• Απάντηση αναγνώστη του «Βήματος» στις απόψεις τριών ηθοποιών της επίμαχης παράστασης που δημοσιεύθηκαν χθες στην εφημερίδα

Σκηνή από τους «Πέρσες» του Αισχύλου, μια παράσταση που επανέφερε το ζήτημα των σκηνοθετικών ορίων όταν πρόκειται για αρχαία τραγωδία – και δη στην Επίδαυρο (ΤΑΚΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ)

Δεν πέρασαν απαρατήρητες οι δηλώσεις στο «Βήμα» τριών από τους ηθοποιούς που συμμετείχαν στην πολυσυζητημένη παράσταση των «Περσών» σε σκηνοθεσία Ντίμιτερ Γκότσεφ στην Επίδαυρο. Για τις απόψεις των Μηνά Χατζησάββα, Νίκου Κουρή και Λαέρτη Βασιλείου οι οποίες δημοσιεύθηκαν στο χθεσινό «Βήμα» σε ρεπορτάζ σχετικό με τον διχασμό που προκάλεσε η παράσταση, ο αναγνώστης κ. Δημήτρης Σ. Αθανασόπουλος, πρώην πρέσβης, αναφέρει μεταξύ άλλων: «Από όσα εδήλωσαν οι τρεις ηθοποιοί που εκφράζουν τις απόψεις τους μέσα σε αυτό το ρεπορτάζ, ξεχωρίζω τις δύο καίριες ερωτήσεις που θέτει ο κ. Νίκος Κουρής: (α) Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι ο Γκότσεφ έκανε ασέβεια; (β) Ποιος θα βάλει τα όρια;».

Η απάντηση του κ. Αθανασόπουλου και στα δύο ερωτήματα είναι «ο Αισχύλος». Και συνεχίζει: «Πρώτιστη υποχρέωση του ερμηνευτή είναι να υποταχθεί στη θέληση του δημιουργού και να σεβασθεί μέχρι κεραίας ό,τι έχει γράψει. Στην Comedie Francaise ανεβαίνουν τα τελευταία χρόνια παραστάσεις των γάλλων κλασικών(Μολιέρος, Ρακίνας, Μαριβό κ.ά.) για τις οποίες εκφράζονται διιστάμενες απόψεις. Ομως κανείς ποτέ δεν μίλησε για ασέβεια, διότι κανείς ποτέ δεν σήκωσε βέβηλο χέρι πάνω στο κείμενο των κλασικών. Στο Βayreuth υπάρχουνσκηνοθέτες οι οποίοι κυριολεκτικώς “ξεσαλώνουν” και οι αντιδράσεις είναι έντονες μέχρις υπερβολής (…). Εκεί όμως τα πράγματα μπαίνουν γρήγορα σε τάξη με άμεσες διορθωτικές παρεμβάσεις ».

Για τον αναγνώστη του «Βήματος» όλα αυτά σημαίνουν ότι « ο Γκότσεφ ασέβησε εις βάρος του Αισχύλου. Τα όρια που έχει θέσει ο μέγας τραγικός τα καταπάτησε παραφθείροντας το δημιούργημά του μέχρις εξευτελισμού. Οι αποδοκιμασίες και τα γιουχαΐσματα που υποδέχτηκαν τον κ. Γκότσεφ στην Επίδαυρο δεν εξηγούνται (όπως άκριτα αποφαίνεται ο κ. Μηνάς Χατζησάββας) από λόγους εθνικιστικούς θα ήσαν εξίσου έντονες και αν ο σκηνοθέτης ήταν Ελληνας. Εξηγούνται από τη βαρύτητα της ασεβείας».

Εν συνεχεία ο κ. Αθανασόπουλος παρακαλεί τους νέους έλληνες ηθοποιούς και σκηνοθέτες «να εγκύψουν πολύ προσεκτικά όχι μόνο στα κείμενα των αρχαίων, αλλά και στις προσπάθειες αναβίωσης του αρχαίου δράματος στον 20ό αιώνα» και συνεχίζει: « Γιατί υποπτεύομαι πως οι σημερινές θεατρικές σπουδές και οι συνακόλουθες ερμηνευτικές προσπάθειες κυριαρχούνται από μια κατακλυσμιαίου τύπου εικονοκλαστική διάθεση η οποία σαρώνει τα πάντα προς όφελος ενός άκριτου και προχειρολόγου μοντερνισμού ψευδο-προοδευτικής απόχρωσης, που περιφρονεί τη συσσωρευμένη πείρα από βιωμένες εμπειρίες μεγάλων καλλιτεχνών προς όφελος ενός μηδενιστικού διαφημιστικού θορύβου». Και καταλήγει: «Αποκλειστικό κτήμα μας το αρχαίο δράμα δεν είναι, βέβαια. Αλλά ποιοι άλλοι παρά οι Ελληνες θα γνοιαστούμε να μη βεβηλώνεται στη χώρα που το γέννησε;». [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 5 Αυγούστου 2009]

Ερμηνεύοντας μια συγκλονιστική Εκάβη, η Λ. Πρωτοψάλτη εμφανίζεται στην Επίδαυρο για πρώτη φορά στην 50χρονη καριέρα της

Ένα “δώρο γενεθλίων”, μια εδώ και καιρό οφειλόμενη τιμή σε μια μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, που συμπληρώνει φέτος 50 χρόνια παρουσίας στη σκηνή, αποτελεί η πρώτη εμφάνιση της Λήδας ΠρωτοψάλτηΤρωάδων του Ευριπίδη, που σκηνοθέτησε για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος η Νικαίτη Κοντούρη. στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, όπου την Παρασκευή και το Σάββατο θα ερμηνεύσει το ρόλο της Εκάβης, στην παράσταση των

Μια αντιπολεμική τραγωδία, ένα έργο που προειδοποιεί τον δήμο για τα δεινά της αλαζονείας της δύναμης, είναι οι Τρωάδες, ένα κείμενο σήμερα επίκαιρο όσο και το 415 π.Χ. που πρωτοπαρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια. Αυτήν την καθολική εμπειρία του ηττημένου και του πρόσφυγα επιχειρεί να αντλήσει από το κείμενο και να μεταφέρει επί σκηνής η σκηνοθεσία της Ν. Κοντούρη (που έχει σκηνοθετήσει με επιτυχία Μήδεια το 1997 και Αντιγόνη το 2002 για το Εθνικό Θέατρο).

Ένα βομβαρδισμένο σχολείο, γεμάτο σπασμένα θρανία, πεταμένα βιβλία και ρημαγμένους τοίχους, είναι ο χώρος που θα μεταβληθεί σε στρατόπεδο αμάχων, ο χώρος που υποδεχθεί τις γυναίκες της Τροίας, ένας χώρος μεταγωγών, απ’ όπου περιμένουν να πάρουν τον μακρύ και επώδυνο δρόμο της εξορίας και της υποδούλωσης. Έγκλειστες σ’ αυτόν τον ου τόπο, θρηνούν «γι’ αυτά που έπαθαν και γι’ αυτά που θα ‘ρθουν», με κορυφαία ανάμεσά τους την εκπεσούσα βασίλισσα της Τροίας…

Στην παράσταση του ΚΘΒΕ, εκτός από τη Λ. Πρωτοψάλτη, τους άλλους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Μαρία Ναυπλιώτου (Ανδρομάχη), Λαμπρινή Αγγελίδου (Κασσάνδρα), Πηνελόπη Μαρκοπούλου (Ελένη), Φαίδων Καστρής (Ταλθύβιος), Μελέτης Ηλίας (Μενέλαος), Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη (κορυφαία), Δημήτρης Μακαλιάς (Ποσειδώνας), Μαρία Δερεμπέ (Αθηνά). Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει ο Γιώργος Πάτσας, την μουσική η Καλλιόπη Τσουπάκη και τη χορογραφία η Καλλιόπη Σφήκα.

Ας σημειωθεί πως, μετά την Επίδαυρο, οι Τρωάδες του ΚΘΒΕ θα παρουσιαστούν στην Αμφίπολη (22/8) και την Πάτρα (28-29/8), ενώ τον Σεπτέμβριο σε ανοικτά θέατρα στην Αττική (Κορωπί, 1/9, Παπάγου, 4/9, Ελευσίνα, 6/9 και Πετρούπολη 13/9).

• Κακουριώτης Σ., Η ΑΥΓΗ: 04/08/2009

Tα τηλέφωνα είχαν ανάψει το περασμένο Σάββατο το πρωί. Ολοι μιλούσαμε με όσους είδαν την παράσταση των «Περσών» το πρώτο βράδυ, την Παρασκευή. Είχε ήδη μαθευτεί ότι υπήρξαν αντιδράσεις, αλλά οι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις δεν έμειναν εκεί. Προχώρησαν για πολύ ώρα στο σκεπτικό της παράστασης, στην άποψη και την ανάγνωση του σκηνοθέτη, υπήρχαν κρίσεις, επικρίσεις και έπαινοι για τη μία ή την άλλη επιλογή, για τη μία ή την άλλη ερμηνεία. Το σκεφτόμουνα και πριν από την παράσταση των «Περσών», αλλά το περασμένο Σαββατοκύριακο επιβεβαιώθηκε περίτρανα: το θέατρο είναι το μόνο είδος τέχνης που παραμένει ζωντανό, δημιουργεί συζητήσεις, αντεγκλήσεις, παθιάζει, γοητεύει, απογοητεύει, προκαλεί συναισθήματα πάντως. Είναι ίσως το μόνο είδος τέχνης που δίνει «θέματα» όχι μόνο στους δημοσιογράφους, αλλά και στους σχολιαστές, τους αναλυτές, τους διανοούμενους και φυσικά στο κοινό.

Κάποιοι ενοχλήθηκαν από τις αντιδράσεις του κοινού το περασμένο Σάββατο στην Επίδαυρο. Κάποιοι σοκαρίστηκαν που για λίγα λεπτά διακόπηκε η παράσταση. Κάποιοι άλλοι ήταν ευχαριστημένοι, όχι με το «τζέρτζελο», αλλά με τη δυναμική που μια παράσταση προκαλεί, με τις θερμοκρασίες που ανεβάζει, με την κινητοποίηση, ψυχική και πνευματική, που προκαλεί μια θεατρική άποψη.

Αν το θέατρο προκαλούσε μόνο αυτή την εγρήγορση και τη συμμετοχή του θεατή τα πράγματα θα ήταν θαυμάσια. Και θα ήταν μια κατάσταση παρόμοια με όσα συμβαίνουν σε πολλές ευρωπαϊκές σκηνές, όπου οι θεατές αν δεν τους αρέσει κάτι γιουχάρουν, εκφράζοντας έτσι την αντίθεσή τους. Κάτι μου λέει όμως ότι δεν είναι τόσα αθώα και… πνευματικά όλα γύρω μας. Και την Παρασκευή και το Σάββατο από το πλήθος που κατηφόριζε από το θέατρο της Επιδαύρου προς το πάρκινγκ άκουγες διάφορα σχόλια, όπως πάντα. Εκείνο που επικρατούσε, όμως, ήταν «μα Βούλγαρος σκηνοθέτης στην Επίδαυρο!», άνευ άλλου επιχειρήματος για το σκηνικό αποτέλεσμα. Το επιχείρημα άρχιζε και τελείωνε κάπου εκεί.

Και κάπου εδώ αρχίζουν να έχουν άλλο «χρώμα» τα γιουχαΐσματα στα ελληνικά θέατρα και ειδικά στην Επίδαυρο. Οπως και με τη «Μήδεια» του Βασίλιεφ πέρυσι, το πρόβλημα έχει μετατεθεί στην εθνικότητα του σκηνοθέτη που υπογράφει την κάθε παράσταση, κι όχι στην πρότασή του, αυτή καθεαυτή. Ναι, το θέατρο είναι πράγματι το πιο ζωντανό είδος τέχνης στις μέρες μας. Αυτό που ξεσηκώνει τις αισθήσεις και τις συζητήσεις. Σ’ ό,τι αφορά την Ελλάδα όμως έχει και άλλου είδους φορτίσεις. Αυτές της εθνικής κληρονομιάς. Ετσι το θέατρο της Επιδαύρου δεν αντιμετωπίζεται ως χώρος υποδοχής σκηνοθετικών προσεγγίσεων σε μια διαρκή ανάγνωση της αρχαίας τραγωδίας, αλλά σαν ένα μνημείο, του οποίου την ιερότητα έχουμε αναλάβει να διαφυλάξουμε από «τους βαρβάρους», τους σκηνοθέτες. Κι από αυτό το σημείο και μετά, τα «γιούχα» έχουν χρώμα, άποψη και στόχο. Και δίνουν τον τόνο.

• Tης Ολγας Σελλα, Tρίτη, 4 Aυγούστου 2009