- Τρεις σκηνοθέτες συναντούν την ποίηση του «απαρηγόρητου παρηγορητή του κόσμου»
- Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31/5/2009
- Με ένα πολυσχιδές αφιέρωμα στον «απαρηγόρητο παρηγορητή του κόσμου», τον Γιάννη Ρίτσο, ξεκινάει τις φετινές του παραστάσεις το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, αποφασίζοντας να «ανεβάσει» την ποίηση στο σανίδι και να δώσει σύγχρονη ματιά και φωνή σε στίχους λυρικούς, ερωτικούς, παρηγορητικούς. Αλλωστε κι ο ίδιος ο ποιητής αυτή την έγνοια είχε για την ποίηση: «Η προσπάθειά μου –όσο μικρή και ασήμαντη– είναι να ξαναβρεί η ποίηση τον αληθινό της χώρο και τον αληθινό προορισμό της – χώρο πλατύ, κοινό πλατύ κι όχι χώρο κλειστού δωματίου. Προορισμός: να εγγίζει την ψυχή, να την ξυπνάει, να την τραντάζει με αισθήματα και με προβλήματα, να τη διδάσκει και να τη μεταπλάθει στο καλύτερο», έγραφε το 1959.
- Ο χώρος «Η» της Πειραιώς 260 θα υποδεχθεί, από 1η έως 5 Ιουνίου, τρεις συνθέσεις από την «Τέταρτη διάσταση»: τη «Φαίδρα», τη «Σονάτα του σεληνόφωτος» και το «Οταν έρχεται ο Ξένος». Τρεις σκηνοθέτες, από διαφορετικές γενιές και με διαφορετική σχέση και επαφή με την ποίηση του Ρίτσου (Δημήτρης Λιγνάδης, Ρούλα Πατεράκη, Βίκτωρ Αρδίττης) θα επιχειρήσουν να αναπαραστήσουν θεατρικά το πάθος μιας ερωτευμένης γυναίκας σ’ έναν έρωτα αδιέξοδο (Φαίδρα), μια σχέση «σύγκρουσης και έλξης» (Σονάτα του σεληνόφωτος) και μια παρουσία θολή αλλά ισχυρή που παρηγορεί τους ανθρώπους από τον πόνο του θανάτου (Οταν έρχεται ο Ξένος).
- Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Λιγνάδης δεν ήξερε καλά την ποίηση του Ρίτσου πριν καταπιαστεί με τη «Φαίδρα», όψιμος μονόλογος γραμμένος το 1975 (πρωταγωνιστούν Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και Αρης Χ. Παπαδημητρίου). Ομως, «με οτιδήποτε ασχολούμαι το αγαπώ, το υιοθετώ», λέει στην «Κ». «Η ποίηση στη σκηνή είναι το ερώτημα που ως σκηνοθέτη με βασανίζει για οποιοδήποτε έργο κάνω. Αυτή την ποίηση προσπαθώ να βρω, αλλά με μια ευρεία έννοια. Σε αυτή την παράσταση δεν προσπάθησα ούτε να κρύψω τα αρνητικά, ούτε να πλασάρω τα θετικά. Νομίζω ότι άφησα το κείμενο σε μια ησυχία, να μιλήσει από μόνο του ως σκηνική πράξη. Το concept της σκηνοθεσίας μου είναι η διαλεκτική σχέση ανάμεσα στη Φαίδρα και τον Ιππόλυτο του Ρίτσου και ανάμεσα στην ποίηση του Ρίτσου και το σήμερα. Θα ήθελα ο Ιππόλυτος να θυμίζει σημερινό μαθητή της Γ΄ Λυκείου», λέει ο Δ. Λιγνάδης. (Η «Φαίδρα» παρουσιάζεται 1, 3, 4 και 5 Ιουνίου).
- Η Ρούλα Πατεράκη δεν θέλησε να προδώσει την εικόνα της παράστασης «Η Σονάτα του σεληνόφωτος», από τους εμβληματικούς μονολόγους του Ρίτσου, γραμμένους το 1956. Κράτησε για τους θεατές την πρώτη έκπληξη. Προσπάθησε όμως να κάνει μια προσέγγιση του Ρίτσου «όσο το δυνατόν αντιλυρική και αντιρομαντική», λέει στην «Κ». «Δεν θέλησα να έχει τόσο ρομαντική διάθεση, γιατί το κάνει παλιό το ποίημα. Θέλησα να είναι όσο το δυνατόν πιο στεγνό». Αλλωστε, πιστεύει ότι το συναίσθημα «είναι τόσο ρευστό που αλλάζει από εποχή σε εποχή». Οσο για την ποίηση του Ρίτσου θεωρεί ότι εν μέρει είναι σπουδαία και εν μέρει ξεπερασμένη. «Εξαιτίας της πολυγραφότητάς του, είχε καλύτερες και χειρότερες στιγμές». Η Ρούλα Πατεράκη θα πρωταγωνιστήσει στην παράσταση που θα σκηνοθετήσει. («Η Σονάτα του σεληνόφωτος» παρουσιάζεται στις 2, 3, 4 και 5 Ιουνίου.)
- Φτιάχνοντας ένα «εμείς»
- Ο Βίκτωρ Αρδίττης είναι ένας ακόμα σκηνοθέτης που θα ανέβει στη σκηνή για να αποδώσει το «Οταν έρχεται ο ξένος» μαζί με τον Ακύλλα Καραζήση, ενώ στην παράσταση θα ακούγεται να απαγγέλλει η φωνή της Χρύσας Προκοπάκη – «μια υψηλού επιπέδου ανάγνωση», λέει ο σκηνοθέτης. Πρόκειται για ένα διαφορετικό μονόλογο, γραμμένο το 1958, με αφορμή το θάνατο ενός μικρού κοριτσιού, κόρης οικογενειακών φίλων του Ρίτσου. Ο Βίκτωρ Αρδίττης λέει ότι έχει κοινές προσλαμβάνουσες, κοινές διαδρομές και κοινές ευαισθησίες με τον Ακύλλα Καραζήση. Και οι δύο είχαν μια βαθιά όσο και λοξή σχέση μ’ έναν ποιητή «που σημάδεψε τη νεοελληνική μυθολογία. Ομως τον γνωρίσαμε ήδη μεγάλο, ολύμπιο, απόμακρο». Ο Βίκτωρ Αρδίττης δεν επεδίωξε καμιά σκηνική αναπαράσταση. «Βάλαμε μόνο το κείμενο ανάμεσά μας. Και φτιάξαμε έναν πληθυντικό αριθμό, ένα “εμείς”». Και αφήνει μετέωρο το ερώτημα ποιος είναι αυτός ο Ξένος, που έρχεται να παρηγορήσει, να κατευνάσει «να ξαναδιηγηθεί τον κόσμο ανασυνθέτοντάς τον». (Το «Οταν έρχεται ο Ξένος» παρουσιάζεται 1, 2, 3 και 5 Ιουνίου.)
- Δύο ακόμα εκδηλώσεις
- Το αφιέρωμα του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου στον Γιάννη Ρίτσο ολοκληρώνεται με δύο ακόμα εκδηλώσεις:
- – Την Τετάρτη 10 Ιουνίου, στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, παρουσιάζεται συναυλία με μελοποιημένα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου από τον Μίκη Θεοδωράκη. Τραγούδια από τον «Επιτάφιο», τη «Ρωμιοσύνη» και τα «Δεκαοκτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» θα τραγουδήσουν οι Νένα Βενετσάνου, Δημήτρης Μπάσης, Καλλιόπη Βέττα και Αλέξανδρος Χατζής. Συμμετέχει η Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης».
- – Στις 24 και 25 Ιουλίου, στη Μικρή Επίδαυρο, ο σκηνοθέτης Δημήτρης Μαυρίκιος θα παρουσιάσει το «Τερατώδες αριστούργημα – Απομνημονεύματα ενός ήσυχου ανθρώπου που δεν ήξερε τίποτα». Ερμηνεύουν Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Μανώλης Δούνιας, Κώστας Καλλιβρετάκης, Αλέξανδρος Κλημόπουλος, Γιάννης Κότσιφας, Δημήτρης Ντάσκας, Ράνια Οικονομίδου, Αγγελική Παπαθεμελή, Τατιάνα Παπαμόσχου, Λυδία Φωτοπούλου.
- Πλούσια έκδοση
- Το αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο συνοδεύεται από μια καλοσχεδιασμένη έκδοση – πρόγραμμα του Μουσείου Μπενάκη (επιμ. Αικατ. Μακρυνικόλα, Δημ. Αρβανιτάκης – Λιάνα Τσομπάνογλου). Οι τρεις επιμελητές εκτός από τα κείμενα των σκηνοθετών, αλλά και του Γιάννη Ρίτσου και του Μίκη Θεοδωράκη, ανέσυραν κριτικά κείμενα παλαιότερα και νεότερα (Λουί Αραγκόν, Χρύσα Προκοπάκη, Χρίστος Αλεξίου, Παντελής Πρεβελάκης), ενώ η έκδοση συμπληρώνεται με πλούσιο φωτογραφικό υλικό από παλαιότερες παραστάσεις των τριών μονολόγων στο ελληνικό θέατρο.
