Ρέιβ-πάρτι στον “Τιτανικό”
- Το πλοίο-θρύλος βυθίζεται και άνθρωποι βρίσκονται στη σκοτεινή παγωμένη θάλασσα του Ατλαντικού μετρώντας δευτερόλεπτα πριν απ’ το τέλος. Αυτό το χρονικό διάστημα καλύπτει θεματικά και μουσικοχορευτικά το καινούριο έργο του Κωνσταντίνου Ρήγου με τίτλο «Τιτανικός», που ανεβαίνει από το Εθνικό Θέατρο στις 13 Μαρτίου στην Πειραιώς 260.
|
|
- Το μεγαλύτερο, το ωραιότερο, το γρηγορότερο πλοίο της εποχής του. Το αβύθιστο. Κι όμως, ο υπερπολυτελής «Τιτανικός» βυθίστηκε. Πάνω σ’ αυτή την ιδέα στηρίζεται η παράσταση του Κ. Ρήγου. Ενα υπερθέαμα ως ρέκβιεμ για τον θάνατο, την απώλεια του ονείρου, την άπιαστη Αμερική, υπερθέαμα που όμως συντελείται σ’ ένα τεράστιο κλαμπ… Οι ναυαγοί οδεύοντας προς την άβυσσο βρίσκονται καταμεσής ενός διεθνούς πάρτι ομαδικής παράκρουσης με dj τον ίδιο το Θεό…
Χάουζ στο χάος
- Μετά το πρώτο σοκ, την υστερία, τον πανικό, τα κλάματα, τις ικεσίες και τα ουρλιαχτά, οι άνθρωποι πάνω στα παγόβουνα ετοιμάζονται για το μεγάλο μυστικιστικό ταξίδι. Και πώς να λείπει ο Θεός από μια τέτοια εκδρομή;.. Η αναζήτηση της πίστης μέσα από ψευδαισθήσεις ή την παρουσία αγγέλων αποτελεί σταθερό μοτίβο της παράστασης. Είναι οι στιγμές που η προσφυγή στο θείο, στην όποια άγνωστη δύναμη, γίνεται αυθόρμητα.
- Κι αν στα επίγεια πάρτι τέτοιων μεγεθών τον τόνο δίνουν τα ναρκωτικά, στην παράσταση του Κ. Ρήγου η πρόσκρουση με το θάνατο, σ’ αυτά τα ελάχιστα δευτερόλεπτα διογκωμένα από το θεατρικό χρόνο, λειτουργεί ως σούπερ παραισθησιογόνο… Ο εγκέφαλος οξυγονώνεται, οι αισθήσεις χάνονται κι αρχίζουν οι παραισθήσεις ανάμεικτες με φλας μπακ απ’ τη ζωή των ηρώων.
- Τη στιγμή που πνίγονται η ατμόσφαιρα μετατρέπεται, ερήμην τους, στην αισθητική του κλαμπ. Ενώ οι ίδιοι κινούνται αργά, περιγράφουν με αγωνία τις μαρτυρίες από το πλοίο, τραγουδούν για τις παλιές ωραίες μέρες, αναλογίζονται πόσο ωραίος θα ήταν ο 20ός αιώνας, ολόγυρα μπιτάτη μουσική και φωτορυθμικά χαλάνε τον κόσμο. Αστροναύτες, προϊστορικά ζώα, πάγοι μεταμορφωμένοι σε σεληνιακά τοπία εμφανίζονται ως γεννήματα παραισθήσεών τους.
- Την παράσταση διαπερνά όλη η μουσική κουλτούρα των κλαμπ: χάουζ, τρανς και ελέκτρο, ακούσματα που παραπέμπουν στο πλοίο που τρίζει όταν σπάει ή στον ήχο του βυθού, συνθέσεις του Δημοσθένη Γρίβα συναντιούνται με τραγούδια των Εντίθ Πιάφ, της Νίνα Σιμόν αλλά και των Μπόι Τζορτζ και Ντέιβιντ Μπάουι.
- Ολοι οι ναυαγοί δεν προσδιορίζονται από κοινωνική τάξη ή επαγγελματική ιδιότητα. Αριστοκράτες και φτωχοί μετανάστες, μπροστά στο θάνατο, φοβούνται το ίδιο, υποστηρίζει ο Κ. Ρήγος: «Αρχικά με ενδιέφερε η ταξική διάσταση του ναυαγίου. Οσο προχωρούσαν οι πρόβες συνειδητοποιούσα ότι αυτό το στοιχείο απομακρυνόταν από τις διαθέσεις μας δίνοντας χώρο στο ποιητικό και μεταφυσικό. Αυτοί οι άνθρωποι, ανέτοιμοι μπροστά στο θάνατο, φορτισμένοι με την προσδοκία της Γης της Επαγγελίας, νικήθηκαν από τη δύναμη της φύσης.
- »Οι πάγοι έχουν κυριολεκτική και μεταφορική σημασία: σκοτώνουν αλλά και λιώνουν σήμερα ή στέκονται εμπόδια στην ανθρώπινη επικοινωνία. Συμπυκνώνουν τον απόλυτο κίνδυνο κρύβοντας όλα τα ωραία, ελκυστικά πράγματα που έρχονται ύπουλα καταπάνω μας μέχρι να μας καταπιούν. Ενα από τα κείμενα μάλιστα απαριθμεί όλα τα είδη παγόβουνων. Πάντως, ο χρόνος από τη στιγμή που αντιλήφθηκαν στο πλοίο το παγόβουνο μέχρι την πρόσκρουση ήταν μόνον 37 δευτερόλεπτα».
Το βαλς του αποχαιρετισμού
- Το εγχείρημα ακούγεται θηριώδες όπως ο τίτλος του… Στη σκηνή προσεύχονται, χορεύουν, τραγουδούν, εκστασιάζονται και στο τέλος… πνίγονται 32 καλλιτέχνες. Ολοι οι ηθοποιοί (Μαρία Ναυπλιώτου, Δήμητρα Ματσούκα, Ιωάννα Παππά, Εμιλυ Κολιανδρή, Αρης Λεμπεσόπουλος, Αιμίλιος Χειλάκης, Κωνσταντίνος Ασπιώτης, Γιάννης Τσεμπερλίδης, Ελένα Τοπαλίδου), χορευτές αλλά και δεκαέξι μαθητές της Β’ τάξης της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου φορούν επίσημο ένδυμα… κηδείας (κοστούμια Νατάσας Δημητρίου).
- Μαύρες μακριές τουαλέτες οι γυναίκες και μαύρα κοστούμια οι άντρες. Υμνοι και τραγούδια ακούγονται πότε ως χορωδία και πότε ως μονωδίες. Ανάμεσά τους ένας εκκλησιαστικός ύμνος που παιζόταν στο πλοίο πριν βυθιστεί, καθώς και το βαλς «Φθινόπωρο» από ένα κουαρτέτο εγχόρδων. Ολος ο θίασος χορεύει και τραγουδά, εκτός από τον Αρη Λεμπεσόπουλο ο οποίος απαγγέλλει τον «Εκκλησιαστή» από την Παλαιά Διαθήκη.
- «Είναι εντυπωσιακό να βλέπεις δεκαέξι ζευγάρια να χορεύουν βαλς ή να τραγουδούν χορωδιακά όλοι μαζί», σχολιάζει ο σκηνοθέτης.
- «Τα πρόσωπα ως μετακινούμενα τοπία λειτουργούν αρχιτεκτονικά μέσα στο χώρο. Οι φιγούρες από ομάδες γίνονται έως και μονάδες, η ερημιά δίνει τη θέση της στο πλήρες. Χρειάζεται μεγάλη τεχνολογική υποστήριξη στο επίπεδο ήχου και φωτισμού ώστε να δικαιολογηθεί η μεταφορά που επιχειρεί το έργο, η μεταφυσική ατμόσφαιρα ως μαζική διασκέδαση πριν τον θάνατο».
- Τα κείμενα έχουν γράψει η δραματολόγος Ξένια Αηδονοπούλου, αλλά και ηθοποιοί και χορευτές της παράστασης. Υπάρχουν επίσης μαρτυρίες-ντοκουμέντα διασωθέντων του ναυαγίου (γίνονται αναφορές μέχρι και στη δημοπρασία αντικειμένων τους), καθώς κι ένα ποιητικό κείμενο του Μπάλαρντ.
- Το σκηνικό είναι μια εικαστική εγκατάσταση μεγάλων διαστάσεων που ταιριάζει στο βιομηχανικό χώρο της Πειραιώς 260: πάγοι από φελιζόλ που μεταμορφώνονται στη διάρκεια της παράστασης με τη βοήθεια της τεχνολογίας: φωτισμοί (Σάκη Μπιρμπίλη), ρομποτικά λέιζερ, καπνοί.
- «Δεν ξέρω πώς είναι το “μετά”» λέει ο Κ. Ρήγος. «Οσοι “επέστρεψαν” από το θάνατο, μιλούν για ένα λευκό φως που σε τυλίγει στην ευδαιμονία… Σ’ αυτό το φως του τέλους, το απόλυτα “στρογγυλό” στηρίζεται η παράσταση μέσα από ένα ταξίδι νεκρών. Υπάρχει αίσθημα, χιούμορ και αγάπη που βγαίνει απ’ τα τραγούδια, αλλά όχι έρωτας. Απ’ αυτόν πήραμε υπερβολική θα έλεγα δόση στο “Μπόσα Νόβα”… Αν η “Μπόσα Νόβα” ήταν εκ θέματος η μέρα, ο “Τιτανικός” είναι η νύχτα και μάλιστα παγωμένη σαν τον θάνατο.
- »Ο ήχος και η εικόνα διεκδικούν θεατές από 17 έως 30 αλλά απ’ την άλλη, εννοιολογικά, το έργο δεν είναι τόσο απλό. Δεν διαβάζεται εύκολα από ανθρώπους χωρίς αναφορές σε πολλά πράγματα της ζωής, της τέχνης, της μεταφυσικής. Πάντως αν μπεις στη λογική της παράστασης, ταξιδεύεις μαζί της. Αυτός ο “Τιτανικός” δεν είναι δράμα. Προσωπικά, δεν αντέχω τη “σοβαρότητα”. Ο,τι κάνω θέλω να το ειρωνεύομαι». *
- Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 – 08/03/2009
