Category Archives: Δον Ζουάν

Ο ΕΡΑΣΤΗΣ ΤΟΥ ΜΟΛΙΕΡΟΥ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ, ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΙΑΝΝΗ ΜΠΕΖΟ, ΑΙΜΙΛΙΟ ΧΕΙΛΑΚΗ

Βλάσφημος Δον Ζουάν

Ο Γιάννης Μπέζος που έπαιξε τον Σγαναρέλλο το 1997 κι ο Αιμίλιος  Χειλάκης που έπαιξε τον Δον Ζουάν το 2005, συναντιούνται φέτος  στο ίδιο έργο αντιστρέφοντας τους ρόλους. Στην παράσταση του  Εθνικού ο ώριμος Μπέζος ερμηνεύει τον ρόλο του Γάλλου  ευγενούς και μυθικού εραστή που αποπλάνησε δεκάδες  γυναίκες κι ο ωραίος Χειλάκης τον συμβιβασμένο  υπηρέτη του που βολεύεται με τις  καθιερωμένες καταστάσεις

Το ανέβασμα του «Δον Ζουάν» του Μολιέρου στο Εθνικό Θέατρο έχει πολλά σημεία που προκαλούν το ενδιαφέρον του θεατή. Την πρώτη σκηνοθεσία του καλού ηθοποιού Αιμίλιου Χειλάκη (παίζει ο ίδιος τον Σγαναρέλλο), την ανακαινισμένη Κεντρική Σκηνή του Κτιρίου Τσίλερ, δυνατό θίασο και κυρίως τον Γιάννη Μπέζο στον ρόλο του μυθικού νεαρού καρδιοκατακτητή και επαναστατημένου ανθρώπου.

  • Της Έλενας Δ. Χατζηιωάννου, TA NEA: Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010

Δεδομένου ότι στις καθιερωμένες διανομές τον Δον Ζουάν υποδύονται ζεν πρεμιέ του θεάτρου, η ανάθεση του ρόλου στον πενηντάρη Γιάννη Μπέζο μοιάζει με ευρηματική ανατροπή.

«Δεν είναι εύρημα, αλλά η μια ιδέα πάνω στην οποία βασίζεται η παράσταση. Ο Δον Ζουάν είναι παρεξηγημένος ήρωας. Δεν είναι ένας νέος που ζει τη ζωή του. Μια τέτοια επιφανειακή ερμηνεία θα αφαιρούσε τις πολλές διαστάσεις της προσωπικότητάς του. Είναι ένας τολμηρός κυνηγός της ελευθερίας. Μιλάει πάντα δημόσια και λέει την άποψή του καθαρά, όταν όλοι γύρω του επιλέγουν την τακτική της υποκρισίας. Είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος, ώριμος να δεχτεί τον θάνατό του» ξεκαθαρίζει ο σκηνοθέτης.

Ένας παλιός ισπανικός θρύλος και το έργο του Τίρσο ντε Μολίνα «Ο απατεώνας της Σεβίλλης» ενέπνευσαν την κορυφαία τραγικωμωδία «Δον Ζουάν ή Το πέτρινο συμπόσιο» (1665) στον Μολιέρο. Το έργο θεωρήθηκε βλάσφημο και απαγορεύτηκε 15 μέρες μετά το ανέβασμά του. Η επόμενη φορά που παρουσιάστηκε στην σκηνή ήταν έπειτα από 180 χρόνια. Ο κεντρικός ήρωας, ερωτικά αχόρταγος και ανικανοποίητος, καυτηριάζει τη θρησκεία και την αρετή, καταπατεί νόμους, θεσμούς και αισθήματα και κατακουρελιάζει την ηθική. Τολμά τα πάντα και αφανίζεται από την τόλμη του.

«Η σκέψη του Αιμίλιου να δοθεί ο ρόλος σε έναν μεγαλύτερης ηλικίας ηθοποιό, με εμπειρία ζωής, με ενδιέφερε. Ο Δον Ζουάν δεν είναι ο τύπος που ρίχνει τις γυναίκες. Έχει μια τόλμη στη συμπεριφορά, έχει δημόσιο λόγο, δεν κρύβει τα αισθήματά του και κυρίως δεν τα φοβάται. Απόδειξη ότι καταλήγει στον θάνατο θριαμβευτής. “Ό,τι και να συμβεί, δεν θα πουν ποτέ για μένα ότι μετάνιωσα”, λέει στο τέλος, ως καταστάλαγμα της ζωής του. Για να κατανοήσεις και να πλησιάσεις τον ήρωα δεν αρκεί η εμπειρία στο θέατρο. Χρειάζεται εμπειρία ζωής, ώστε να αντιμετωπίζεις και να αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα διαφορετικά, να βλέπεις στο βάθος την αλήθεια του κόσμου. Αυτά τα έργα βρίσκονται στη σφαίρα του μύθου. Πολύ έξυπνα ο Μολιέρος βάζει το κωμικό δίπλα στο σκοτεινό, με όλα τα είδη θεάτρου μέσα. Είναι κωμωδία σε άλλο γήπεδο» λέει ο Γιάννης Μπέζος, ξεχωριστή προσωπικότητα στο θέατρό μας, «σοβαρός κωμικός» και ρολίστας.

Οι συντελεστές. Μετάφραση Κοσμάς Φοντούκης, σκηνοθεσία Αιμίλιος Χειλάκης, σκηνικά- κοστούμια Άγγελος Μέντης, μουσική Τηλέμαχος Μούσσας, κίνηση Αμαλία Μπέννετ, φωτισμοί Λευτέρης Παυλόπουλος. Διανομή: Δημοσθένης Ελευθεριάδης, Εύα Κεχαγιά, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Δημήτρης Κουρούμπαλης, Αθηνά Μαξίμου, Γιάννης Μπέζος, Απόστολος Πελεκάνος, Γιάννης Τσεμπερλίδης, Αιμίλιος Χειλάκης. Μουσικός: Ιωσήφ Μααράουι.

  • ΙΝFΟ: Από απόψε στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου (Αγίου Κωνσταντίνου 22-24, Ομόνοια, τηλ. 210-5288.170), σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με τον «Θείο Βάνια».

«Ο υβριστής κι ο ευσεβής»

Στον αντίποδα του Δον Ζουάν, ο Σγαναρέλλος εκφράζει το πνεύμα των πρακτικών συμβιβασμών. Ο Αιμίλιος Χειλάκης που παλαιότερα είχε υποδυθεί τον καρδιοκατακτητή και τώρα τον υπηρέτη του, λέει για τον ρόλο του: «Τον έχω πλησιάσει ως το ζωντανό ημερολόγιο του Δον Ζουάν. Αφεντικό και υπηρέτης είναι οι δύο πόλοι- “υβριστής θείων και κοινωνίας” ο πρώτος, “επαγγελματίας ευσεβής” ο δεύτερος- μέσα από τους οποίους βγαίνει η πολιτική διάσταση της παράστασης, που επιδιώκει να έχει χιούμορ και να είναι θέαμα». Ξεκαθαρίζοντας πως σκηνοθετεί συντεχνιακά υπέρ του ηθοποιού, λέει: «Όταν πιστεύεις πως ο ηθοποιός κάνει το θέατρο κι όταν έχεις πρωταγωνιστή αυτό τον ογκόλιθο, τον Γιάννη Μπέζο, είναι επόμενο να δίνεις βάρος στους ανθρώπους της σκηνής».

«Δεν υπάρχουν πια Δον Ζουάν»

  • Είναι είρων, κυνικός, λάτρης της ομορφιάς. Πιστεύει μόνο στη δύναμη της λογικής, στην ύλη. Χαίρεται να διασύρει τα ιερά και τα όσια, να καταστρατηγεί ηθικές και κοινωνικές νόρμες όπως ο γάμος, η πίστη, η τιμή. Αρνείται την αθανασία της ψυχής, τη δέσμευση, την υποδούλωση στη μία και μοναδική αγάπη.

Είναι ο Δον Ζουάν, ένας μοναχικός διανοούμενος, ένας προκλητικά ελεύθερος άντρας. Το έργο του Μολιέρου παίζεται στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, σε μετάφραση Κοσμά Φοντούκη, σκηνοθεσία Αιμίλιου Χειλάκη, με πρωταγωνιστή τον Γιάννη Μπέζο.

Το σκηνικό και τα κοστούμια του Αγγελου Μέντη είναι σύγχρονα. Ελάχιστα τα σκηνικά στοιχεία, κάποια δέντρα που από κήπος των Βερσαλλιών γίνονται δάσος του τρόμου κι ένα τραπέζι. Οι μουσικές που έχει γράψει ο Τηλέμαχος Μούσσας λειτουργούν ως νύξεις αντί της σιωπής.

Ο Αιμ. Χειλάκης επιχειρεί την πρώτη του σκηνοθεσία, ενώ συγχρόνως ερμηνεύει τον Σγαναρέλ, τον υπηρέτη του Δον Ζουάν. «Η παράσταση αναδεικνύει το σκοτεινό κομμάτι του έργου κι όχι τη χαρά της ζωής» επισημαίνει. «Αναδεικνύει τη στάση μας απέναντι στο ιδιωτικό και το δημόσιο: άλλα λέμε κρυφά κι άλλα φανερά».

Το σύγχρονο δεν αφορά τόσο τη φόρμα όσο το περιεχόμενο της σκηνοθετικής άποψης. Μια πολύχρωμη, κωμικοτραγικά συντηρητική κοινωνία στέκεται απέναντι σ’ έναν άνθρωπο -ντυμένο με απλό μαύρο κοστούμι και παλτό- που αντιμετωπίζει τα πάντα με πρωτοφανές αίσθημα ελευθερίας, πιέζοντάς τον να «συμμορφωθεί», να γίνει σαν κι αυτούς.

Αλλά ποιος είναι ο Δον Ζουάν; «Είναι ο Γιάννης Μπέζος ενώ παίζει ένα υπέροχο κείμενο» λέει ο Αιμ. Χειλάκης. «Ο Δον Ζουάν δεν είναι ρόλος, αλλά μύθος. Πώς να παίξεις έναν μύθο; Γι’ αυτό, βρισκόμαστε στη σκηνή ως σημερινοί άνθρωποι και μιλάμε για την ελευθερία με την ακρότητα που προσφέρει το θέατρο. Δεν ήθελα έναν Δον Ζουάν ευειδή, γυναικά που απολαμβάνει τη ζωή του. Τον ήθελα ώριμο, έναν επικούριο που προκαλεί ανενδοίαστα τον θεό και τον θάνατο».

«Σήμερα δεν υπάρχουν Δον Ζουάν» πιστεύει ο Γ. Μπέζος. «Το έργο είναι ουτοπικό, ποιητικό, συμβολικό. Πιστεύω ότι ο ρόλος πρέπει να παίζεται από ηθοποιό μεγαλύτερης ηλικίας. Δεν είναι αυτός που ξελογιάζει, το ασυνήθιστο που φέρει ελκύει τις γυναίκες. Η παράσταση γενικεύει το θέμα της θρησκευτικής υποκρισίας ευρύτερα στην κοινωνία. Ζούμε σε μια χώρα όπου φοβόμαστε να μιλήσουμε δημόσια για τις σκέψεις, τα αισθήματά μας. Επιλέγουμε την υποκρισία γιατί βολεύει. Ο Μολιέρος υπήρξε μεγάλος καλλιτέχνης. Το σημαντικό είναι η καρδιά του μέσα στο έργο παρά το εικαστικό μέρος. Ν’ ακουστεί ο λόγος, κι ας είναι περίτεχνος. Οι νεότεροι ηθοποιοί δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν με τη συγκεκριμένη γλώσσα, αλλά εγώ θεωρώ ότι αποτελεί γι’ αυτούς γοητευτική άσκηση. Το έργο εμπεριέχει όλες τις σχολές θεάτρου, από το κωμικό μέχρι το μεταφυσικό στοιχείο. Και, ενώ η σκηνοθετική πρόθεση, ορθώς, ήταν η ανάδειξη του σκοτεινού μέρους, δεν φοβηθήκαμε τις σκηνές που αποζητούν το γέλιο του θεατή».

Τα κωμικά μέρη παίζονται με ρυθμό, γρήγορη ατάκα. «Μέσω της κωμωδίας ο Μολιέρος ξεγλιστρά για να μην τον κρεμάσει ο βασιλιάς» λέει ο Αιμ. Χειλάκης. «Δεν παίζουμε με την ερωτική πρόθεση του Δον Ζουάν, παρ’ όλο που κι αυτή ακόμα είναι υπόθεση της ελευθερίας παρά της ερωτοτροπίας του. Μήνες πριν, συζητώντας με τον Γ. Μπέζο για τη φόρμα της παράστασης, αποφασίσαμε να μην πούμε ψέματα. Γιατί να κρύψουμε τους ήρωες φορώντας τους μάσκες; Ας ανεβούμε εμείς οι ίδιοι στη σκηνή χωρίς μακιγιάζ κι αποκριάτικα κοστούμια».

Δον Ζουάν και Σγαναρέλος παραπέμπουν στα μεγάλα λογοτεχνικά δίπολα όπως Οθέλος-Ιάγος, Δον Κιχώτης-Σάντσο Πάντσα. Στον αντίποδα του Δον Ζουάν, ο Σγαναρέλ θα επιβιώσει. Οπως λέει, δεν μπορεί να είναι ελεύθερος, διότι ο ουρανός τιμωρεί την ελευθερία. Κι όταν ο αφέντης του πεθαίνει, θρηνεί τους μισθούς που δεν πληρώθηκε.

Αλλά το μεταφυσικό κομμάτι του έργου πώς εντάσσεται στη σκηνοθετική πρόταση;

«Μήπως μια συναυλία των Ρόλινγκ Στόουνς ή η υπέροχη θεατρική στιγμή ενός σπουδαίου ηθοποιού δεν εμπεριέχουν κάτι μεταφυσικό όπου ο τόπος και ο χρόνος χάνονται; Ο Δον Ζουάν είναι άθεος, αιρετικός, επικούριος. Το θείο τον τιμωρεί. Ενα άγαλμα που μιλάει τον οδηγεί στον θάνατο. Προηγουμένως όμως ο Δον Ζουάν αποφασίζει να γίνει σαν τους άλλους: να θανατωθεί πνευματικά. Ο Μολιέρος διαμορφώνει στο έργο μια πολιτική σκέψη για την κοινωνία και το κράτος που συνεχίζεται μέχρι τον Ντε Σαντ και τον Μπακούνιν».

Ο Αιμ. Χειλάκης αντιλαμβάνεται τη σκηνοθεσία μέσα από τα μάτια του ηθοποιού. «Ηταν δύσκολο να σκηνοθετώ και να παίζω, αλλά αυτό είναι που με ενδιαφέρει. Εχω κακοπάθει από σκηνοθέτες, γι’ αυτό σκηνοθετώ ως ηθοποιός. Δεν θέλω να νιώθω βλάκας που δεν κατάλαβα τι εννοεί ο θεός!» *

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, ΚΥΡ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Επτά, Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2010

“Δον Ζουάν” του Μολιέρου στην Κεντρική Σκηνή από τις 22 Ιανουαρίου

  • Το Εθνικό Θέατρο ανεβάζει στην Κεντρική Σκηνή του ( 22/1-24/4) το αθάνατο έργο του Μολιέρου «Δον Ζουάν», που θα παίζεται σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με το «Θείο Βάνια» του Τσέχοφ.
  • Δον Ζουάν: ο Γάλλος ευγενής με τις χιλιάδες ερωμένες και τους αμέτρητους εχθρούς, ο μυθικός εραστής που σαγήνευσε και αποπλάνησε δεκάδες γυναίκες.

Ο Αιμίλιος Χειλάκης σκηνοθετεί την σκανδαλώδη κωμωδία του Μολιέρου με μια ανατρεπτική διανομή, με τον Γιάννη Μπέζο στο ρόλο του κεντρικού ήρωα και τον ίδιο στο ρόλο του υπηρέτη του, Σγαναρέλου. Ένας δυναμικός θίασος υπηρετεί το κορυφαίο αυτό κείμενο του Μολιέρου, μια κωμωδία με τολμηρές απόψεις, που δεν έπαψε ποτέ να παραμένει επίκαιρη και να συγκινεί άντρες και γυναίκες, από το πρώτο κιόλας ανέβασμά της πριν από σχεδόν 350 χρόνια

  • Το έργο

Έχοντας μόλις εγκαταλείψει μία ακόμη από  τις ερωμένες του, ο Δον Ζουάν  συνεχίζει να προκαλεί τον συντηρητικό  περίγυρό του, αμφισβητώντας  καθιερωμένους θεσμούς  και παραβιάζοντας  κοινωνικά ταμπού. Με την ακαταμάχητη  γοητεία του και το κοφτερό, ασυμβίβαστο πνεύμα του, ξεπερνά κάθε εμπόδιο, εκθέτει τους εχθρούς του και κλονίζει την παραδοσιακή ηθική. Σε μια επίδειξη υψηλής αυτοπεποίθησης θα επιχειρήσει να προκαλέσει ακόμη και τον Θεό. Θα καταφέρει να ξεφύγει αλώβητος και απ’ αυτήν την αναμέτρηση; 

Η ταυτότητα της παράστασης

Μετάφραση: Κοσμάς Φοντούκης
Σκηνοθεσία: Αιμίλιος Χειλάκης
Σκηνικά – Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Τηλέμαχος Μούσσας
Κίνηση: Αμάλια Μπέννετ
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Μανώλης Δούνιας
Παίζουν: Δημοσθένης Ελευθεριάδης,  Εύα Κεχαγιά, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Δημήτρης Κουρούμπαλης, Αθηνά Μαξίμου, Γιάννης Μπέζος, Απόστολος Πελεκάνος , Γιάννης Τσεμπερλίδης, Αιμίλιος Χειλάκης
Μουσικός: Ιωσήφ Μααράουι

Προ-παράσταση: 21/1/2010
Πρώτη παράσταση: 22/1/2010
Τελευταία παράσταση: 24/4/2010

* Η παράσταση θα παρουσιάζεται σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με τον “Θείο Βάνια “του Άντον Τσέχοφ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 52 other followers