνει τον οκτάχρονο εφιάλτη του έγκλειστου, στερημένου τη γονεϊκή θαλπωρή, αποκομμένου από όλους τους ανθρώπους κοριτσιού, αλλά και τις εφιαλτικές μνήμες του θύτη, από τον αυταρχικό, βίαιο, φαλοκράτη πατέρα του και την ολόπλευρα καταπιεσμένη μητέρα του. Ο δράστης είναι δύστυχο μόρφωμα των τραυματικών βιωμάτων του, επισημαίνει εμμέσως ο Γ. Μαυριτσάκης. Το έργο ευτύχησε με τη λιτή, ποιητικής ατμόσφαιρας σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου, το καλαίσθητο σκηνικό και τα κοστούμια του Κωνσταντίνου Ζαμάνη, την ανησυχαστική μουσική του Σταύρου Γασπαρινάτου, τους «ζοφερούς» φωτισμούς της Μελίνας Μάσχα, τις συνολικά πολύ καλές ερμηνείες, με καλύτερες εκείνες των Βασίλη Ανδρέου, Λουκίας Μιχοπούλου, Μάνου Βακούση, Μαρίας Ζορμπά.

«Το ημέρωμα της στρίγκλας» («Κοτοπούλη-Ρεξ»)

Στο όνομα τάχα της καλλιτεχνικής «ελευθερίας» και του «μοντερνιστικού» εκσυγχρονισμού, ο διόλου ατάλαντος σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, ενεργών εν πλήρη ελευθερία από πλευράς του Εθνικού Θεάτρου, κατάντησε αγνώριστη, μυθοπλαστικά άτεχνη και δύσληπτη, κωμωδιογραφικά άχαρη, ανόητη, άνοστη, και τελικώς αγέλαστη, την αριστουργηματική σαιξπηρική κωμωδία «Το ημέρωμα της στρίγκλας». Εμφάνισε τον Σαίξπηρ ως συγγραφέα του δικού του, με τη δραματουργική συνεργασία της θεατρολόγου Ελενας Καρακούλη (αλήθεια τέτοιου είδους παιδεία διδάσκουν τα πανεπιστημιακά Θεατρολογικά Τμήματα;) διασκευαστικού -μεταφραστικού κατασκευάσματος (για το οποίο, βεβαίως, εισπράττει πνευματικά δικαιώματα), μετέτρεψε το σαιξπηρικό μύθο περί της συγκρουσιακής σχέσης των δύο φύλων, σε «εκσυγχρονιστική» αρλούμπα, την ιδιοφυή κωμικότητα του έργου, στη γνωστών τηλεοπτικών προτύπων σάχλα, τα υπέροχα πρόσωπα-χαρακτήρες που έπλασε ο Σαίξπηρ, σε γελοίες καρικατούρες (με χειρότερη τον τρελάρα και ολίγον γκέι Πετρούκιο), τη σκηνική δράση σε θορυβώδη ασυναρτησία και τους ταλαντούχους ηθοποιούς που του διατέθηκαν, σε υποταγμένα κύμβαλα – χωρίς δικαίωμα λόγου – εκτελεστικά της ασύδοτης διασκευαστικής και σκηνοθετικής του ασυδοσίας, της δικής του και μόνον καλλιτεχνικής «ελευθερίας». Μέχρι πότε οι ηθοποιοί – το Α και το Ω, η «ψυχή» της σκηνικής πράξης, οι οποίοι όλο και περισσότερο από δημιουργικοί καλλιτέχνες, καταντούν απλά εκτελεστικά όργανα, θα υποκύπτουν στην όλο και πιο επεκτεινόμενη «δικτατορία» σκηνοθετών; Το μόνο καλλιτεχνικά άξιο λόγου στοιχείο της παράστασης, είναι το ευφάνταστο και εικαστικά καλαίσθητο σκηνικό της Ελένης Μανωλοπούλου.