Με έναν ακόμη από τους αγαπημένους του θεατρικούς μαραθωνίους επιστρέφει στη χώρα μας ο διάσημος Γερμανός (…Πρώσος, όπως αυτοχαρακτηρίστηκε) σκηνοθέτης Πέτερ Στάιν. Στις 3 και 4 Ιουλίου πρόκειται να παρουσιάσει, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, τους Δαίμονες, μια παράσταση συνολικής διάρκειας 12 ωρών, βασισμένη στους Δαιμονισμένους του Ντοστογιέφσκι και παιγμένη στα ιταλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Ο Πέτερ Στάιν βρέθηκε για λίγες ώρες στην Αθήνα και, με την ευκαιρία αυτή, μίλησε στους δημοσιογράφους, στους χώρους της Πειραιώς 260, όπου και θα φιλοξενηθεί η παράσταση, για το πώς γεννήθηκε η ιδέα της σκηνικής παρουσίασης του αριστουργήματος του ρώσικου 19ου αιώνα.

Η αρχική πρόταση του διευθυντή του Teatro Stabile του Τορίνου αφορούσε την προσαρμογή των Δικαίων του Αλμπέρ Καμύ, που βασίζονται στους Δαιμονισμένους. Σύντομα όμως, όπως είπε ο Π. Στάιν, κατάλαβε ότι το κείμενο του Καμύ δεν μπορούσε να παιχτεί στη σκηνή, καθώς ο Γάλλος συγγραφέας είχε αφαιρέσει τα πιο ενδιαφέροντα, δραματουργικά, στοιχεία του έργου του Ντοστογιέφσκι. Στράφηκε έτσι στο αυθεντικό κείμενο, το οποίο επιδίωξε να αποδώσει με θεατρικό τρόπο, ανεξάρτητα από τον χρόνο που θα απαιτούσε κάτι τέτοιο.

Σύντομα το τορινέζικο θέατρο όμως έκανε πίσω, έτσι ο Π. Στάιν συνέχισε την παραγωγή με δικά του έξοδα, και τελικά το παρουσίασε για τέσσερις παραστάσεις στην έπαυλή του, στην Ούμπρια. Μόλις 400 άνθρωποι μπόρεσαν να δουν το αποτέλεσμα, κι όμως αυτό άρκεσε για να ανακηρυχθεί στην καλύτερη ιταλική παράσταση του 2009 και να προσκληθεί στα μεγαλύτερα φεστιβάλ ανά τον κόσμο.

Σε ερώτηση αν τον φοβίζει η πιθανή δυσαρέσκεια του κοινού για τη μεγάλη διάρκεια, ο Γερμανός σκηνοθέτης απάντησε πως στόχος του, μέσα από τις μαραθώνιες παραστάσεις, είναι να ανατρέξει στις απαρχές του θεάτρου στην αρχαία Αθήνα, που δίνονταν κατά τη διάρκεια μιας ημέρας, και ιδιαίτερα, μέσα από την εμπειρία της από κοινού παρακολούθησης επί δωδεκάωρο, οι θεατές να πάψουν να αισθάνονται θεατές αλλά να αποτελέσουν μία κοινότητα -γι’ αυτό άλλωστε ο ίδιος θεωρεί ιδανικό έναν αριθμό θεατών που δεν θα ξεπερνά τους 500. Ίσως αυτός είναι και ένας από τους λόγους που επιλέγει να κρατήσει ένα μικρό ρόλο στην παράσταση, αυτόν του παπα-Τύχωνα…

Όσο για τα επόμενα σχέδιά του, ξεκινούν με τον Οιδίποδα επί Κολωνώ, που σκηνοθετεί για το Berliner Ensemble, με τον Κλάους Μαρία Μπραντάουερ στον πρωταγωνιστικό ρόλο, έργο που, όπως είπε, θα μπορούσε να παιχτεί και στην Αθήνα το 2012, αν του γίνει η σχετική πρόταση -ο Γ. Λούκος όμως, που παραβρισκόταν στη συζήτηση, φρόνιμα ποιών, εσιώπησε…

Η ΑΥΓΗ: 28/05/2010

• Μίλησε για τη 12ωρη παράσταση των «Δαιμονισμένων» αλλά και για την οικονομική κατάστασην, τονίζοντας ότι όλα ξεκίνησαν από τις ΗΠΑ που σε 5-6 χρόνια θα βρίσκονται στην κατάσταση της Ελλάδας

• Ο Πέτερ Στάιν, γνώριμός μας και αγαπημένος του ελληνικού κοινού, διασκευάζει τους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι σε μια παράσταση-ποταμό, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. «Οι Δαίμονες», όπως τιτλοφορείται η παράσταση, παρουσιάζεται στις 3 και 4 Ιουλίου στην Πειραιώς 260 (Δ), στα ιταλικά (με ελληνικούς υπέρτιτλους). Ο καλλιτέχνης θέλησε να συμπεριλάβει στην παράσταση όλο το μυθιστόρημα. Οι 950 σελίδες του έγιναν ένα θέαμα συνολικής διάρκειας 12 ωρών – από τις 11 π.μ. έως τις 10.30 μ.μ., με 6 ενδιάμεσα διαλείμματα, τα δύο μονόωρα για φαγητό και δείπνο.

Οι τριάντα ηθοποιοί κάθονται, κινούνται και «ζουν» ανάμεσα στο κοινό, με αποτέλεσμα στο τέλος της ημέρας ο θεατής να αισθάνεται ο ίδιος μέρος της παράστασης, αλλά και να νιώθει μέσα του τους «Δαίμονες» που κατέστρεψαν μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων. «Το θέατρο προέρχεται από μια τελετουργική μαζική δραστηριότητα», λέει ο Στάιν.

• Γραμμένο το 1871-72, το «προφητικό» μυθιστόρημα του Ρώσου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι μιλάει για μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που έχασε την πίστη της στον Θεό και έπεσε θύμα της ιδεολογίας, όπως συνέβη στην πραγματικότητα λίγα χρόνια αργότερα στη Ρωσία με το σταλινικό καθεστώς. Αυτό είναι το κεντρικό σημείο της ματιάς του Πέτερ Στάιν, που με τους «Δαίμονες» παρουσιάζει επί σκηνής ανθρώπους που μεγάλωσαν σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία, σε μια κοινωνία σε κρίση. «Οπως και σήμερα. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν αξίες. Υπάρχουν. Αλλά δεν υπάρχει αξιολόγηση και ιεράρχηση», εξηγεί. Ιστορίες τρυφερών αλλά και απάνθρωπων ανθρωπίνων σχέσεων εκτυλίσσονται σε ένα σκοτεινό σκηνικό, όπου διαφορετικά πρόσωπα αντιμετωπίζουν με τον δικό του τρόπο το καθένα τις δυσκολίες της ζωής και τα διαχρονικά ερωτήματα για ζητήματα όπως η πολιτική, η θρησκεία, ο ρόλος της διανόησης, η έννοια του ηθικού χρέους.

• Ομως, μαζί με την απελπισία, την τρέλα, τους φόνους και τις αυτοκτονίες, το κοινό μπορεί να διακρίνει και την αστεία πλευρά της ζωής. «Στο θέατρο πρέπει να λέμε ιστορίες, παραμύθια που δεν έχουν να κάνουν με το παρόν… Αναλύοντάς τες αντιλαμβανόμαστε τη σύνδεσή τους με το τώρα». Εκμοντερνισμοί και απλουστεύσεις κειμένων τον βρίσκουν αντίθετο: «Εκμοντερνίζοντας χάνεις την πνευματικότητα».

• Ποια η γνώμη σας για τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα;, ρωτήθηκε ο Πέτερ Στάιν. «Η αντίδραση των Γερμανών ήταν ανάλογη με αυτή των Ελλήνων, εάν, υποτιθέστω, έπρεπε να πληρώσουν για την επανένωση της Γερμανίας. … Οι Ελληνες δεν θα πρέπει να αντιδρούν παρορμητικά και εύθικτα. Και οι Γερμανοί δεν χρειάζεται να λένε σαχλαμάρες… Ως Ευρωπαίοι πρέπει να τα βγάλουμε πάρα με όλο αυτό το χάος…». Περί Μέρκελ: «Οταν η Μέρκελ πρότεινε να βγει η Ελλάδα από το ευρώ δεν ήταν μια κακή πρόταση, αλλά δεν μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω οικονομικής ευρωπαϊκής συνοχής». Η γνώμη του, πάντως, είναι ότι όλα ξεκίνησαν από την κρίση στις ΗΠΑ, οι οποίες «σε 5-6 χρόνια θα βρίσκονται στην κατάσταση της Ελλάδας, γιατί έχουν έλλειμμα μεγαλύτερο από όλα τα ευρωπαϊκά κράτη μαζί…».

Το θέμα της… τουαλέτας

• Στον Πέτερ Στάιν αρέσει να ανακαλύπτει καινούργιους χώρους (όπως πρώην εργοστάσιο μπίρας, γήπεδο μπάσκετ και το νησάκι απέναντι από το Αγαλμα της Ελευθερίας), δεν του αρέσει το μεγάλο κοινό, αλλά αγαπά τα πολύωρα θεάματα, αρκεί να υπάρχει απόλυτη οργάνωση: «Το σημαντικό είναι να κάνεις τους θεατές να αισθάνονται άνετα». Γι’ αυτό μπορεί να μιλάει ώρα για το πώς οργάνωσε το θέμα της… τουαλέτας σε προηγούμενη πολύωρη παράστασή του!

• Σχέδια έως το 2015
  

• Τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» με τον Κλάους Μαρία Μπραντάουερ σκηνοθετεί αυτόν τον καιρό, θα σκηνοθετήσει «Μάκβεθ» υπό τη διεύθυνση Μούτι, ενώ έχει σχέδια έως το 2015 «αν και θα έπρεπε να σταματήσω γιατί είμαι πολύ… γέρος!».

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 28/05/2010

• «Οι σχέσεις µεταξύ Γερµανίας και Ελλάδας έχουν πολλές ιδιαιτερότητες. Ο πρώτος βασιλιάς σας ήταν Βαυαρός. Και η δική µας πνευµατική και καλλιτεχνική ζωή επηρεάστηκε πάρα πολύ από την αρχαία Ελλάδα. Οι Γερµανοί, κατά κάποιον τρόπο, είναι που “ανακάλυψαν” τον µύθο της αρχαίας Ελλάδας. Αυτή είναι η αλήθεια».

• Ευρυµαθέστατος. Ευφυής άνθρωπος. Πανέξυπνος. Κοφτερό µυαλό ο Πέτερ Στάιν. Ο εγκατεστηµένος στην Ιταλία κορυφαίος γερµανός σκηνοθέτης, εξαιρετικά ακµαίος στα 73 του που καθόλου δεν τα δείχνει, βρέθηκε για λίγο στην Αθήνα και µας µίλησε, καθισµένος πλάι στον πρόεδρο του Ελληνικού Φεστιβάλ Γιώργο Λούκο, για τη βραβευµένη από τους κριτικούς δωδεκάωρη (!) _ οκτώµισι ώρες «ψαχνό» συν έξι διαλείµµατα _ ιταλική παράστασή του πάνω στους «Δαίµονες» του Ντοστογιέφσκι, έναν µήνα περίπου πριν παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Αθηνών.

• Η πρόσκληση του σκηνοθέτη Μάριο Μαρτόνε, καλλιτεχνικού διευθυντή του Τεάτρο Στάµπιλε του Τορίνου στον γερµανό σκηνοθέτη να κάνει εκεί τους «Δαίµονες» στη διασκευή του Αλµπέρ Καµί ήταν η αφετηρία για την παράσταση αυτή. Ο κ. Στάιν µας εξέθεσε τις αδυναµίες της συγκεκριµένης διασκευής που τελικά δεν την ανέβασε _ το τορινέζικο Θέατρο ακύρωσε, άλλωστε, το ανέβασµα λόγω οικονοµικών προβληµάτων. Στη συνέχεια αποφάσισε να αναλάβει το βάρος της παραγωγής _ για την οποία µπήκε µέσα, όπως µας είπε _ ο ίδιος ο σκηνοθέτης µε συµπαραγωγό το Τεάτρο Στάµπιλε αλλά σε δική του πλέον διασκευή. Η παράσταση, που ανέβηκε πέρσι τον Μάιο, επαινέθηκε εξαιρετικά και παίχτηκε και θα παιχτεί σε διάφορα φεστιβάλ. Γνωστός… µαραθωνοδρόµος του θεάτρου _ «Ορέστεια» «Φάουστ», «Τριλογία του Βάλενστάιν», στα επιτεύγµατά του… _ ο χειµαρρώδης Πέτερ Στάιν µε χιούµορ µίλησε για τις εξωκαλλιτεχνικές οργανωτικές απαιτήσεις που έχουν αυτά τα πολύωρα θεάµατα _ από τους χώρους εστίασης µέχρι τις δεκάδες χηµικές τουαλέτες που απαιτούνται… Και θύµισε ότι ουσιαστικά δεν πρόκειται παρά για µια επιστροφή στην αρχαιοελληνική εποχή, όταν οι τριλογίες µε το σατυρικό δράµα που τις συνόδευε παίζονταν όλη τη µέρα.

ΙΝFΟ

• «Οι δαίµονες» στις 3 και 4 Ιουλίου, στις 11.00, «Πειραιώς 260» / Κτίριο Δ’.
• Εισιτήρια: 25, 20 (µειωµένο) , 15 ευρώ (φοιτητικό) .
• Πληροφορίες: τηλ. 210 32.72.000, http:// www.greekfestival.gr

• «Μη θίγεστε τόσο εύκολα»

• «Η αντίδραση των Γερµανών σήµερα για την ελληνική οικονοµική κρίση», είπε ο Πέτερ Στάιν, «είναι ακριβώς η ίδια µε αυτή που θα είχαν οι Ελληνες αν καλούνταν να πληρώσουν για την επανένωση των δύο Γερµανιών. Και οι πολιτικοί, ειδικά όταν έχουν να αντιµετωπίσουν εκλογές, δεν γίνεται να µη λαµβάνουν υπόψη τους τη γνώµη των πολιτών… Αλλά όταν οι Γερµανοί αντιδρούν έτσι _ που κάποτε µπορεί να λένε και σαχλαµάρες _ δεν πρέπει και οι Ελληνες να θίγονται τόσο εύκολα. Πρέπει όλοι µαζί να τα βγάλουµε πέρα µε το χάος που έχει προκύψει. Και αν θέλετε τη γνώµη µου, πιστεύω πως σε πέντε – έξι χρόνια οι ΗΠΑ θα αντιµετωπίζουν την ίδια οικονοµική κρίση που περνάει τώρα η Ελλάδα. Γιατί το έλλειµµα που έχουν είναι µεγαλύτερο από όλων των ευρωπαϊκών κρατών µαζί. Και αν οι Κινέζοι πάψουν να τους δανείζουν, το πρόβληµα θα είναι µεγάλο».

• Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010

• ΜΑΡΑΘΩΝΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ

• «Ποτέ δεν σκόπευα να ασχοληθώ με τον Ντοστογιέφσκι. Θεωρώ ότι είναι κακός συγγραφέας. Δεκαεπτά ετών άρχισα να διαβάζω τους «Αδελφούς Καραμαζόφ». Απογοητεύτηκα και τους εγκατέλειψα. Με τους «Δαιμονισμένους» έκανα μια τεράστια εξαίρεση».

Ο Πέτερ Στάιν με τα άμφια του ιερέα και δίπλα του η Μανταλένα Κρίπα ως Βαρβάρα Πετρόβνα, σε σκηνή των «Δαιμόνων»

Αφοριστικός, αν όχι αλαζονικός, εμφανίζεται ο Πέτερ Στάιν απέναντι στον κορυφαίο Ρώσο. Μια ανάθεση όμως (από το θέατρο Stabile di Torino) αλλά και η προσωπική επιθυμία της σπουδαίας ηθοποιού Μανταλένα Κρίπα να δουλέψει στη γενέτειρά της -«το γεγονός ότι είμαι σύζυγός της τής προκαλεί ανυπέρβλητα εμπόδια»-, έκαναν τον Γερμανό θεατράνθρωπο να πει τελικά «ναι» στον Ντοστογιέφσκι. Και να δημιουργήσει, σπάζοντας δεύτερο όρκο αφού διασκεύασε ο ίδιος ένα λογοτεχνικό έργο, μια μαραθώνια παράσταση με τίτλο «Δαίμονες». Ενα θεατρικό γεγονός 12 συνολικά ωρών, που καταφτάνει στις 3 και 4 Ιουλίου στον Δ’ Χώρο της Πειραιώς 260 (στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών). Στον ίδιο χώρο χθες συναντήθηκε με τους δημοσιογράφους, επ’ ευκαιρία της αυτοψίας που έπρεπε να κάνει.

Η είδηση, πάντως, είναι άλλη, και όχι η διάρκεια των «Δαιμόνων». Στη διανομή (όπου Βαρβάρα Πετρόβνα είναι η Κρίπα) εμφανίζεται και το όνομα του Στάιν. Στις παραστάσεις στο Μιλάνο, μετά τη θριαμβευτική πρεμιέρα στο κτήμα του στο Σαν Παγκράτσιο, ο σκηνοθέτης εμφανίστηκε στον σύντομο ρόλο του ιερέα. «Τον διαβάζω. Αρνούμαι να παίξω, γιατί δεν είμαι καλός ηθοποιός», διατείνεται. Κρατώντας ένα κουδούνι μετά τα διαλείμματα, κατά τη διάρκεια των οποίων έπιανε όπως και οι υπόλοιποι ηθοποιοί κουβεντολόι με τους θεατές, σιγά σιγά επανέφερε τους πάντες στη θέση τους. «Σε όλες τις μαραθώνιες παραστάσεις μου (“Ορέστεια”, “Φάουστ” κ.ά.), ηθοποιοί και θεατές τελικά γίνονται μία κοινότητα. Δεν γίνεται διαφορετικά, όταν μοιράζεσαι τις ίδιες τουαλέτες και το ίδιο φαγητό. Στο τέλος το κοινό χειροκροτεί τον εαυτό του». Στην Αθήνα, αν τα καταφέρει, θα τον δούμε μόνο στη δεύτερη παράσταση (Κυριακή, 4/7).

Για να διασκευάσει το ογκώδες μυθιστόρημα, «χτύπησε» ακόμα και 20 εργατοώρες ημερησίως. Στη θεατροποίησή του τον ενδιέφερε πρωτίστως ο Σταβρόγκιν. «Ο νεαρός που δηλώνει: “μπορώ να είμαι αθώος, τρομοκράτης, εγκληματίας ή ναρκομανής. Ακόμα και μοναχός. Μπορώ να γίνω τα πάντα. Δεν αγαπώ και δεν μισώ τίποτα”. Αυτό είναι αποτέλεσμα της υπερπροσφοράς αξιών. Είναι μεγάλο λάθος να λέμε ότι σήμερα δεν υπάρχουν αξίες. Αντιθέτως, υπάρχει τέτοια υπερπληθώρα, που τις αλλάζουμε με το remote control της τηλεόρασης».

Ο Γερμανός σκηνοθέτης παραδέχτηκε χθες ότι, υπό μίαν έννοια, ο Ντοστογιέφσκι υπήρξε προφητικός. «Στους “Δαιμονισμένους” εμπεριέχονται και ο σταλινισμός και ο φασισμός και ο Μάης του ’68», είπε.

Στο πρώτο μέρος της παράστασης τίθενται «ζητήματα ερωτικά», τα οποία ο σκηνοθέτης χαρακτηρίζει «ειρωνικά επίκαιρα». Ειρωνικά, γιατί το θέμα της επικαιρότητας στο θέατρο τον… βασανίζει. «Πιστεύω ότι η επικαιροποίηση και ο εκμοντερνισμός ενός ιστορικού υλικού, που δεν σου ανήκει, οδηγεί στην απώλεια του πνεύματός του», υπογραμμίζει.

Μετά την Αθήνα οι «Δαίμονες», συμπαραγωγή τελικά των Tieffe Teatro (Μιλάνο) και του Wallestein (Βερολίνο), θα ταξιδέψουν Βιέννη, Νέα Υόρκη, Ραβένα, Νάπολη, Παρίσι Τορίνο. Συχνά θα εγκαινιάζουν θεατρικά απρόσμενους χώρους. Στη Νέα Υόρκη θα «εγκαινιάσουν» το Governor’s Island. Στη Νάπολη ένα εργοστάσιο ζυθοποιίας και στη Ραβένα ένα γήπεδο του μπάσκετ. «Θα ήθελα και στην Αθήνα να εμφανιστούμε σε ένα χώρο πρώτοι. Αλλά η Πειραιώς 260 είναι εκπληκτική. Μ’ αρέσει που θα “παίζει” ρόλο το φως της ημέρας».

• «Θέλω κι άλλη Επίδαυρο»

Ετσι κι αλλιώς, αισθάνεται συγκίνηση και υπερηφάνεια που προσκλήθηκε απ’ το Φεστιβάλ σε «χαλεπούς καιρούς για την Ελλάδα». «Οφείλω εν μέρει το καλό όνομά μου στη δική σας αρχαία τραγωδία», είπε. Δεν δίστασε να εκφράσει πάντως την πίκρα του που η πετυχημένη «Ηλέκτρα» του δεν επαναλήφθηκε δεύτερη χρονιά στην Επίδαυρο. «Την είχα δουλέψει και για κλειστό χώρο», αποκάλυψε. «Μετά τη δουλειά μου με τους Ελληνες στην “Ηλέκτρα” (2008) αισθάνομαι συναισθηματικά δεμένος με την Ελλάδα. Θέλω να ξαναδουλέψω με Ελληνες στην Επίδαυρο. Είναι απαραίτητο να με καλέσετε και να με πληρώσετε», είπε. «Θέλω να κάνω “Φιλοκτήτη” ή “Αίαντα”. Το πρόβλημα είναι ότι μου αρέσει να δουλεύω με κορίτσια. Οπότε, ίσως προτιμήσω τις “Βάκχες”».

Την 1η Ιουνίου ξεκινά πρόβες για τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» με τον Κλάους Μαρία Μπραντάουερ (για το Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ). Στις 25 Αυγούστου η παραγωγή θα ανεβεί στο Berliner Ensemble. Εν συνεχεία, το πρόγραμμά του είναι περίπου «κλεισμένο» ώς το 2015, και εν πολλοίς, γεμάτο… όπερα. Στη Metropolitan της Ν. Υόρκης θα ανεβάσει «Μπορίς Γκοντουνόφ», στο Ζάλτσμπουργκ με τον Μούτι «Μακμπέθ». *

• «Εσείς θα πληρώνατε την επανένωση της Γερμανίας;»

«Κατά τη γνώμη μου, η αντίδραση των Γερμανών στη γερμανική υποστήριξη προς την Ελλάδα είναι η ίδια που θα είχαν οι Ελληνες αν έπρεπε να πληρώσουν για την επανένωση των δύο Γερμανιών», υποστήριξε με πάθος ο Στάιν. «Η παρορμητική αντίδραση των θιγμένων Ελλήνων στη στάση των Γερμανών είναι μεγάλο λάθος. Δεν θεωρώ όμως κακή την πρόταση της Μέρκελ να βγει η Ελλάδα απ’ το ευρώ. Με την κατάστασή της βγήκαν στη φόρα τα λάθη που έγιναν κατά την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Σε 5-6 χρόνια επόμενη… Ελλάδα θα είναι οι ΗΠΑ, που έχουν μεγαλύτερο χρέος απ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες μαζί. Κι αν οι Κινέζοι σταματήσουν να πληρώνουν… φαλίρισαν».

Info: «Οι δαίμονες» (3 και 4 Ιουλίου), στην Πειραιώς 260, θα αρχίζουν στις 11 το πρωί και θα ολοκληρώνονται στις 10.30 μ.μ. Το «ψαχνό» της παράστασης είναι 8 ώρες και 30′ λεπτά. Θα τη διακόπτουν 6 διαλείμματα. Τα ωριαία για κανονικό γεύμα από τον μπουφέ θα γίνονται στις 14.10 και στις 18.50. Τα υπόλοιπα θα είναι 15 λεπτά.

Προπώληση: 12 Ιουνίου. Τιμές: 25 ευρώ, 20 ευρώ (μειωμένο), 15 ευρώ (φοιτητικό).

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 28 Μαΐου 2010

• «ΠΡΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΙΝ…», ΔΥΟ ΜΕΡΕΣ ΔΩΡΕΑΝ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

• Ο Βλάσης Κανιάρης ζούσε στο Βερολίνο όταν δημιούργησε τους «Μετανάστες», τα έργα-εγκαταστάσεις μεγάλων διαστάσεων που περιόδευσαν ανά την Ευρώπη τη διετία 1975-76. Δεν ήταν καθόλου τυχαία η επιλογή του.

Το έργο του Κανιάρη και οι δύο βουβοί ηθοποιοί, Δαυίδ Μαλτέζε και Ελευθερία Ρουσάκη Ο Κανιάρης «εικονογραφούσε» τους συμπατριώτες του, που εγκατέλειπαν την πατρίδα από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 και εξής για να δουλέψουν, συνήθως κάτω από άθλιες συνθήκες, ως ανειδίκευτοι εργάτες στις βιομηχανίες των αναπτυγμένων χωρών του Βορρά, και κυρίως στη Γερμανία. Εκπατρισμένος και ο ίδιος για χρόνια, θα πρέπει να ένιωθε πολύ κοντά τους.

Τα έργα σήμερα είναι πολύ γνωστά και πολυταξιδεμένα. Ανδρείκελα από σύρμα, συνήθως ακέφαλα και κάποτε χωρίς καθόλου στέρνο, σε φυσικό μέγεθος, ντύθηκαν με τα τριμμένα ρούχα και παπούτσια των μεταναστών, κράτησαν τις βαλίτσες της ανέχειάς τους. Η οξεία κριτική του απέναντι στην κοινωνία, όπως διαμορφωνόταν, στη μεταπολεμική Ευρώπη αποδεικνύεται σήμερα αποκαλυπτικά προφητική.

Μέσα σ’ αυτά τα βουβά περιβάλλοντα, ο θεατής μπορούσε να περιπλανηθεί ελεύθερα, να ταυτιστεί με τα άτομα που είχαν εμπλακεί σε μια ιστορική εξέλιξη, την οποία δεν ήλεγχαν. Διαμορφώνοντας μια πραγματικότητα μέσα στην πραγματικότητα, ο Κανιάρης μετέτρεψε τα απορρίμματα σε ιστορική μνήμη και ελπίδα.

Το έργο του «Ανθρωπος με ποδήλατο», από την ενότητα «Μετανάστες ή Φιλοξενούμενοι Εργάτες» του 1973, «πρωταγωνιστεί» απόψε και αύριο στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Αποτελείται από μια ανδρική φιγούρα σε φυσικές διαστάσεις, χωρίς κεφάλι. Στα χέρια του, που είναι ακουμπισμένα πίσω, κρατά μια εφημερίδα. Ενώ μπροστά του έχει ένα παλιό τσακισμένο ποδήλατο και μια σακούλα με χρώματα και λαδομπογιές.

Δύο πρόσωπα, ο ένας μετανάστης και η άλλη ξεναγός, συνυπάρχουν με το έργο του κορυφαίου Ελληνα εικαστικού και, βουβοί και οι ίδιοι σαν κι αυτό, εκφράζουν «σωματικά την ανάγκη και την αγωνία τους, διεκδικούν να “παραμείνουν…”, να “φιλοξενηθούν…”, να “εγκατασταθούν…”», όπως εξηγεί ο καλός ηθοποιός Γιάννης Τσορτέκης που είχε τη σύλληψη, ανέλαβε τη δραματουργική επεξεργασία και συν-σκηνοθετεί την εγκατάσταση-περφόρμανς με τον χορογράφο Φώτη Νικολάου.

Αρχικά, η ιδέα προοριζόταν για το φεστιβάλ Puzzle της Αθήνας, που εμπλέκει και αφορά κατά προτεραιότητα μετανάστες. Ομως το φεστιβάλ ακυρώθηκε, ευτυχώς όχι και η εγκατάσταση-περφόρμανς «Προς εγκατάστασιν…», όπως τιτλοφορείται αυτό το «δημόσιο έργο» καταγγελίας και διαμαρτυρίας. «Οι ήρωες, όπως και το ίδιο το έργο, επιθυμούν να μην ξαναμπούν στο κιβώτιο, αναζητούν έναν τόπο, έναν χώρο να εγκατασταθούν, μέσα στον ίδιο δεδομένο χώρο. Η σύγκρουσή τους, αναπόφευκτη. Δεν υπάρχει επιστροφή για κανέναν», εξηγεί ο Γ. Τσορτέκης. Και γιατί επέλεξε να τους παρουσιάσει στη σιωπή; «Γιατί πλέον έχουν εξαντλήσει όλα τα περιθώρια του λόγου. Και δεν κατάφεραν να πείσουν κανέναν». Και τις δύο μέρες το «δημόσιο έργο», όπως το χαρακτηρίζει, έχει δωρεάν είσοδο για το κοινό και είναι μια συνειδητή επιλογή που δεν υπαγορεύτηκε από την οικονομική ύφεση. Τον μετανάστη υποδύεται ο Γεωργιανός ηθοποιός Δαυίδ Μαλτέζε, ενώ την ξεναγό η Ελευθερία Ρουσάκη. Τα σκηνικά-κοστούμια είναι του Κένι ΜακΛέλαν, οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη. Τι έχει αλλάξει άραγε στις τέσσερις δεκαετίες που μεσολαβούν από το ’70; «Ο ξεριζωμός, η προσφυγιά, η μετανάστευση, η απόγνωση, αλλά και η ελπίδα εξακολουθούν να ορίζουν τον άνθρωπο-μάρτυρα που υπομένει στη σιωπή τη λύτρωσή του…», καταλήγει ο Γιάννης Τσορτέκης. Και δυστυχώς έχει δίκιο.

* Εναρξη στις 9 μ.μ. (Θέατρο Νέου Κόσμου, Αντισθένους 7 & Θαρρύπου). Διάρκεια 40 λεπτά. *

• Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 28 Μαΐου 2010