- Γνωρίζουμε ήδη τις δεκαεννέα τραγωδίες του Ευριπίδη. Κάποιες απ’ αυτές παίζονται συχνά κι άλλες σπανιότερα. Ομως ο πολυγραφότατος ποιητής είχε γράψει πολλά ακόμα έργα, τα οποία δεν διασώθηκαν παρά μόνον αποσπασματικά, εν είδει αποφθεγμάτων, διδαγμάτων, διαλόγων, μονολόγων και χορικών.
Σ’ αυτά τα αποσπάσματα, εκτεταμένα ή μη, από τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη είναι βασισμένη η παράσταση «Ευριπίδου σπαράγματα» ή «Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας», συμπαραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και του Ελληνικού Φεστιβάλ, που παρουσιάζεται την Παρασκευή και το Σάββατο στη Μικρή Επίδαυρο.
- Συμπληρώνοντας τον μύθο
Ενα ενδιαφέρον εγχείρημα από τον σκηνοθέτη Βασίλη Νικολαΐδη, που επιχειρεί να συνθέσει σπαράγματα, χωρίς «λογικό» σύνδεσμο μεταξύ τους, αξιοποιώντας ακριβώς τον κατακερματισμένο τους χαρακτήρα, τονίζοντας επίσης την έννοια των «χαμένων» έργων, των «χαμένων» κόσμων. Τη σύνθεση έκανε ο φιλόλογος Γιάννης Λιγνάδης, που έχει ασχοληθεί ειδικά με τον Ευριπίδη κι έχει ήδη μεταφράσει όλα τα σπαράγματα από τα χαμένα δράματά του. Η δραματουργική επεξεργασία καθώς και η στιχουργική σύνθεση είναι της Αγαθής Δημητρούκα.
Η ανάσυρση του υλικού έγινε μέσα απ’ τη δεξαμενή πολλαπλών ντοκουμέντων. Επιλέχτηκαν τέσσερις τραγωδίες που διασώθηκαν εν μέρει διατηρώντας μια δραματουργική συνέχεια: «Κρήτες», «Φαέθων», «Ανδρομέδα» και «Υψιπύλη». Η διάρκειά τους είναι δέκα λεπτά, εκτός από τη μισάωρη «Υψιπύλη» που μαζί με τον «Φαέθοντα» θεωρούνται τα πιο ολοκληρωμένα έργα.
Ο θεατής διεισδύει στον μύθο, στον κόσμο του κάθε έργου, χωρίς ωστόσο να μπορεί να τον συμπληρώσει ή να τον ολοκληρώσει λογικά. Στις «τρύπες» του κειμένου, όπου κρίνεται αναγκαία μια σύνδεση για τον θεατή, ο ηθοποιός αλλάζει χρόνο και μιλώντας σε τρίτο πρόσωπο συμπληρώνει το κενό αφηγούμενος τον μύθο.
Και τρεις μόνο σωσμένες γραμμές φτιάχνουν ένα θεατρικό δρώμενο επί σκηνής. Αξιοποιούνται ακόμα μισές αράδες ή κάποιες λέξεις που σκορπίζονται στην παράσταση ως συμπληρώματα σκηνών στην αρχαία ελληνική γλώσσα.
«Αυτή η σκηνική λύση με τις λέξεις χρησιμοποιήθηκε σ’ όλο το έργο δημιουργώντας ατμόσφαιρες» λέει ο Β. Νικολαΐδης. «Για παράδειγμα, η Υψιπύλη κατηγορείται ότι άφησε το παιδί απρόσεκτο και το σκότωσε το φίδι. Με τις σωσμένες λέξεις όπως “τροφός”, “ωιμέ”, δημιουργείται ένα είδος διαλόγου. Δεν έγινε καμιά συμπλήρωση, καμιά παρέμβαση στα αποσπάσματα. Κάποιο φινάλε μένει μετέωρο, αρκετά σημεία στέκουν χωρίς συνέχεια, αλλά η διήγηση του μύθου λειτουργεί ως συνδετικός ιστός».
* Στην «Ανδρομέδα» σώζονται ο μονόλογος της δεμένης στο βράχο καθώς κι ένας διάλογος με τον Περσέα. Η σκηνή που η ηρωίδα περιμένει να την κατασπαράξει το θαλάσσιο κήτος θυμίζει λαϊκό δρώμενο, γι’ αυτό παριστάνεται ως θέατρο σκιών, ως διασκεδαστική παρωδία που παραπέμπει στον Μποστ. Οσο για τον σωτήρα της Περσέα, εμφανίζεται ως Μεγαλέξανδρος.
* Στους «Κρήτες» διασώζεται η απολογία της Πασιφάης (Αννα Κουτσαφτίκη), όταν κατηγορείται για την ερωτική της συνεύρεση με τον ταύρο (Παναγιώτης Λάρκου) απατώντας τον σύζυγό της Μίνωα βασιλιά της Κρήτης. Ακέραιη είναι επίσης η συνομιλία της Τροφού με τον Μίνωα (Θανάσης Κουρλαμπάς), καθώς και η ετυμηγορία του τελευταίου για την καταδίκη της Πασιφάης σε θάνατο. Το κείμενο αντιμετωπίζεται ως αρχαία τελετουργία, με υποχθόνιους ήχους, έμφαση στο χορικό των μυστών καθώς και στην πράξη της ιερογαμίας (από την οποία γεννήθηκε ο Μινώταυρος) με την Πασιφάη να φορά ένα σύγχρονο νυφικό.
* Ο «Φαέθων» (Λευτέρης Ζαμπετάκης) ρέπει προς την αρχαιοπρέπεια και η Υψιπύλη (Λουκία Πιστιόλα), η πιο ολοκληρωμένη τραγωδία, παρουσιάζεται χωρίς στιλιστικές επεμβάσεις. Την πέμπτη ενότητα αποτελεί ο μύθος του Τήλεφου (Γιάννης Κρανάς), του βασιλιά που οδήγησε τους Ελληνες στην Τροία, ένα τραγούδι φτιαγμένο από σπαράγματα σε στίχους της Αγαθής Δημητρούκα. Η παράσταση κλείνει με δύο ακόμα ενότητες: «Ψόγος και Εγκώμιο γυναικών» και «Ρήσεις από σπαράγματα Οξυρύγχου».
- Μουσικά όργανα επί σκηνής
Το σκηνικό του Γιάννη Μετζικώφ απλό: ένα πανί στο δάπεδο και δώδεκα μεταλλικά σκαμνιά. Οι ηθοποιοί (παίζουν ακόμα οι Μαρία Παρασύρη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Βαγγέλης Ψωμάς, Ζαχαρούλα Κλειματσάκη, Βασιλική Κυπραίου), παρόντες διαρκώς στη σκηνή ως χορός, «ξεκολλούν» για τους ρόλους στους οποίους μεταμορφώνονται τυλιγμένοι με άκοπα, χρωματιστά πανιά.
Η μουσική του Πέτρου Ταμπούρη συνδέει τις διάφορες ατμόσφαιρες, δημιουργώντας έναν καμβά, βασισμένο στον αποσπασματικό χαρακτήρα του όλου θέματος. Ακούγονται τραγούδια που ερμηνεύουν οι ηθοποιοί α καπέλα, ενώ παίζουν επίσης διάφορα μουσικά όργανα. *
- Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Ελευθεροτυπία / Επτά, Κυριακή 28 Ιουνίου 2009
Συγγραφέας: Μποστ. Σκηνοθεσία: Πέτρος Φιλιππίδης, Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης, Κοστούμια: Κώστας Βελινόπουλος, Μουσική: Γιούρι Στούπελ, Χορογραφία: Ελπίδα Νίνου, Βοηθός Χορογράφου: Θανάσης Γιαννακόπουλος, Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου, Βοηθός σκηνοθέτη: Αλίνα Κοτσοβούλου. Ηθοποιοί: Κάτια Δανδουλάκη, Γιώργος Γαλίτης, Πάνος Σταθακόπουλος, Γιώργος Ψυχογιός, Θανάσης Τσαλταμπάσης, Μάνος Παπαγιάννης, Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Στέλιος Γεράνης, Γιάννης Κοτσαρίνης, Δημήτρης Θεοδώρου, Τάσος Αλατζάς, Σπύρος Παππάς, Βασίλης Παπαγεωργίου, Βασίλης Μυλωνάς
