Οι σκηνές γεμίζουν, τα οικονομικά προβλήματα διευθετούνται σιγά σιγά και με ηρεμία πια ο διευθυντής του Εθνικού θεάτρου Γιάννης Χουβαρδάς και το «δεξί του χέρι», η Εφη Θεοδώρου παρακολουθούν το αποτέλεσμα.

• Η επαφή και οι προβληματισμοί της νέας γενιάς με το έργο του Πέτερ Βάις «Μαρά, Σαντ» στο Εθνικό

• Της Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Tετάρτη, 27 Iανoυαρίου 2010

ΘΕΑΤΡΟ. Οι σκηνές γεμίζουν, τα οικονομικά προβλήματα διευθετούνται σιγά σιγά και με ηρεμία πια ο διευθυντής του Εθνικού θεάτρου Γιάννης Χουβαρδάς και το «δεξί του χέρι», η Εφη Θεοδώρου παρακολουθούν το αποτέλεσμα. Μόλις ετοίμασε άλλωστε και τη δική της παράσταση, που έφερε πολλούς 17αρηδες στην πρώτη κρατική σκηνή, η αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια χαίρεται όταν βλέπει παιδιά στην ηλικία του γιου της, ανάμεσα στους θεατές. Μαθητές λυκείων που προβληματίζονται με το ιδεολογικό αδιέξοδο της εποχής τους, ψάχνοντας απαντήσεις όπως κι αυτή για τη φύση της επανάστασης.

Το έργο του Πέτερ Βάις «Μαρά, Σαντ» στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου το αντιμετώπισε ως στοίχημα. Ηθελε να γνωρίσει η νεότερη γενιά αυτό το κείμενο. «Αλλωστε τα ζητήματα που έθεσε ο συγγραφέας του, μοιάζουν να αφορούν την επανάσταση ή έστω ζητήματα της δεκαετίας του ’60. Να όμως που παραμένουν άλυτα και ανοιχτά από τότε».

Δεν έπεσε έξω. Από την προ-πρεμιέρα κιόλας, όπου οι θεατές συζητούν μετά το τέλος της παράστασης, κατάλαβε πως σωστά έπραξε: «Το κοινό ζητούσε διευκρινίσεις πάνω στις θέσεις του Μαρά και του Σαντ».

Καλώς ή κακώς τον πρώτο τον γνωρίζουμε όλοι ως μια από τις σημαντικότερες μορφές της Γαλλικής Επανάστασης που δολοφονήθηκε από τη Σαρλότ Κορντέ, αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς τις θέσεις του. «Γι’ αυτό κάποια στιγμή στη διάρκεια της παράστασης μοιράζονται στο κοινό προκηρύξεις με αποσπάσματα από αυτές, όπως δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα “Ο φίλος του λαού”», λέει η σκηνοθέτις. Εκεί βλέπουμε τις ακραίες θέσεις του και σε σχέση με τη στάση των κυβερνήσεων και των πολιτών. Βλέπουμε όμως και τις θέσεις του Σαντ. Τον Μαρκήσιο που γνωρίζουμε μέσα από την ιδιότητα του ακραίου σεξομανούς, όχι τόσο όμως από τη φιλοσοφία του που είναι άκρως πεσιμιστική και αυτοκαταστροφική.

«Ο Σαντ είναι προφανώς υπέρμαχος της απόλυτης ελευθερίας του ανθρώπου. Δεν συνηγορεί υπέρ της κοινωνικής αλλαγής που υποστηρίζει ο Μαρά. Από την άλλη πλευρά όμως βλέπει τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από έναν εκφυλισμένο σοσιαλισμό», λέει η Εφη Θεοδώρου.

• Είναι πολυτέλεια η τέχνη;

Η σύνδεση με τα γεγονότα του Δεκεμβρίου που είχαμε πρόπερσι και τόσων ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά για την ατομική ελευθερία, την οικονομική εξάρτηση, τον ρατσισμό, τα φαντάσματα των ολοκληρωτικών καθεστώτων, άρεσε στο κοινό… «Με προβλημάτισε και το ερώτημα που έθεσαν στον κόσμο οι φοιτητές και σπουδαστές των δραματικών σχολών όταν εισέβαλαν στα θέατρα παροτρύνοντας το κοινό να βγει στους δρόμους. Αλλά και στην παράσταση του Κολτές “Ρομπέρτο Τσούκο” που παιζόταν τότε στο Εθνικό.

Είναι πράγματι πολυτέλεια η τέχνη; Μπορεί να μιλήσει για τα καυτά ζητήματα επικαιρότητας ή όχι».

Το θέατρο, πιστεύει, «παραμένει εργαλείο ισχυρής πολιτικής παρέμβασης». Το βλέπει και στις αντιδράσεις του κοινού. «Οι παλιότεροι που γνώριζαν το κείμενο ή είχαν δει ανέβασμά του στο θέατρο, παρατηρούν την αντοχή του έργου στον χρόνο. Οι νεότεροι το ανακαλύπτουν μέσα από όσα τους απασχολούν. Κάθε ηλικία το υποδέχεται με τον τρόπο της. Οι Ελληνες πάντως είναι ευαισθητοποιημένοι με τις φιγούρες των μοναχικών επαναστατών».

• Η ροκ διάθεση

Στο έργο ο Μαρκήσιος ντε Σαντ σκηνοθετεί στο άσυλο του Σαραντόν την ιστορία της δολοφονίας του πρωταγωνιστή της επανάστασης, Ζαν Πολ Μαρά, με ηθοποιούς τους ίδιους τους τροφίμους του ασύλου. Καθώς βλέπουμε στη «σκηνή» τα γεγονότα που οδήγησαν στη δολοφονία, τα όρια ανάμεσα στην παράσταση και την πραγματικότητα γίνονται δυσδιάκριτα και το έργο μετατρέπεται σε ένα επίκαιρο σχόλιο για την επανάσταση.

Η παράσταση στο Εθνικό στηρίζεται στο εύρημα θέατρο μέσα στο θέατρο. Η σύγχρονη ροκ διάθεση που έδωσε στις μουσικές του ο Νίκος Πλάτανος κρατάει το κοινό -που αναρωτιέται τι βγήκε από την επανάσταση- σε ένταση, ενώ το βίντεο της Εύας Στεφανή με τριτοετείς σπουδαστές της δραματικής του Εθνικού ολοκληρώνει σε δράση την εικόνα.

Παίζουν: Μιχάλης Αφολαγιάν, Κώστας Βασαρδάνης, Κόρα Καρβούνη, Ηλίας Κουνέλας, Παναγιώτης Λάρκου, Θέμης Πάνου, Μάκης Παπαδημητρίου, Δημήτρης Πασσάς, Νίκος Πλάτανος, Γιώργος Τζαβάρας, Ελενα Τοπαλίδου, Πρόδρομος Τσινικόρης, Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Μηνάς Χατζησάββας.

• Εκρηκτική, πληθωρική, απροκάλυπτη, εμποτισμένη με μαύρο χιούμορ, η Πανωραία στη «Γυναίκα της Πάτρας» του Γιώργου Χρονά στο «Από Μηχανής Θέατρο». Εαν θέλουμε να μιλήσουμε για τις ερμηνείες της χρονιάς, σίγουρα η Ελένη Κοκκίδου συγκαταλέγεται μέσα σε αυτές.

Στο «Από Μηχανής Θέατρο» υποδύεται την πόρνη Πανωραία στη «Γυναίκα της Πάτρας» του Γιώργου Χρονά, μια εκρηκτική παρουσία που μπουκάρει στη σκηνή, πληθωρική, απροκάλυπτη, θηλυκό άγριο, που τινάζει τα μαλλιά, λικνίζει τους γοφούς του, τραγουδάει α καπέλα ρουμελιώτικα όσο εκείνο γουστάρει.

Η Ελένη Κοκκίδου σε μια εκρηκτική ερμηνεία ως Πανωραία – «Γυναίκα της Πάτρας».

Η Πανωραία της Κοκκίδου, μια βασανισμένη ύπαρξη, αφηγείται τη ζωή της -η ζωή μιας παλιάς πόρνης που ζει στην Πάτρα- με μια πρωτόγνωρη τόλμη. Εστιάζει στις σκοτεινές τραγικές πλευρές της ξεγυμνωμένη από κάθε συστολή και λύπη, με τρόπο τόσο άμεσο που προκαλεί ανατριχίλα.

Ο Χρήστος Βαλαβανίδης στον διπλό ρόλο μητέρας – γιου στο «Είσαι η μητέρα μου»

Ο λόγος της ελεύθερος, κυλάει απρόσκοπτα σαν χείμαρρος που έρχεται να ταράξει λιμνάζοντα νερά, μετατρέποντας τα βάσανα, τις κακουχίες και τις λάθος επιλογές μιας νέας κάποτε κοπέλας σε ποίηση. Ελεύθερος και σπάνιος λόγος. Αθυρόστομος. Με αυτοσαρκασμό. Εμποτισμένος στο μαύρο χιούμορ.

Η γυναίκα της Πάτρας μιλάει χωρίς να ντρέπεται, χωρίς να λυπάται. Ηδονές κι οδύνες, έρωτες, απογοητεύσεις, κακοποίηση, αποβολές, εκτρώσεις. Δεν φοβάται. Δεν μετανιώνει. Γελά, τσαντίζεται, θυμώνει με το ίδιο πάθος. Εχει κέφι για ζωή, είναι ορμητική. Ενας σίφουνας.

Δύο είναι οι μανίες της – η νεολαία και ο Θεός. Και για τα δύο λέει πράγματα και τα υπογράφει. Δεν γνώριζε τον Λούθηρο, αλλά τις λαϊκές τραγουδίστριες που τη συντροφεύουν με τα τραγούδια τους από χρόνια στο ράδιο και σε αυτές καταφεύγει συχνά – η ίδια τραγουδάει εξαιρετικά, υπήρξε και τραγουδίστρια για να ζήσει.

Την παράσταση σκηνοθέτησε η Λένα Κιτσοπούλου αντισυμβατικά και με τον ίδιο οίστρο που διέθετε η ηρωίδα της. Οι παρεμβάσεις της, εάν σε ελάχιστες περιπτώσεις μοιάζουν περιττές, είναι γιατί η ο λόγος του Χρονά και η ερμηνεία της Κοκκίδου ξεπερνούν το κάθε σκηνοθετικό εύρημα.

Η ιστορία της Πανωραίας δεν σημαδεύεται μόνο από τη φτώχεια ή από τη σάρκα και το σκάνδαλο, οι πρόστυχες φράσεις της πέφτουν σαν άσφαιρα πυρά – δεν πρέπει να θίγουν κανένα. Είναι τρόπος εκπνοής, ανθρώπινης λαλιάς.

Σημειώνουμε ότι ο (εξαιρετικός) μονόλογος προέκυψε από την αληθινή ιστορία της πόρνης Πανωραίας, όπως την κατέγραψε ο ποιητής, συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Χρονάς μέσα από συνεντεύξεις της στον ίδιο.

Η ιστορία της δημοσιευόταν σε συνέχειες στο περιοδικό «Οδός Πανός» το καλοκαίρι του 1987. Ο ποιητής διατήρησε αναλλοίωτο τον τολμηρό λόγο και το αναρχικό ύφος της «αξιοσέβαστης πόρνης» Πανωραίας, καθιστώντας τον έτσι ιδανικό για τη θεατρική σκηνή.

Στην ίδια παράσταση, στο πρώτο της μέρος, ο θεατής παρακολουθεί τον σπαρακτικό μονόλογο του Ολλανδού ηθοποιού Γιόοπ Αντμιρααλ «Είσαι η μητέρα μου». Ο Χρήστος Βαλαβανίδης επανέρχεται με έναν ρόλο-πρόκληση, καθώς ενσαρκώνει στη σκηνή τη μητέρα και τον γιο παράλληλα, γλιστρώντας ανεπαίσθητα από το ένα πρόσωπο στο άλλο με απόλυτη φυσικότητα.

Ενα συγκινητικό έργο, που πραγματεύεται τη σχέση της μητέρας με το παιδί της, που δεν αλλάζει ακόμα και όταν και οι δύο γεράσουν. Ο ηθοποιός, γλιστρώντας ανεπαίσθητα από το ένα πρόσωπο στο άλλο με απόλυτη φυσικότητα, αλλάζοντας μόνο ρούχα, ακολουθώντας τη λιτή σκηνοθετική γραμμή της Ασπασίας Κράλλη, καταθέτει μια καθαρή και ουσιαστική ερμηνεία. Μας κάνει κοινωνούς σε μια τυπική κυριακάτικη επίσκεψη που κάνει ο γιος στην ανοϊκή μητέρα του, που βρίσκεται στο γηροκομείο του Ντελφτ.

Ο διάλογός τους επιστρέφει διαρκώς προς το παρελθόν και επανέρχεται στο παρόν, παλινδρομεί ανάμεσα στη φαντασίωση και στην πραγματικότητα, προβληματίζει και συγκινεί. Είναι η ώρα για αποκαλύψεις, ομολογίες, παραδοχές. Είναι η ώρα της συμφιλίωσης με την ανθρώπινη μοίρα.

Μια παράσταση
Δύο αξιόλογοι μονόλογοι στη συσκευασία μίας παράστασης παρουσιάζονται στο «Από Μηχανής Θέατρο»: «Είσαι η μητέρα μου» του Γιόοπ Αντμιρααλ και «Η γυναίκα της Πάτρας» του Γιώργου Χρονά.

Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 25/01/2010

• Σκηνοθετεί ξανά ένα έργο για τον μουσουλμάνο ηγέτη Τιέρνο Μποκάρ και τονίζει: Αυτό που με τρομάζει είναι το ιδεολογικό θέατρο

Eνας από τους μεγαλύτερους πειραματιστές του σύγχρονου θεάτρου, που ο μύθος του έχει ξεπεράσει τον ίδιο, ο σκηνοθέτης Πίτερ Μπρουκ επιστρέφει στον Αφρικανό ηγέτη και μουσουλμάνο μυστικιστή Τιέρνο Μποκάρ, για να μιλήσει με τη νέα του παράσταση «Eleven and Twelve» («Εντεκα και Δώδεκα»), για τον θηριώδη θρησκευτικό πόλεμο που τον απασχολεί τα τελευταία 50 χρόνια, όπως ο ίδιος λέει στην εφημερίδα «Γκάρντιαν».

Η νέα παράσταση που σκηνοθετεί ο Πίτερ Μπρουκ παρουσιάστηκε ήδη στο Παρίσι και τώρα μεταφέρεται στο Λονδίνο

Η παράσταση που παρουσιάστηκε ήδη στο Παρίσι και μεταφέρεται την επόμενη εβδομάδα στο Λονδίνο μοιάζει να συνοψίζει όλη τη φιλοσοφία του 85χρονου Μπρουκ. Ηθοποιοί από όλες τις γωνιές της γης πάνω σε μια σχεδόν γυμνή -σπαρμένη με άμμο- σκηνή, ανοίγουν στο κοινό την πόρτα σε ένα καινούργιο κόσμο, αφηγούμενοι την ιστορία λιτά, εύκολα αντιληπτά, με βάθος και μαγεία.

Σε ένα επίπεδο, το θέμα της παράστασης είναι μια αντιπαράθεση μεταξύ των Σούφι για το αν η προσευχή πρέπει να επαναλαμβάνεται έντεκα ή δώδεκα φορές. Στην περίπτωση του Μπρουκ αποτελεί μια αλληγορία-σχόλιο πάνω στο φονταμενταλισμό.

«Το να είσαι βίαιος είναι η απόλυτη τεμπελιά», λέει ο Πίτερ Μπρουκ. «Ο πόλεμος μοιάζει πάντα μεγάλη προσπάθεια, αλλά είναι ο εύκολος δρόμος. Και η ψεύτικη μη βία είναι επίσης εικονική». Για τον Μπρουκ, η σύγχρονου τύπου ανεκτικότητα των Ηνωμένων Εθνών δεν είναι ανεκτικότητα. «Αυτή είναι η πιο δύσκολη επιλογή από όλες και είναι αυτή που κάνει ο Τιέρνο, γνωρίζοντας, όπως και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ότι πρέπει να πληρώσουν γι’ αυτό».

Ο Τιέρνο Μποκάρ έβαλε τέλος σε έναν αιματηρό θρησκευτικό πόλεμο, παραδεχόμενος ότι οι αντίπαλοί του έχουν δίκιο. Εμεινε στην ιστορία χάρη στη βιογραφία που έγραψε ο συγγραφέας και εθνολόγος Αμαντού Αμπατέ Μπα, τον οποίο ο Μπρουκ γνώρισε τη δεκαετία του ‘50 και στου οποίου το έργο βασίστηκε.

Τα θέματα της συγχώρεσης και του περάσματος στη σοφία ηχούν αρμονικά σε έναν άνδρα στο μέσο της ένατης δεκαετίας του. «Ως νεαρός πειραματίστηκα με τα πάντα», λέει ο Μπρουκ. «Ανδρες, γυναίκες, ιδέες, ναρκωτικά. Το LSD μού άνοιξε αντιλήψεις που δεν ήξερα ότι υπήρχαν, παρόλο που δοκίμασα μόνο μία φορά». Αυτό που έχει αντιληφθεί σήμερα είναι ότι «κάποιος προσπαθεί να αφήσει ένα ζωντανό ίχνος πάνω στους ανθρώπους, όπου θα καθρεφτίζεται αυτό ακριβώς το οποίο κάνουν. Αυτό που με τρομάζει, όμως, είναι το ιδεολογικό θέατρο».

Συνήθως οι δημοσιογράφοι και οι βιογράφοι αποσιωπούν μια σημαντική πλευρά του Πίτερ Μπρουκ, την αναζήτηση ενός πνευματικού μονοπατιού, πέρα από τη διασημότητα και την επιτυχία.

Ο σκηνοθέτης εξομολογείται ότι βίωσε την πρώτη πνευματική εμπειρία όταν έμενε μαζί με τον Σαλβαντόρ Νταλί στην Ισπανία και διάβαζε ένα βιβλίο του Ρουμάνου πρίγκιπα Ματίλα Γκίκα. Κι ύστερα, ισχυρή επιρροή στη σύνδεση θρησκευτικής και επιστημονικής σκέψης στο έργο του άσκησαν οι ιδέες του ελληνικής καταγωγής Ρωσοαρμένιου μυστικιστή Γκουρτζίεφ:

«Οταν αντιλήφθηκα ότι αυτό που ονομάζουμε ομορφιά δεν είναι θέμα αισθητικής, αλλά ότι υπάρχει ένας απόλυτος νόμος, η χρυσή τομή που σχετίζεται με αναλογίες και αριθμούς, τότε κατάλαβα αμέσως ότι υπάρχει νόημα».

«Ο Σαίξπηρ ποτέ δεν μας είπε πώς να σκεφτόμαστε. Και τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Μπρεχτ, αλλά το μονοπάτι του δεν ταυτίζεται με το δικό μου».

• Σοφία Στυλιανού, ΕΘΝΟΣ, 26/01/2010

• Υπάρχει Τσέχοφ χωρίς συγκίνηση; Χωρίς ποίηση; Χωρίς μαγεία; Χωρίς εσωτερικότητα; Χωρίς λεπτή ειρωνεία;

Ξεπερασμένα ερωτήματα στις μέρες μας για γραφικούς και ντεμοντέρνους θαυμαστές του μιας κάποιας ηλικίας, που λόγω αυτών των στοιχείων βλέπουν και ξαναβλέπουν τα θεατρικά έργα του κορυφαίου αυτού Ρώσου δημιουργού (1860-1904).

Στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου το έργο «Ο θείος Βάνιας» προσφέρει σε προοδευτικούς θεατές μια σύγχρονη ψυχιατρική – μουσικοχορευτική ανάγνωσή του σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά. Σ’ ένα μεγάλο προθάλαμο ιδρύματος αντί αγροτόσπιτου (κάτι μεταξύ άσυλου και κλινικής) εκτυλίσσεται η παράσταση με τους περισσότερους ηθοποιούς σε καθίσματα αναμονής να σηκώνονται και να τα λένε (αχρείαστα τα σκηνικά των τεσσάρων πράξεων του έργου, ήτοι κήπος, τραπεζαρία, σαλόνι, γραφείο).

Πρόσωπα με ρωσικά ονόματα σε ευρωπαϊκή εκδοχή στα χρόνια του ’60-70. Νευρώσεις, παρακμιακές συμπεριφορές, αλκοολισμοί, διαπληκτισμοί λόγω πλήξης, ανίας και ανεκπλήρωτων ερώτων. Χαμένες ζωές με έντονο γαλλικό χρώμα (κάτι μεταξύ Γκοντάρ και μπουλβάρ) με γνωστά ατμοσφαιρικά γαλλικά τραγούδια, που ερμηνεύουν και χορεύουν με μπρίο οι ηθοποιοί (μπλουζ έως ρούμπα) είτε ζωντανά είτε σε βίντεο. Τραγούδια συγγενικά με τις ψυχολογικές μεταπτώσεις των ηρώων, που χωρίς αυτά ίσως να μην τις καταλάβαιναν οι θεατές.

Ερμηνείες κουλαρισμένες σε αποστειρωμένο ψυχωσικό κλίμα (μη λησμονούμε την ιατρική επαγγελματική ιδιότητα του Τσέχοφ) πλην του συμπονετικού νοσοκόμου Γιάννη Βογιατζή που επωμίζεται τον ρόλο της παραμάνας. Κάτι σαν Αμελί και μικρή Λουλού η νεαρή Σόνια της νιόβγαλτης Αλκηστης Πουλοπούλου.

Απαλλαγμένο από την απαρχαιωμένη αντίληψη περί μνήμης, παράδοσης, ιστορίας, σεβασμού στα κείμενα και τους συγγραφείς, το νέο Εθνικό Θέατρο πρωτοπορεί με πυξίδα μεταλλαγμένα έργα και γενετικά τροποποιημένους συγγραφείς (βλέπε Τσέχοφ, Καζαντζάκης, Καπετανάκης) αντλώντας από το παρόν και ατενίζοντας το μέλλον. Γι’ αυτό άλλωστε αποκαθήλωσε τα φωτογραφικά πορτρέτα προηγούμενων διευθυντών, σκηνοθετών και πρωταγωνιστών του πολυετούς παρελθόντος του από τους τοίχους των διαδρόμων στο νεοκλασικό κτίριο της Αγίου Κωνσταντίνου (Πολίτης, Τερζάκης, Μινωτής, Παξινού, Μανωλίδου, Αρώνη, Ροντήρης, Κωτσόπουλος κ.ά.).

• ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΔΑΛΗΣ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 26 Ιανουαρίου 2010

Υπάρχουν κάποιες μικρές, αυτόνομες φωνές που παλεύουν για το ελληνικό θέατρο στο εξωτερικό. Δρουν σχεδόν αθόρυβα, κι όμως καταφέρνουν πολλά. Μία από αυτές είναι η καλλιτεχνική ομάδα Persona, που συνεχίζει δυναμικά το όραμά της για διεθνείς συμπαραγωγές. Το 2007 με τα τρίγλωσσα (ελληνικά, τουρκικά, αγγλικά) «Δάκρυα της Κλυταιμνήστρας» έφτασε μέχρι το θέατρο La MaMa της Νέας Υόρκης.

Η Αύρα Σιδηροπούλου με την ομάδα της Persona ειδικεύεται σε διεθνείς συμπαραγωγές

Προχθές Κυριακή, αλλα και χθες, η πιο πρόσφατη παραγωγή της παρουσιάστηκε στη φλεγόμενη Τεχεράνη. Πρόκειται για την «ελληνο-τουρκο-ιρανική» παράσταση «And God said / Και ο Θεός μίλησε», που έγραψε και σκηνοθέτησε η Αύρα Σιδηροπούλου. Η πρεμιέρα της δόθηκε τον περασμένο Απρίλιο στο θέατρο Γκαραζισταμπούλ της Κωνσταντινούπολης. Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι, που βρίσκεται σε ένα άχρονο τοπίο, χωρίς μνήμες, την επόμενη μέρα μιας μεγάλης καταστροφής, είχαν ερμηνεύσει Τούρκοι ηθοποιοί στα αγγλικά. Τύπος και κοινό υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό την πρωτοβουλία.

Στο θέατρο Sangalaj της Τεχεράνης η παράσταση δόθηκε στο πλαίσιο του 28ου Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου Fadjr. Με μια προσθήκη: αυτή του αφηγητή. Ετσι τους δύο Τούρκους (Ντεριά Ντιρμάζ και Σιχανγκρίν Ντιμάν) πλαισίωσε ο Ιρανός ηθοποιός Μοχσέν Αμπολχασανί. Την τελευταία σκηνή του έργου, μάλιστα, την ερμήνευσε στα φαρσί.

Κάθε φορά η τελευταία σκηνή της παράστασης ερμηνεύεται στη γλώσσα της χώρας όπου παρουσιάζεται. Αυτή ήταν η αρχική σύλληψη της σκηνοθέτιδας. Το όραμα της διαπολιτισμικής παράστασης γίνεται έτσι πιο ολοκληρωμένο. Η ελληνική σκέψη, μπολιασμένη από την τουρκική υποκριτική παράδοση, παρουσιάζεται στην ουδέτερη αγγλική γλώσσα. Λίγο πριν από το τέλος, η ντόπια φωνή έρχεται για να δώσει διαφορετική διάσταση στα πράγματα.

«Υπάρχουν δυο-τρεις στιγμές συγκλονιστικές, για τις οποίες αξίζει όλη αυτή η προσπάθεια», μας είπε η διεθνής σκηνοθέτις. Μία από αυτές τις στιγμές ήταν όταν άκουσε το φινάλε της παράστασης ερμηνευμένο στα φαρσί από τον Ιρανό ηθοποιό. «Ηταν κάτι το “απόκοσμο”. Να ακούς τον λόγο σου στο ρυθμό μιας άλλης γλώσσας…».

Η ίδια σκηνή τους επόμενους μήνες θα ακουστεί επίσης στα αραβικά, γαλλικά αλλά και βουλγαρικά, καθώς έχουν ήδη προγραμματιστεί οι επόμενες παράστασεις. Ακολουθούν η Αλγερία και το διεθνές φεστιβάλ Mostaganem τον Φεβρουάριο, το Μαρόκο με τα φεστιβάλ Ouzda και Fes, αλλά και η γειτονική Βουλγαρία (φεστιβάλ Plovdiv), τον Ιούνιο.

Η παράσταση έχει προταθεί και στο Φεστιβάλ Αθηνών. Η συμμετοχή της στο φεστιβάλ Fadjr της Τεχεράνης είχε τη θερμή υποστήριξη της εκεί ελληνικής πρεσβείας. Η Αύρα Σιδηροπούλου, επιπλέον, βρέθηκε και στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης για να διδάξει ένα σεμινάριο σκηνοθεσίας.

• ΕΛΕΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 26 Ιανουαρίου 2010