- Σκηνοθετεί ξανά ένα έργο για τον μουσουλμάνο ηγέτη Τιέρνο Μποκάρ και τονίζει: Αυτό που με τρομάζει είναι το ιδεολογικό θέατρο
Eνας από τους μεγαλύτερους πειραματιστές του σύγχρονου θεάτρου, που ο μύθος του έχει ξεπεράσει τον ίδιο, ο σκηνοθέτης Πίτερ Μπρουκ επιστρέφει στον Αφρικανό ηγέτη και μουσουλμάνο μυστικιστή Τιέρνο Μποκάρ, για να μιλήσει με τη νέα του παράσταση «Eleven and Twelve» («Εντεκα και Δώδεκα»), για τον θηριώδη θρησκευτικό πόλεμο που τον απασχολεί τα τελευταία 50 χρόνια, όπως ο ίδιος λέει στην εφημερίδα «Γκάρντιαν».
Η νέα παράσταση που σκηνοθετεί ο Πίτερ Μπρουκ παρουσιάστηκε ήδη στο Παρίσι και τώρα μεταφέρεται στο ΛονδίνοΗ παράσταση που παρουσιάστηκε ήδη στο Παρίσι και μεταφέρεται την επόμενη εβδομάδα στο Λονδίνο μοιάζει να συνοψίζει όλη τη φιλοσοφία του 85χρονου Μπρουκ. Ηθοποιοί από όλες τις γωνιές της γης πάνω σε μια σχεδόν γυμνή -σπαρμένη με άμμο- σκηνή, ανοίγουν στο κοινό την πόρτα σε ένα καινούργιο κόσμο, αφηγούμενοι την ιστορία λιτά, εύκολα αντιληπτά, με βάθος και μαγεία.
Σε ένα επίπεδο, το θέμα της παράστασης είναι μια αντιπαράθεση μεταξύ των Σούφι για το αν η προσευχή πρέπει να επαναλαμβάνεται έντεκα ή δώδεκα φορές. Στην περίπτωση του Μπρουκ αποτελεί μια αλληγορία-σχόλιο πάνω στο φονταμενταλισμό.
«Το να είσαι βίαιος είναι η απόλυτη τεμπελιά», λέει ο Πίτερ Μπρουκ. «Ο πόλεμος μοιάζει πάντα μεγάλη προσπάθεια, αλλά είναι ο εύκολος δρόμος. Και η ψεύτικη μη βία είναι επίσης εικονική». Για τον Μπρουκ, η σύγχρονου τύπου ανεκτικότητα των Ηνωμένων Εθνών δεν είναι ανεκτικότητα. «Αυτή είναι η πιο δύσκολη επιλογή από όλες και είναι αυτή που κάνει ο Τιέρνο, γνωρίζοντας, όπως και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ότι πρέπει να πληρώσουν γι’ αυτό».
Ο Τιέρνο Μποκάρ έβαλε τέλος σε έναν αιματηρό θρησκευτικό πόλεμο, παραδεχόμενος ότι οι αντίπαλοί του έχουν δίκιο. Εμεινε στην ιστορία χάρη στη βιογραφία που έγραψε ο συγγραφέας και εθνολόγος Αμαντού Αμπατέ Μπα, τον οποίο ο Μπρουκ γνώρισε τη δεκαετία του ‘50 και στου οποίου το έργο βασίστηκε.
Τα θέματα της συγχώρεσης και του περάσματος στη σοφία ηχούν αρμονικά σε έναν άνδρα στο μέσο της ένατης δεκαετίας του. «Ως νεαρός πειραματίστηκα με τα πάντα», λέει ο Μπρουκ. «Ανδρες, γυναίκες, ιδέες, ναρκωτικά. Το LSD μού άνοιξε αντιλήψεις που δεν ήξερα ότι υπήρχαν, παρόλο που δοκίμασα μόνο μία φορά». Αυτό που έχει αντιληφθεί σήμερα είναι ότι «κάποιος προσπαθεί να αφήσει ένα ζωντανό ίχνος πάνω στους ανθρώπους, όπου θα καθρεφτίζεται αυτό ακριβώς το οποίο κάνουν. Αυτό που με τρομάζει, όμως, είναι το ιδεολογικό θέατρο».
Συνήθως οι δημοσιογράφοι και οι βιογράφοι αποσιωπούν μια σημαντική πλευρά του Πίτερ Μπρουκ, την αναζήτηση ενός πνευματικού μονοπατιού, πέρα από τη διασημότητα και την επιτυχία.
Ο σκηνοθέτης εξομολογείται ότι βίωσε την πρώτη πνευματική εμπειρία όταν έμενε μαζί με τον Σαλβαντόρ Νταλί στην Ισπανία και διάβαζε ένα βιβλίο του Ρουμάνου πρίγκιπα Ματίλα Γκίκα. Κι ύστερα, ισχυρή επιρροή στη σύνδεση θρησκευτικής και επιστημονικής σκέψης στο έργο του άσκησαν οι ιδέες του ελληνικής καταγωγής Ρωσοαρμένιου μυστικιστή Γκουρτζίεφ:
«Οταν αντιλήφθηκα ότι αυτό που ονομάζουμε ομορφιά δεν είναι θέμα αισθητικής, αλλά ότι υπάρχει ένας απόλυτος νόμος, η χρυσή τομή που σχετίζεται με αναλογίες και αριθμούς, τότε κατάλαβα αμέσως ότι υπάρχει νόημα».
«Ο Σαίξπηρ ποτέ δεν μας είπε πώς να σκεφτόμαστε. Και τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Μπρεχτ, αλλά το μονοπάτι του δεν ταυτίζεται με το δικό μου».
- Σοφία Στυλιανού, ΕΘΝΟΣ, 26/01/2010
