- Αιρετικός σκηνοθέτης, ο Ντίμιτερ Γκότσεφ ανασυνθέτει τους «Πέρσες», με τη λογική της σύγχρονης αφήγησης και απευθυνόμενος στους σημερινούς θεατές. «Όταν κάνω θέατρο δεν σκέφτομαι το κοινό, αν κι έχω μεγάλο σεβασμό στο κοινό που μας επισκέπτεται. Ρίσκο ή όχι, ελπίζουμε ότι αυτές τις δύο ώρες θα πετύχουμε τη συγκέντρωση και θα κερδίσουμε τη…
- Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΤΙΜΙΤΕΡ ΓΚΟΤΣΕΦ, «ΠΕΡΣΕΣ», ΠΕΤΑΕΙ ΤΟ ΓΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΚΡΑΤΟΥΣΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΙΑΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. ΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ, ΠΡΙΝ ΦΘΑΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ, ΕΧΟΥΝ ΑΡΧΙΣΕΙ ΝΑ ΘΕΤΟΥΝ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ, ΑΝ ΘΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΕΒΑΖΕΙ ΜΕ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
H μακρόχρονη παράδοση των παραστάσεων αρχαίου δράματος του Εθνικού Θεάτρου στην Επίδαυρο ανεβάζει τον πήχυ των απαιτήσεων. Κατασταλαγμένες, ανήσυχες ή θεαματικές, δημιουργούν κάθε χρόνο έναν πόλο συζητήσεων, προικισμένες με το προνόμιο της εμπιστοσύνης του κοινού. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής, Γιάννης Χουβαρδάς, προσκάλεσε φέτος έναν αιρετικό σκηνοθέτη, τον Ντίμιτερ Γκότσεφ, για να ανεβάσει τους «Πέρσες» του Αισχύλου με έναν δυναμικό θίασο.
Η καθοριστική παρέμβασή του στο έργο χαρακτηρίζεται ως «διασκευή». Αποδομήσεις κειμένου, εικονικά και λεκτικά παραθέματα, αλλαγή φύλου του Χορού, από ανδρικό σε γυναικείο, προσθήκη καινούργιου προσώπου, σύγχρονες φόρμες, δημιουργούν ένα «πατς γουορκ», εγκαθιδρύοντας ένα εκσυγχρονιστικό μείγμα. Το αν πρόκειται για «ποιητική» ερμηνεία, ή αυθαίρετες σκηνικές λύσεις θα φανεί στην Επίδαυρο.
Πάντως ο βουλγαρικής καταγωγής σκηνοθέτης, που ξεκίνησε για κτηνίατρος, αλλά έκανε εντυπωσιακή καριέρα στο γερμανικό θέατρο, έχει από χρόνια ανοίξει εποικοδομητικό διάλογο με το αρχαίο δράμα. Παλαιότερα ανέβασε τους «Πέρσες» στο Deutshes Τheater του Βερολίνου, παράσταση που χαρακτηρίστηκε ως η καλύτερη της χρονιάς για το γερμανόφωνο θέατρο το 2006.
«Η Επίδαυρος είναι ιερός τόπος κι έχει χτιστεί για τους ηθοποιούς. Όλη η δραματουργία και η αρχιτεκτονική έχουν δεχτεί την επιρροή της. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου θαύμαζα την Επίδαυρο από φωτογραφίες. Πριν από 15 χρόνια είχα την ευκαιρία να την επισκεφθώ. Τώρα, πραγματοποιώντας επί μία εβδομάδα πρόβες στον χώρο, τελικά πέταξα το concept που είχα στο Βερολίνο. Ο Χορός ήταν μία γυναίκα και ο αγγελιαφόρος ένας άνδρας. Εδώ αντικαταστήθηκαν αντίστοιχα από 7 γυναίκες και 7 άνδρες. Αυτά είναι τα καινούργια στοιχεία κι έχω εμβαθύνει στο κείμενο».
Αλλάζοντας τον ανδρικό Χορό σε γυναικείο, μήπως επεμβαίνετε εξ αρχής στη δομή της τραγωδίας,μετατρέποντας τους «Πέρσες»,σε «Περσίδες»;
Οι «Πέρσες» είναι ο τίτλος του έργου, που έχει έναν ανδρικό Χορό, ηττημένων. Στη δική μας εκδοχή, έχουμε στο κέντρο τους ηττημένους, που είναι γυναικείος χορός- οι γυναίκες έχουν μια πιο ευαίσθητη σχέση με τον πόλεμο, οι άντρες είναι στον πόλεμο. Μετά έρχεται ένας άλλος Χορός, μέσω του αγγελιαφόρου και γίνεται μια άλλη μάζα ηττημένων. Απέναντι στην εξουσία έχουμε τα θύματα της εξουσίας. Από την αρχαιότητα έως σήμερα, έχουν μεσολαβήσει απογοήτευση, απαισιοδοξία, διαψεύσεις. Αυτά τα καινούργια στοιχεία λαμβάνει υπόψη της η παράσταση. Το θέατρο δεν είναι μουσείο. Η σωματικότητα των ηθοποιών είναι το θεμέλιο της παράστασης που είναι σύγχρονη, όχι πάντως λόγω της όψης ή άλλων εκσυγχρονισμών και εμβόλιμων στοιχείων.
Γιατί προστέθηκε ένα καινούργιο πρόσωπο να σχολιάζει τα δρώμενα;Δεν αρκούσε το κείμενο; Στο θέατρο δεν μπορούμε να επαναλαμβάνουμε και να επαναλαμβανόμαστε. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αρκεί το κείμενο του Αισχύλου. Κι ούτε είναι προσβολή. Αντίθετα, είναι σεβασμός. Αισθάνομαι ότι με προκαλεί να εμβαθύνω. Η παράσταση είναι διασκευή των «Περσών», όπως κάθε θεατρική παράσταση είναι μια νέα εκδοχή, μια διασκευή. Το ζητούμενο είναι να βρεις την ποίηση που υπάρχει, ώστε να συναντηθεί με μεγάλη ένταση η παράσταση με το κείμενο. Και παρ΄ ότι το κάνω δεύτερη φορά, ανακαλύπτω πόσο σπουδαίο είναι, τι μέτρο έχει αυτή η γλώσσα. Το κείμενο δεν άλλαξε. Η εμβόλιμη φιγούρα είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη παράσταση. Μια φιγούρα που δεν σωπαίνει. Θέτει τα ερωτήματα. Σχολιάζει το σύστημα, το ψέμα, τους ηττημένους, τα θύματα. Επιτίθεται, εισβάλλει στο σύστημα της Άτοσσας και του Ξέρξη. Έχει μιαν άλλη επίγνωση για τη δράση, που τη φωτίζει διαφορετικά. Όχι με επιπλέον κείμενα, αλλά παίρνοντας από το υπάρχον του Χορού, συν ένα απόσπασμα από τον «Φιλοκτήτη» του Χάινερ Μίλερ, στο τέλος. Αυτό δεν γίνεται γιατί θέλουμε να είμαστε πιο έξυπνοι από τον Αισχύλο. Είναι ένας ριζοσπαστικός, οξύς τρόπος, μια πρόσβαση σ΄ αυτόν τον αρχαίο, αιώνιο κόσμο.
- info
- Οι «Πέρσες», του Εθνικού Θεάτρου, θα παρουσιασθούν στις 31 Ιουλίου και την 1η Αυγούστου στην Επίδαυρο (τηλ. 210-3272.000, http//www. greekfestival.gr. Εισιτήρια: 50, 40, 30, 20, 10 ευρώ
«Ο ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΘΑ ΖΗΤΟΥΣΕ ΑΥΞΗΣΗ…»
«Το ενδιαφέρον για την αρχαία κληρονομιά φαίνεται από τη φροντίδα της Πολιτείας προς του σύγχρονους καλλιτέχνες». Αυτό φρονεί ο Ντίμιτερ Γκότσεφ, που ενθουσιασμένος από την ομάδα των ηθοποιών του κι έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, λέει: «Ως άνθρωπος του θεάτρου έχω κερδίσει πολλά. Ποιος θα ΄θελε κάτι άλλο από την Επίδαυρο; Είμαι ευτυχής που δουλεύω μ΄ αυτούς τους ηθοποιούς. Καθημερινά, προσφέρουν τόσα πολλά, που τους “κλέβω”. Μπροστά σ΄ αυτήν την ομάδα, πολλοί Γερμανοί ηθοποιοί θα χλώμιαζαν από ζήλεια. Μόνο που οι Γερμανοί αμείβονται καλύτερα- πενταπλάσια- από τους Έλληνες. Ο υπουργός Πολιτισμού θα ΄πρεπε να τους δώσει περισσότερα χρήματα. Αν νοιαζόμαστε για την κληρονομιά, τον Αισχύλο, αυτό μπορεί να γίνει φροντίζοντας τους σύγχρονους καλλιτέχνες. Είμαι σίγουρος πως αν ζούσε ο Αισχύλος, θα είχε ενισχύσει το θέμα».
Δουλεύοντας με μια μαύρη τρύπα
- Αντιμετωπίσε προβλήματα σκηνοθετώντας σε μια γλώσσα την οποία δεν γνωρίζει;
«Δουλεύουμε, συγκεκριμένα, το ύφος και τη μουσικότητα της γλώσσας που έχει συνθέσει με τέτοιο τρόπο ο Αισχύλος, ώστε δεν παίζει μόνο με τη λέξη, αλλά και με τη φράση, αλλά και με τη μελωδία του λόγου», λέει ο Ντίμιτερ Γκότσεφ. «Δουλεύω με τη γλώσσα, το κείμενο, τον ηθοποιό, τον ρυθμό και αυτά ήδη μου φτάνουν. Δεν χρειάζομαι ντεκόρ. Η παράσταση δεν είναι στατική, παρ΄ ότι υπάρχουν στιγμές μιας πολύ δυναμικής στατικότητας, αναγκαίας, προκειμένου ο λόγος και οι εικόνες να πάρουν μορφή. Δεν θέλουμε να εικονογραφήσουμε, αλλά να “ζωντανέψουμε”».
- Είναι αναγκαία η σύγχρονη όψη;
Ήδη η Επίδαυρος έχει μια σκηνική ένταση. Ωστόσο υπάρχει ένα σημαντικό αντικείμενο, ένας τοίχος, περιστρεφόμενος, τον οποίον χρησιμοποιούμε με φειδώ. Είναι σαν να διαβάζεις ένα βιβλίο και γυρίζεις τις σελίδες. Μπορεί να είναι μια μαύρη τρύπα. Δουλεύουμε, πετάμε σ΄ αυτήν τη μαύρη τρύπα και πάντα υπάρχει το ρίσκο πού θα προσγειωθούμε. Αλλά αυτήν τη στιγμή πετάμε ευτυχισμένοι.
- Είναι μια μοντέρνα, εγκεφαλική παράσταση;
Το θέατρο δεν έχει να κάνει με το κεφάλι. Έχει να κάνει με τις φτέρνες. Η κίνηση είναι το βασικό στοιχείο. Το σώμα, τη σωματικότητα. Μ΄ αυτόν τον τρόπο επιστρέφουμε στον Αισχύλο, στην ένταση της γλώσσας του. Ο ελεύθερος χώρος του κειμένου δίνει ελεύθερο χώρο και στους ηθοποιούς, αρκεί να δουλέψουν συγκεντρωμένα, χωρίς φλύαρα και περιττά στοιχεία. Αυτοί οι συγγραφείς αυτό απαιτούν.
Γράφει η Έλενα Δ. Χατζηιωάννου, ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 25 Ιουλίου 2009
