Τα κουρέλια τραγουδούν ακόμη;

“Το γυναικείο είδος” αποδεικνύεται θανατηφόρο στην παράσταση του Booze Cooperativa…

Η δεκαετία του ‘60 έχει θεωρηθεί, από ορισμένους μελετητές, ως η περισσότερο επιτυχημένη επανάσταση του 20ού αιώνα, μιας και οδήγησε σε πραγματικές ριζοσπαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής των ανθρώπων, ανδρών και γυναικών, αναδιαμορφώνοντας τις σχέσεις τους, ακόμα και την ίδια τη σεξουαλικότητά τους. Σήμερα, σε μια αρκετά διαφορετική εποχή, οι κατακτήσεις του ‘68 βρίσκονται στο στόχαστρο μιας (όχι πάντα άδικης) κριτικής, που εστιάζει πολλές φορές στην κενότητα ή την υποκρισία των αλλαγών που επέφερε στην καθημερινότητα των ανθρώπων.

• Δύο κωμωδίες με πρωταγωνιστές τους γερασμένους “εκδρομείς” του ‘68

Κάτω από αυτό το φως, θα πρέπει να δούμε παράλληλα δύο θεατρικές παραστάσεις, μια κωμωδία και ένα ψυχολογικό θρίλερ, που αφορούν ακριβώς αυτήν την υποκρισία του γερασμένου “εξηνταοχτάρικου” ριζοσπαστισμού.

Γραμμένο από τον Βρετανό συγγραφέα Μάρτιν Κριμπ, το ψυχολογικό θρίλερ Στην εξοχή (2000), αντιμετωπίζει με καυστικό χιούμορ τη γενιά των “εναλλακτικών” σαραντάρηδων που καταγγέλλουν το λάιφσταϊλ, αλλά αδυνατούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στα (προδομένα) όνειρά τους και την πραγματικότητα. Εδώ, το πρωταγωνιστικό ζεύγος αναζητά στη μετακόμιση από την πόλη στην εξοχή τη δυνατότητα να ξαναθερμάνει τη σχέση του και να την χτίσει πάνω σε νέες βάσεις, όμως όλα αυτά θα ανατραπούν και θα αρχίσουν να καταρρέουν όταν ο άντρας φέρνει στο σπίτι μια νεαρή γυναίκα…

Το Στην εξοχή παρουσιάζεται από σήμερα στο θέατρο Κάππα, σε σκηνοθεσία Έλλης Παπακωνσταντίνου, με τους Ναταλία Δραγούμη, Νίκο Ψαρρά και Έλενα Χατζηαυξέντη στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Το δεύτερο έργο, γραμμένο από την Αυστραλέζα Τζοάνα Μάρεϊ-Σμιθ, με τίτλο Το γυναικείο είδος, εκτυλίσσεται επίσης σε μια εξοχική κατοικία, όπου καταφεύγει η συγγραφέας ενός προ τριακονταετίας διεθνούς φεμινιστικού μπεστ-σέλερ, προκειμένου να ολοκληρώσει το νέο της έργο. Εκεί, στο γραφείο της, θα βρεθεί σύντομα δεμένη χειροπόδαρα και, υπό την απειλή όπλου, θα ανακαλύψει ότι η πιστότερη οπαδός της αυτοκτόνησε πέφτοντας στις ράγες του τρένου έχοντας στο στήθος της το βιβλίο της…

Έργο που πρωτοανέβηκε το 2008 στο Λονδίνο, ισορροπεί αριστοτεχνικά μεταξύ σοβαρού και αστείου, παρουσιάζεται από σήμερα στο Booze Co-operativa από την θεατρική ομάδα “Αλυπίας Πράξεις”, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Νικολοπούλου, ενώ παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί: Αννέτα Παπαθανασίου, Άμυ Πασσά, Χριστίνα Καπαδοχά, Δημήτρης Μοσχονάς, Χρήστος Συρμακέζης, Στέφανος Αθανασόπουλος.

• Η ΑΥΓΗ: 04/12/2009

Πρεμιέρες: Πολ Κλοντέλ «Κλήρος του μεσημεριού», Μάριους φον Μάγιενμπουργκ «Eldorado», Νικόλα Ντάβα «Ορφέας»

«Ο κλήρος του μεσημεριού»

Ο «Κλήρος του μεσημεριού», το ερωτικό ποιητικό δράμα του Γάλλου ποιητή, θεατρικού συγγραφέα και διπλωμάτη Πολ Κλοντέλ, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο (από 13/2 στο χώρο της «Πειραιώς 260» (προ-παράσταση: 12/2), σε σκηνοθεσία Γιόσι Βίλερ. Η πρώτη εκδοχή του έργου γράφτηκε το 1906 και βασίστηκε σε ένα πραγματικό περιστατικό που σημάδεψε τη ζωή του συγγραφέα. Γι’ αυτό ο Κλοντέλ επέτρεψε την παρουσίασή του το 1948 σε διαφορετική εκδοχή. Η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου βασίζεται στην πρώτη εκδοχή. Στη μέση του ωκεανού, σε ένα υπερωκεάνιο με προορισμό την Ανατολή, μια μυστηριώδης, γοητευτική γυναίκα, η Υζέ, που συνοδεύει το σύζυγό της, γνωρίζει τον Μεζά, τον άνδρα που θα γίνει το πάθος της ζωής της. Μια ακατανίκητη δύναμη, πέρα από τη λογική και τις αισθήσεις, έλκει την Υζέ και τον Μεζά, που συγκρούονται με τον εαυτό τους και τον περίγυρό τους και βιώνουν έναν καταστροφικό έρωτα.Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης. Συνεργασία στη σκηνοθεσία: Φελίτσιτας Μπρούκερ. Σκηνικά – κοστούμια: Ανια Ράμπες. Μουσική: Βόλφγκανγκ Ζιούντα. Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Παίζουν: Αμαλία Μουτούση, Νίκος Κουρής, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Νίκος Καραθάνος.

• Το θέατρο «Χώρα» ανεβάζει (12/2) τη μαύρη κωμωδία «Eldorado» του Μάριους φον Μάγιενμπουργκ. Στο επίκαιρο έργο, ένας κτηματομεσίτης χάνει τη δουλειά του και το κρύβει. Η πιανίστα σύζυγός του χάνει την πίστη της στη μουσική. Η πλούσια, χήρα μητέρα της έχει νεαρούς εραστές. Ενα έργο για το σύγχρονο άνθρωπο, σε μια σύγχρονη πόλη που ο ίδιος δημιούργησε και τώρα καταστρέφεται, όπως και ο άνθρωπος. Μια κοινωνία που «καίγεται». Μετάφραση Γιώργου Δεπάστα, σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Γιάνναρη, σκηνικό -κοστούμια Σωκράτη Σωκράτους, φωτισμοί Αλέκου Γιάνναρου, μουσική σύνθεση – επιμέλεια Δημήτρη Μαραμή, κίνηση Νίκου Καλογεράκη. Παίζουν: Θάνος Σαμαράς, Γιώτα Φέστα, Διόνη Κουρτάκη, Λεωνίδας Καλφαγιάννης, Γιούλη Τάσιου και ο Κώστας Τριανταφυλλόπουλος.
• Το έργο του Νικόλα Ντάβα «Ορφέας», σε σκηνοθεσία του ίδιου, παρουσιάζεται στο «Booze» (Κολοκοτρώνη 57, Αθήνα, τηλ., 2114000863). Πρόκειται για σπουδή στην τρέλα και τα ψυχιατρεία. Στο έργο «ο Ορφέας ξυπνά στον τύμβο του. Ο τύμβος είναι ένα ίδρυμα. Εκεί η ζωή κυλά αργά κι αυτό που αποκαλούν γιατρειά είναι η δολοφονία της Ευρυδίκης». Ερμηνεύει η Ρούλα Καραφέρη. Σκηνικό Λία Σταμοπούλου, φωτισμοί Στέφανος Ευθυμιάδης.

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

9/12/2008

– ΑΤΙΤΛΟ

3/12/2004

– Νέες πρεμιέρες

15/10/2003

– Νέες αυλαίες

10/2/1999

– Ανεβάζουν τις αυλαίες

18/12/1998

– ΑΤΙΤΛΟ

Σκηνική γραφή-Δραματουργική συν(νε)νοχή

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΑΤΣΟΥΛΗ*

Το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού υποκινεί τους θιάσους που επιδιώκουν κρατική επιχορήγηση να συνεργάζονται με «θεατρολόγους-δραματολόγους» όταν αυτό επιβάλλεται από το «θεατρικό εγχείρημα (όπως σύνθεση κειμένων, ιδιότυπες μορφές θεάτρου)». Από τη διευκρίνιση προκύπτει ότι δεν υποκινείται απλώς η συνεργασία σε επίπεδο θεατρολογικής ερευνητικής δουλειάς (ιστορικο-θεωρητική ανάλυση του έργου, επεξηγήσεις στους συντελεστές, ανάληψη συγγραφής άρθρων και οργάνωσης του προγράμματος της παράστασης) αλλά κάτι περισσότερο: η δημιουργική ανάμειξη του θεατρολόγου στο σκηνικό αποτέλεσμα.

Τούτο εγείρει ερωτήματα και διαπιστώσεις: Κατά πόσο οι καλλιτέχνες του θεάτρου είναι έτοιμοι να αποδεχθούν τον θεωρητικό του θεάτρου ως συνδημιουργό του έργου τους; Κατά πόσο οι θεατρικές σπουδές στα οικεία πανεπιστημιακά τμήματα καλλιεργούν προϋποθέσεις για δημιουργική εμπλοκή των αποφοίτων τους στο πραγματικό αντικείμενο των σπουδών τους;

Η πρωταρχική σκηνική ιδέα του σκηνοθέτη ή/και της ομάδας πρέπει να βρει στον θεατρολόγο πρόσφορο συνοδοιπόρο για την παραστασιακή ολοκλήρωσή της. Η διαθεσιμότητα για συνεργασία του πρώτου και η παράλληλη με τη θεωρητική κατάρτιση σκηνική εμπειρία του δεύτερου συνιστούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ισότιμη δημιουργική δουλειά επί του παραστασιακού «κειμένου», είτε πρόκειται για επεξεργασία προϋπάρχοντος είτε για κείμενο που προκύπτει από τους αυτοσχεδιασμούς της ομάδας και τη διαδικασία της πρόβας. Αρα, δημιουργία σχέσεων συνενοχής επί του σκηνικού αποτελέσματος. Είναι εντυπωσιακό ότι, πλην εξαιρέσεων, νεανικές ομάδες ή μεμονωμένοι νέοι σκηνοθέτες δεν αισθάνονται την ανάγκη τέτοιας συνεργασίας. Θα μπορούσαν, όμως, να έχουν αποφύγει εμφανή ατοπήματα, ασάφειες προθέσεων, ασυμφωνία σκηνικών σημείων, πλεονασμούς, απουσία τελικού στόχου κ.ά. Φετινές παραστάσεις, εκ πρώτης όψεως πολλά υποσχόμενες, αποτυγχάνουν, διότι συνήθως απουσιάζει η δραματουργική ματιά που θα καταστήσει συνεκτικό, με οικονομία και στόχευση, το σκηνικό αποτέλεσμα που προτείνουν.

Σε ποιο επίπεδο η χρήση των τουαλετών του Bios ως σκηνικού χώρου του «Τρίπτυχου» του Χάινερ Μίλερ υπήρξε λειτουργική για την εναλλακτική ανάδειξη των νοημάτων του έργου; Η καλών προθέσεων σκηνοθεσία (Δημήτρης Μπίτος) δεν εκμεταλλεύθηκε ούτε δικαιολόγησε την επιλογή.

Προς τι οι σχεδόν πενήντα κολόνες πάγου που γέμιζαν τον ευρύχωρο σκηνικό χώρο του «Λιθογραφείου» στην Πάτρα και δημιουργούσαν μόνιμη υγρασία λιώνοντας κατά τη διάρκεια της παράστασης «Ιφιγένεια η εν Ταύροις – ένα Ονειρο», ελληνοπαλαιστινιακή παραγωγή σε σκηνοθεσία-δραματουργική επεξεργασία της Δέσποινας Παναγιωτοπούλου;

Σε ποιο επίπεδο συνδιαλέγονταν, συμβολικά ή μεταφορικά, με την έστω και ως «όνειρο» συγκεκριμένη αρχαία τραγωδία; Ποια άραγε η πρόταση που προσκομίζει στην ανάγνωση του σεξπιρικού «Αμλετ» ως υλικού εργασίας η παράσταση «Baby» (σκηνοθεσία των Κάτιας Γκουλιώνη και Θανάση Ταταύλαλη) στο «Booze Coope-rativa», με ενδιαφέροντα επιμέρους σημεία αλλά μη ορατή στόχευση;

Η σκηνική γραφή χρήζει γνώσης, πολύπλευρης θεατρικής παιδείας, διάλογο τεχνών, ερευνητική δουλειά, ώστε να αποτελεί πρόταση. Στο «μεταμοντέρνο» θέατρο του Μαρμαρινού όσο και στο τελετουργικό-διαπολιτισμικό θέατρο του Τερζόπουλου, ως παραδείγματα μεταξύ άλλων, η μακρόχρονη έρευνα και το ιδιάζον στίγμα των σκηνοθετών δεν εμποδίζει την ύπαρξη επί της δραματουργίας συνεργατών.

Ωστόσο, υπάρχει και ο αντίλογος: κατά πόσο οι θεατρολογικές σπουδές στην Ελλάδα ετοιμάζουν τους αποφοίτους για τη δημιουργική εμπλοκή τους στο «ζωντανό» αντικείμενο σπουδών τους; Κατά πόσο το κείμενο μελετάται ισότιμα με τη θεωρία και την πρακτική της παράστασης;

Κατά πόσο επήλθε ο απεγκλωβισμός τους από τη στείρα κηδεμονία της φιλολογίας, που εξακολουθεί να αγνοεί επιδεικτικά ότι το θέατρο μελετάται διεπιστημονικά, είναι αποτέλεσμα διατεχνικότητας, πάνω απ’ όλα είναι θέαμα και θεωρία;

• Ο Δ. Τσατσούλης είναι κριτικός θεάτρου, επίκουρος καθηγητής σημειωτικής του θεάτρου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 – 21/12/2008