Οι σκηνοθέτες τεσσάρων θεατρικών έργων για μικρούς και μεγάλους αποκαλύπτουν το μυστικό της επιτυχίας τους
Είναι όντως το παιδικό το πιο δύσκολο είδος θεάτρου; Ισως ναι, αν αναλογιστεί κανείς ότι όποιος κάνει παιδικό θέατρο θα πρέπει να απευθύνεται εξίσου αποδοτικά σε μικρούς και μεγάλους. «Το Βήμα» ξεχώρισε τέσσερις από τις καλύτερες παιδικές παραστάσεις της σεζόν και απευθύνθηκε στους συντελεστές τους. Αν οι κάτωθι παιδικές σκηνές έχουν κάνει αίσθηση στο εφετινό θεατρικό τοπίο, αυτό συνέβη επειδή κατάφεραν να τους ευχαριστήσουν όλους: τα παιδιά, τους γονείς τους… και τους φίλους στους οποίους τις συνέστησαν.
«Τα παιδιά καθοδηγούν τη δράση»
Σκηνοθέτις του «Εβδομου σταθμού: Το μυστικό του πειρατή Μπελαφούσκ» και «ψυχή» του Τρένου στο Ρουφ, όπου ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά, η Τατιάνα Λύγαρη διαπιστώνει ότι τα παιδιά αντιδρούν πιο γρήγορα από τους ενηλίκους: ανταποκρίνονται πιο άμεσα στο χιούμορ και σε κάποια έξυπνη ατάκα. Ισως επειδή από τη φύση τους είναι περισσότερο αυθόρμητα, ίσως διότι στη δεύτερη χρονιά της παράστασης είναι περισσότερο ενημερωμένα σε σχέση με ό,τι συμβαίνει μέσα σε ένα πραγματικό βαγόνι. Η ίδια, παρ΄ ότι το θεωρούσε ασύμφορο λόγω μεγάλου κόστους, αποφάσισε να ξανανεβάσει το ιδιαίτερο παραμύθι του Ευγένιου Τριβιζά που πραγματεύεται το θέμα της ελευθερίας στην τέχνη για να ευχαριστήσει τους μαθητές-θεατές οι οποίοι ήθελαν να παρακολουθήσουν το έργο και άλλοι συμμαθητές τους αλλά και τους γονείς που ήθελαν να το δουν οι δικοί τους φίλοι.
«Βλέπω τα παιδιά να συμμετέχουν στην παράσταση που τους επιτρέπει να γίνουν επιβάτες αυτού του θεατρικού τρένου σε τέτοιον βαθμό ώστε το θέαμα να γίνεται διαδραστικό. Το βαγόνι είναι μικρό, υπάρχει η αίσθηση της επικοινωνίας και τα παιδιά καθοδηγούν τη δράση» καταλήγει. Θα ανεβάσει και για τρίτη χρονιά το ίδιο έργο; «Νομίζω όχι, λόγω του υψηλότατου κόστους. Αλλά πάλι, τα ίδια έλεγα και πέρυσι».
«Αυτό το έργο δεν έχει happy end»
Η πιο έντονη μνήμη που έχει από παιδική παράσταση ο Γιάννης Κακλέας δεν ήταν από παράσταση που παρακολούθησε μικρός αλλά… μεγάλος. Ηταν πριν από λίγα χρόνια που πήγε την κόρη του Λενιώ, πιτσιρίκα, σε μια παράσταση της Μικρής Πόρτας της Ξένιας Καλογεροπούλου. Τι τον εντυπωσίασε περισσότερο από όλα; Οτι η συγκεκριμένη παιδική παρά σταση αφορούσε και εκείνον. «Εκτοτε ονειρευόμουν να κάνω μια παράσταση για παιδιά που να τη χαίρονται όσο οι ενήλικοι. Οπως εκείνη που απήλαυσα στην παράσταση της Μικρής Πόρτας που, σημειωτέον, θεωρώ στολίδι του παιδικού θεάτρου».
Η επιθυμία του έγινε πραγματικότητα μόλις εφέτος, όταν ανέβασε τα «Μαγικά μαξιλάρια» του Ευγένιου Τριβιζά στην Παιδική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου: ο άπληστος βασιλιάς Αρπατίλαος απαγορεύει τις Κυριακές, τα πάρτι γενεθλίων, τις παιδικές χαρές, ως και τον λόξυγγα. «Με βοήθησε στον στόχο μου ο Τριβιζάς» λέει ο Γιάννης Κακλέας «διασκευάζοντας με τέτοιον τρόπο το μυθιστόρημά του ώστε να απευθύνεται σε διαφορετικές ηλικίες, με όπλο το χιούμορ και όχι τον διδακτισμό». Αποτέλεσμα, ένα πολύχρωμο και κοινωνικό σχόλιο για την αυθαιρεσία της εξουσίας, απευθυνόμενο σε ένα κοινό κάθε ηλικίας.
Ποια είναι, αλήθεια, η διαφορά στον τρόπο αντίδρασης μικρών και μεγάλων; «Κατά κανόνα εμείς είμαστε πιο παθητικοί από τα παιδιά μας. Οι μεγάλοι αρέσκονται στο να καταναλώσουν το νόημα του έργου· οι μικροί στο να μεταμορφωθούν, να γίνουν οι ίδιοι ρόλοι» σημειώνει και αναρωτιέται: «Γιατί να περιμένουμε κατ΄ ανάγκην το “happy end” σε μια παιδική παράσταση; Ε, σας πληροφορώ ότι αυτό το έργο τελειώνει και είναι λίγο… στον αέρα».
«Οι ηθοποιοί δημιουργούν τα σώματά τους»
Ενα ρυθμικό «μπράβο» στο τέλος του «Αλλαντίν» στο Θέατρο Τέχνης από μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ήταν εκείνο που αναστάτωσε τον σκηνοθέτη της παράστασης Δημήτρη Δεγαΐτη. «Δεν το είχα ξανασυναντήσει ποτέ αυτό σε σχολείο. Και ενθουσιάστηκα» μας λέει.
Σύμφωνα με τα λεγόμενα του ίδιου, ο αυτοσχεδιασμός στον οποίο έχει παράδοση η Σχολή είναι το κύριο στοιχείο της παράστασης, ενός μιούζικαλ για παιδιά που διαδραματίζεται στη Βαγδάτη. «Το σκηνικό είναι όλο κι όλο τρεις πάγκοι. Τα υπόλοιπα τα φτιάχνουν οι ηθοποιοί με τα σώματά τους. Μπορούν να δημιουργήσουνέτσιμια σπηλιά, τρεις βρύσες, μια πύληή να πάρουν ένα ποτήρι και να το κάνουν κάστρο. Αυτό είναι το ξεχωριστό κομμάτι της παράστασης που ευχαριστιέται ο θεατής- μικρός και μεγάλος. Γιατί τους έχουμε όλους στο πίσω μέρος του μυαλού μας» εξηγεί. Η παράσταση απευθύνεται σε κοινό από τριών ετών και πάνω. Πώς, αλήθεια, μπαίνουν στο παιχνίδι του αυτοσχεδιασμού; «Συμμετέχουν παρακολουθώντας» μας λέει ο σκηνοθέτης. «Και πιστέψτε με, αυτό είναι αρκετό».
ΠΟΥ ΘΑ ΤΑ ΔΕΙΤΕ
- «Τα μαγικά μαξιλάρια»: Εθνικό Θέατρο- Παιδική Σκηνή Ρεξ (Πανεπιστημίου 48), τηλ. 210 3301.881.
- «Grimm & Grimm»: Θέατρο Πόρτα (Μεσογείων 59), τηλ. 210 7711.333.
- «Εβδομος σταθμός:Το μυστικό του πειρατή Μπελαφούσκ» : Αμαξοστοιχία- Θέατρο «Το Τρένο στο Ρουφ», Σιδηροδρομικός Σταθμός Ρουφ, επί της οδού Κωνσταντινουπόλεως, τηλ. 210 5298.922.
- «Αλλαντίν»: Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν (Φρυνίχου 14, Πλάκα), τηλ. 210 3222.464 και 210 3236.732.
Ξένια Καλογεροπούλου: «Το στοίχημα είναι να καθηλώσεις το κοινό»
«Το δύσκολο δεν είναι να κάνεις το παιδί να γελάσει, να επαναλάβει μια λέξη ή να μιμηθεί μια κίνηση» έχει πει η Ξένια Καλογεροπούλου, δημιουργός της παιδικής σκηνής Μικρή Πόρτα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. «Το δύσκολο είναι να το κρατήσεις πραγματικά καθηλωμένο τις στιγμές που θέλεις να περάσεις κάποιο μήνυμα». Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει το γεγονός ότι η καινούργια παράσταση της Ξένιας Καλογεροπούλου και της Λίλο Μπάουρ (ιδρυτικό μέλος της Τheatre de Complicite) με τίτλο «Grimm & Grimm» βασίζεται σε τέσσερα κλασικά παραμύθια επιλεγμένα από την πλούσια συλλογή των αδελφών Γκριμ. Κάποια από αυτά όπως «Το μαγικό τραπέζι, ο γάιδαρος και η μαγκούρα» χαρακτηρίζονται από το έντονο κωμικό στοιχείο. Οι ήρωες- άνθρωποι και ζώα – δίνουν τις μάχες τους με αδικίες και πονηριές και βγαίνουν νικητές, ενώ σε άλλα όπως «Οι τρεις χρυσές τρίχες του διαβόλου» ή «Οι έξι κύκνοι» ο τίμιος και γενναίος ήρωας κερδίζει τη μάχη απέναντι στους εχθρούς του. Τόσο οι μικροί όσο και οι μεγάλοι χαίρονται τον συνδυασμό παιχνιδιού, φαντασίας και χιούμορ.
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου 2010
