- Μίλησε για τη 12ωρη παράσταση των «Δαιμονισμένων» αλλά και για την οικονομική κατάστασην, τονίζοντας ότι όλα ξεκίνησαν από τις ΗΠΑ που σε 5-6 χρόνια θα βρίσκονται στην κατάσταση της Ελλάδας
Ο Πέτερ Στάιν μιλάει για τους «Δαίμονες» (φωτό Εύη Φυλακτού) βασισμένους στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι που παρουσιάζεται τον Ιούλιο στο πλαίσιο του φεστιβάλ Αθηνών. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης συμμετέχει σε μερικές παραστάσεις, κάτι που θα προσπαθήσει και στη δεύτερη αθηναϊκή παράσταση
Ο Πέτερ Στάιν, γνώριμός μας και αγαπημένος του ελληνικού κοινού, διασκευάζει τους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι σε μια παράσταση-ποταμό, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. «Οι Δαίμονες», όπως τιτλοφορείται η παράσταση, παρουσιάζεται στις 3 και 4 Ιουλίου στην Πειραιώς 260 (Δ), στα ιταλικά (με ελληνικούς υπέρτιτλους). Ο καλλιτέχνης θέλησε να συμπεριλάβει στην παράσταση όλο το μυθιστόρημα. Οι 950 σελίδες του έγιναν ένα θέαμα συνολικής διάρκειας 12 ωρών – από τις 11 π.μ. έως τις 10.30 μ.μ., με 6 ενδιάμεσα διαλείμματα, τα δύο μονόωρα για φαγητό και δείπνο.
Οι τριάντα ηθοποιοί κάθονται, κινούνται και «ζουν» ανάμεσα στο κοινό, με αποτέλεσμα στο τέλος της ημέρας ο θεατής να αισθάνεται ο ίδιος μέρος της παράστασης, αλλά και να νιώθει μέσα του τους «Δαίμονες» που κατέστρεψαν μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων. «Το θέατρο προέρχεται από μια τελετουργική μαζική δραστηριότητα», λέει ο Στάιν.
- Γραμμένο το 1871-72, το «προφητικό» μυθιστόρημα του Ρώσου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι μιλάει για μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που έχασε την πίστη της στον Θεό και έπεσε θύμα της ιδεολογίας, όπως συνέβη στην πραγματικότητα λίγα χρόνια αργότερα στη Ρωσία με το σταλινικό καθεστώς. Αυτό είναι το κεντρικό σημείο της ματιάς του Πέτερ Στάιν, που με τους «Δαίμονες» παρουσιάζει επί σκηνής ανθρώπους που μεγάλωσαν σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία, σε μια κοινωνία σε κρίση. «Οπως και σήμερα. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν αξίες. Υπάρχουν. Αλλά δεν υπάρχει αξιολόγηση και ιεράρχηση», εξηγεί. Ιστορίες τρυφερών αλλά και απάνθρωπων ανθρωπίνων σχέσεων εκτυλίσσονται σε ένα σκοτεινό σκηνικό, όπου διαφορετικά πρόσωπα αντιμετωπίζουν με τον δικό του τρόπο το καθένα τις δυσκολίες της ζωής και τα διαχρονικά ερωτήματα για ζητήματα όπως η πολιτική, η θρησκεία, ο ρόλος της διανόησης, η έννοια του ηθικού χρέους.
- Ομως, μαζί με την απελπισία, την τρέλα, τους φόνους και τις αυτοκτονίες, το κοινό μπορεί να διακρίνει και την αστεία πλευρά της ζωής. «Στο θέατρο πρέπει να λέμε ιστορίες, παραμύθια που δεν έχουν να κάνουν με το παρόν… Αναλύοντάς τες αντιλαμβανόμαστε τη σύνδεσή τους με το τώρα». Εκμοντερνισμοί και απλουστεύσεις κειμένων τον βρίσκουν αντίθετο: «Εκμοντερνίζοντας χάνεις την πνευματικότητα».
- Ποια η γνώμη σας για τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα;, ρωτήθηκε ο Πέτερ Στάιν. «Η αντίδραση των Γερμανών ήταν ανάλογη με αυτή των Ελλήνων, εάν, υποτιθέστω, έπρεπε να πληρώσουν για την επανένωση της Γερμανίας. … Οι Ελληνες δεν θα πρέπει να αντιδρούν παρορμητικά και εύθικτα. Και οι Γερμανοί δεν χρειάζεται να λένε σαχλαμάρες… Ως Ευρωπαίοι πρέπει να τα βγάλουμε πάρα με όλο αυτό το χάος…». Περί Μέρκελ: «Οταν η Μέρκελ πρότεινε να βγει η Ελλάδα από το ευρώ δεν ήταν μια κακή πρόταση, αλλά δεν μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω οικονομικής ευρωπαϊκής συνοχής». Η γνώμη του, πάντως, είναι ότι όλα ξεκίνησαν από την κρίση στις ΗΠΑ, οι οποίες «σε 5-6 χρόνια θα βρίσκονται στην κατάσταση της Ελλάδας, γιατί έχουν έλλειμμα μεγαλύτερο από όλα τα ευρωπαϊκά κράτη μαζί…».
Το θέμα της… τουαλέτας
- Στον Πέτερ Στάιν αρέσει να ανακαλύπτει καινούργιους χώρους (όπως πρώην εργοστάσιο μπίρας, γήπεδο μπάσκετ και το νησάκι απέναντι από το Αγαλμα της Ελευθερίας), δεν του αρέσει το μεγάλο κοινό, αλλά αγαπά τα πολύωρα θεάματα, αρκεί να υπάρχει απόλυτη οργάνωση: «Το σημαντικό είναι να κάνεις τους θεατές να αισθάνονται άνετα». Γι’ αυτό μπορεί να μιλάει ώρα για το πώς οργάνωσε το θέμα της… τουαλέτας σε προηγούμενη πολύωρη παράστασή του!
- Σχέδια έως το 2015
- Τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» με τον Κλάους Μαρία Μπραντάουερ σκηνοθετεί αυτόν τον καιρό, θα σκηνοθετήσει «Μάκβεθ» υπό τη διεύθυνση Μούτι, ενώ έχει σχέδια έως το 2015 «αν και θα έπρεπε να σταματήσω γιατί είμαι πολύ… γέρος!».
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 28/05/2010
