Κέρδισαν το χειροκρότημα… Ποιες ήταν οι καλύτερες παραστάσεις του χειμώνα, ποιες είχαν εμπορική επιτυχία και οι ηθοποιοί που ξεχώρισαν ρεπορταζ

Ο αδικοχαμένος Κωνσταντίνος Παπαχρόνης συνάρπασε στο “Ξύπνημα της άνοιξης”, όπως και η Ιώαννα Παππά

• Μια πλούσια θεατρική χρονιά σε παραγωγές και σε νέες προτάσεις ήταν αυτή που ρίχνει σιγά σιγά την αυλαία της. Ποιες ήταν οι παραστάσεις που κέρδισαν τις εντυπώσεις, οι ερμηνείες που ξεχώρισαν, τα έργα που έσπασαν τα ταμεία; Μάθετέ τα όλα, αλλά πριν να τονίσουμε ότι στο θέμα αυτό δεν φιλοξενούμε τα έργα και τις ερμηνείες που είδαμε για δεύτερη χρονιά. Λάβετε θέσεις για τα… Οσκαρ μας!

Οι παραστάσεις

Μια από τις πληρέστερες ερμηνείες της καριέρας της πέτυχε η Αμ. Μπουτούση στον “Κλήρο του μεσημεριού”

• Το «Ξύπνημα της άνοιξης», ο «Κλήρος του μεσημεριού» και η «Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α.» έκλεψαν φέτος την παράσταση απ’ αυτές του Εθνικού Θεάτρου. Ο Μαστοράκης, ο Βίλερ και οι Πρωτόπαππα-Κιτσοπούλου κατάφεραν να μας κεντρίσουν το ενδιαφέρον με τις παραστάσεις τους. Η «πειραγμένη» Δεσποινίς Μαργαρίτα της Μπρούσκου έφερε πρόταση. Το «All that… μπαζζ» του Κραουνάκη και της «Σπείρας» έδειξε πως η ποίηση μπορεί να μας σώσει από τα απόλυτα «μπάζα».

• Το «Σφαγείο» του Θεοδωρόπουλου μας συνάρπασε. Εξαιρετική δουλειά έκαναν στο «Εξι μαθήματα χορού» ο Πέτρος Ζούλιας, η Νικαίτη Κοντούρη στη «Βασίλισσα της ομορφιάς» και ο Αντώνης Αντύπας στην ενδιαφέρουσα «Ανάσα ζωής». Καλοκουρδισμένες παραστάσεις έφτιαξαν όμως και οι Λάκης Λαζόπουλος και Σταμάτης Φασουλής στον «Βιοπαλαιστή στη στέγη» και στο «Κλουβί με τις τρελές» αντίστοιχα.

Οι ερμηνείες

• Η Αμαλία Μουτούση πέτυχε στον «Κλήρο του μεσημεριού» του Κλοντέλ μια από τις πληρέστερες ερμηνείες της σεζόν και της καριέρας της γενικότερα. Στην ίδια παράσταση, «κέντημα» υποκριτικό έκανε ο Νίκος Κουρής. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη είχε υποκριτικό οίστρο στον «Εφιάλτη της ευτυχίας».

• Ο αδικοχαμένος Κωνσταντίνος Παπαχρόνης συνάρπασε στο «Ξύπνημα της άνοιξης», ενώ στο πλάι του θαυμάσιες υποκριτικές δουλειές πέτυχαν η Ιωάννα Παππά και ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος. Η Ζέτα Δούκα έκλεψε την παράσταση στο «Πιο κοντά» και έδεσε έξοχα με τον Γιώργο Κιμούλη, η Χρύσα Ρώπα πέτυχε ρεσιτάλ ερμηνείας στο γερό κείμενό της στον «Βιοπαλαιστή στη στέγη» -εξαιρετικός στο πολιτικό του νούμερο ο ίδιος ο Λαζόπουλος. Στο «Απλό Θέατρο» μεγαλούργησαν οι Οικονομίδου-Φωτοπούλου στην «Ανάσα ζωής» και η Λαζαρίδου στη «Δεσποινίδα Μαργαρίτα».

• Εξοχη στη «Συνοδό» της η Δήμητρα Χατούπη. Δεξιοτεχνική ερμηνεία πέτυχε η Σοφία Φιλιππίδου στο «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης», ενώ στην ίδια παράσταση ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης έδειξε για άλλη μια φορά την ακριβή στόφα που διαθέτει. Σπαρακτική στη «Φουρκέτα»η Μαρία Καβογιάννη, απολαυστική η Μαρία Πρωτόπαππα στη «Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α.».

• Εντυπωσίασε η Ρένη Πιττακή στο «Εξι μαθήματα χορού σε έξι εβδομάδες», γερό το δίδυμο Φασουλή-Μπέζου στο «Κλουβί με τις τρελές», έξοχος ο νεαρός Δημήτρης Μακαλιάς στο «Χοντροί άντρες με φούστες» και θαυμάσια η Μαρίνα Ασλάνογλου στο «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι».

Εσπασαν ταμεία

• Ποιες ήταν οι παραστάσεις που έφεραν ουρές στα ταμεία και ήταν σολντ άουτ για μεγάλο διάστημα;

• Από πέρσι ήρθαν με δύναμη ο «Μπακαλόγατος» αλλά και η «Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου», ενώ φέτος όλα τα λεφτά τα πήραν ο «Βιοπαλαιστής στη στέγη», το «Κλουβί με τις τρελές» και οι «Συμπέθεροι από τα Τίρανα». Πληρότητα 100% είχαν η «Επιστροφή της γηραιάς κυρίας», ο «Κλήρος του μεσημεριού», οι «Κουζίνες», αλλά και το «Σεσουάρ για δολοφόνους» στην11η χρονιά του. Εξαιρετικά πήγαν και οι έξοχες παραστάσεις του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου».

Το ελληνικό έργο

• Το ελληνικό έργο είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις θεατρικές σκηνές τον χειμώνα. Το μενού περιελάμβανε τα πάντα. Από κλασικό Ευριπίδη και… θεατροποιημένους Βιζυηνό και Παπαδιαμάντη, Ξενόπουλο – Μπόγρη και Γιαννακόπουλους – Τσιφόρο, μέχρι Σκούρτη – Τσικληρόπουλο, Αρμένη, αλλά και Λαζόπουλο, Ρέππα -Παπαθανασίου, Ρήγα – Αποστόλου, Αθερίδη, ενώ παράλληλα «έπαιξαν» και Κατσικονούρης, Δήμου, Νικολής, Σταμάτης, Χατζηγιαννίδης και Αρκάς! Το ελληνικό έργο σε όλες τις εκφάνσεις του έφερε κόσμο στα ταμεία, δείχνοντας πως δεν έχει τελειώσει κι ας του γύριζαν πολλοί την πλάτη! Ουρές στον Ξενόπουλο, σολντ άουτ οι Λαζόπουλος, Ρέππας και Παπαθανασίου, ενδιαφέρον μεγάλο για Δήμου και Σταμάτη…

• Βασίλης Μπουζιώτης, ΕΘΝΟΣ, 10/5/2009
  

Γίναμε κομάντος για το «Σκυλί»

• Η Λίλλη Μελεμέ μιλά για τον μονόλογο του Μισέλ Φάις που σκηνοθετεί στο «Από Μηχανής Θέατρο» και είναι εμπνευσμένος από την επίθεση με βιτριόλι στην Κούνεβα

• «Εν θερμώ» γράφτηκε το κείμενο. «Εν θερμώ» ετοιμάστηκε η παράσταση. «Εν θερμώ» έγιναν όλα. Ωστόσο, «μερικές φορές, πράγματα που γίνονται «εν θερμώ» με πείσμα και διάθεση «κομάντος» μπορεί να έχουν περισσότερο ενδιαφέρον. Αυτό δεν το ξέρει, εκ των προτέρων, κανείς. Ολα αποδεικνύονται στην πράξη και κρίνονται από το αποτέλεσμα» υποστηρίζει η Λίλλη Μελεμέ.

• Το «αποτέλεσμα» αυτής της «εν θερμώ» συνάντησης παρουσιάζεται από σήμερα (έως και τις 2 Ιουνίου) στη σκηνή του «Από Μηχανής Θεάτρου» με την Αλεξία Καλτσίκη να φοράει ποδιά και κίτρινα λαστιχένια γάντια, προκειμένου να υποδυθεί την πρωταγωνίστρια στο «Κίτρινο σκυλί» του Μισέλ Φάις, ένα περιδινούμενο κείμενο, όπου ο ρεαλισμός της επιθυμίας χωνεύει μοτίβα της ετερότητας, του αποδιοπομπαίου θύματος και του απομαγευμένου κόσμου.
• Το «Κίτρινο σκυλί» είναι ένα έργο επείγουσας γλωσσικής πραγματικότητας. Ο συγγραφέας, με αφορμή την επίθεση με βιτριόλι, τον περασμένο Δεκέμβριο, κατά της Βουλγάρας καθαρίστριας Κωνσταντίνας Κούνεβα, έγραψε τον μακρύ, πυρετικό μονόλογο μιας νέας γυναίκας.

• Η Ρούσκα Ρούσεβα αναπνέει μέσα από φωνές που καταλαμβάνουν την καθημερινότητά της· πρόσωπα οικεία, τυχαία, υπερβατικά τη μεταμορφώνουν σ’ ένα πολυφωνικό παραμιλητό. Αυτό είναι ένα αφηγηματικό παράδοξο. Η ηρωίδα του Φάις διεκδικεί έναν κόσμο αγάπης, ταυτόχρονα, μέσα από την πολιτική του ανυπεράσπιστου εαυτού και τη μεταφυσική του μη περαιτέρω εαυτού. Αυτό είναι ένα ηθικό παράδοξο.

• «Παίρνοντας αφορμή από το βίαιο και αποτρόπαιο γεγονός που όλοι γνωρίζουμε, ο συγγραφέας μας παραδίδει το μονόλογο μιας γυναίκας, της Ρούσκα Ρούσεβα, η οποία στην πραγματικότητα είναι ένα πλάσμα που διψά και φλέγεται για αγάπη, φλέγεται από την επιθυμία να αγγίξει το απόλυτο, την αγάπη στον απόλυτο βαθμό» τονίζει η Λίλλη Μελεμέ που σκηνοθέτησε την παράσταση. Πρόκειται για ένα «πυρετικό, σχεδόν παραληρηματικό κείμενο, εκρηκτικό, παλλόμενο, που αποτελείται από θραύσματα και σπαράγματα μνήμης και ζωής, «χνούδια» όπως τα ονομάζει η ίδια η ηρωίδα».

Μίσος – αγάπη

• Μια «ακροβασία ανάμεσα στο μίσος και την αγάπη, ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν της» που γράφτηκε μέσα σε είκοσι μέρες, «μια διαρκής ακροβασία και για τον ηθοποιό, του μυαλού και της ψυχής». «Ρούσκα Ρούσεβα, πρώην αρχαιολόγος, πρώην παντρεμένη, πρώην λυπημένη, κόκκινη καθαρίστρια για τη μαύρη εργοδοσία, για τους μαύρους επόπτες». Ετσι αυτοσυστήνεται η ηρωίδα-αφηγήτρια, η οποία συνδέεται με την Κούνεβα στο σημείο της εκκίνησης, της έμπνευσης, της αφορμής που οδήγησε τον συγγραφέα στο να γράψει το κείμενο.

• Συνδέεται με το γεγονός διότι και η Ρούσκα Ρούσεβα είναι μια καθαρίστρια, αλλά δεν μένει στο γεγονός. «Δεν κάνουμε αναπαράσταση του γεγονότος, ούτε θα το θέλαμε. Μιλάει για το θέμα της αγάπης, για την αγάπη προς τον άλλο. Μια χαρακτηριστική φράση του έργου λέει ότι «ο μακρύτερος δρόμος είναι ο δρόμος προς τον άλλο. Ενας δρόμος στρωμένος σκατά και τριαντάφυλλα. Πώς περπατάς σε έναν δρόμο που δεν υπάρχει». Αυτόν ψάχνει η ηρωίδα, αυτό κάνει πράξη στη σκηνή». Ιστορίες της καθημερινότητάς της έρχονται και «μπλέκονται και φτιάχνουν μια αλυσίδα που οδηγεί ουσιαστικά στον δρόμο προς τον άλλο». Η ίδια η Λίλλη Μελεμέ είχε ευαισθητοποιηθεί με το θέμα της Κούνεβα. «Είναι ένα γεγονός που κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος καταδικάζει. Μια βίαιη κι αποτρόπαια πράξη». Γι’ αυτό όταν ο Μισέλ Φάις της μίλησε για το έργο? «συγκινήθηκα βαθιά. Οταν το διάβασα, πήρε φωτιά τόσο το μυαλό μου όσο και η καρδιά μου κι είπα ότι πραγματικά θέλω να ασχοληθώ με αυτό το κείμενο».

• Εξάλλου βαθύ της πιστεύω αποτελεί η άποψη ότι το «θέατρο είναι από μόνο του πολιτική πράξη κι οφείλει να συνομιλεί με την πραγματικότητα, με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής, να εμπνέεται από τη ζωή. Να είναι απολύτως «εδώ και τώρα»». «Οφείλουμε σαν καλλιτέχνες να συνομιλούμε με την εποχή μας, να επηρεαζόμαστε από αυτή και να δουλεύουμε σύμφωνα και κοντά στην εποχή μας» τονίζει. «Να ακούμε τον δρόμο, αυτό που συμβαίνει γύρω μας. Τα γεγονότα του Δεκεμβρίου 2008, αυτός ο αναβρασμός, αυτό το κύμα οργής, νομίζω ότι επηρέασαν κάθε άνθρωπο και κάθε καλλιτέχνη. Και τα ίχνη αυτών των γεγονότων ακόμη δεν έχουν σβήσει. Είναι νωπά».

• Κρίνει ότι το θέατρο, σήμερα, λειτουργεί ως πολιτική πράξη; Ως καταγγελία; «Γίνονται προσπάθειες προς αυτόν τον δρόμο. Είναι σημαντικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλη η θεατρική μας πραγματικότητα συνομιλεί απόλυτα με την εποχή της». Ο μονόλογος είναι ένα «δύσκολο» κείμενο και από τον ηθοποιό προς τον θεατή και αντίστροφα. «Το σημαντικό, όπως και σε όλα τα θεατρικά έργα, πολύ περισσότερο σε έναν μονόλογο, είναι να δημιουργηθεί μια ζωντανή σχέση με το κοινό. Να υπάρχει συνάντηση πραγματική με τους θεατές που κάθε βράδυ είναι διαφορετικοί. Κάθε βράδυ αυτή η συνάντηση πρέπει να είναι το ίδιο ζωντανή, αληθινή κι απόλυτα ειλικρινής από τον ηθοποιό που εκτίθεται στη σκηνή προς τους ανθρώπους που έχουν έλθει να παρακολουθήσουν την παράσταση».

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

• «Το Κίτρινο Σκυλί» του Μισέλ Φάις, από την «Εταιρεία Θεάτρου Συν, Επί (+,Χ)» και την Καλλιτεχνική Εταιρεία «Λίθο». Στο «Από Μηχανής Θέατρο» (Ακαδήμου 13, Κεραμεικός, τηλ. 210-5231131). Προγραμματισμένη πρεμιέρα: Κυριακή 10 Μαΐου (απόψε). Διάρκεια παραστάσεων: έως και την Τρίτη 2 Ιουνίου. Παραστάσεις: κάθε Κυριακή 10.15 μ.μ. Δευτέρα και Τρίτη 9.00 μ.μ. Τιμές εισιτηρίων: € 20 και €  14 (μειωμένο-φοιτητικό). Το κείμενο της παράστασης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πατάκη».

• Αντιγόνη Κάραλη, ΕΘΝΟΣ, 10/5/2009
  

“Εφυγε” ο Ευγένιος Σπαθάρης

• Την τελευταία του πνοή άφησε αργά το βράδυ του Σαββάτου ο μεγάλος δημιουργός του θεάτρου Σκιών, Ευγένιος Σπαθάρης, σε ηλικία 85 ετών.

• Ο Ευγένιος Σπαθάρης γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1924 στην Κηφισιά, όπου και μεγάλωσε. Ο πατέρας του Σωτήρης ήταν επίσης καραγκιοζοπαίχτης, μια τέχνη την οποία ερωτεύτηκε ο μικρός Ευγένιος και ακολούθησε μετά τις εγκύκλιες σπουδές του παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς του. Τα πρώτα χρόνια, από το 1942 που ξεκίνησε και από το 1945 έως το 1950 ο Ευγένιος Σπαθάρης έπαιζε σε υπαίθρια αυτοσχέδια θέατρα, σε πλατείες, πεζοδρόμια και κινηματογράφους.

• Ο Διάκος, ο Κολοκοτρώνης, ο Κατσαντώνης έγιναν οι πρωταγωνιστές του στα χρόνια της Κατοχής σε έργα ηρωϊκά, με αποτέλεσμα να συλληφθεί και να οδηγηθεί στην Κομαντατούρ. Είναι χαρακτηριστικό πως για να τον αφήσουν, αναγκάστηκε να δώσει δυο παραστάσεις για τον Φρούραρχο. Τις φιγούρες τις έφτιαχνε μόνος του, από χαρτόνι κούτας και μπακαλόχαρτο. Πίσω από το πανί είχε μαζί του ένα ή δύο βοηθούς που βαστούσαν τις φιγούρες, τον τραγουδιστή που γνώριζε όλα τα τραγούδια της υπαίθρου, τα παραδοσιακά και το “τουρκάκι” , τον τραγουδιστή δηλαδή που γνώριζε τους αμανέδες και τα τούρκικα.

• Η έντονη δραστηριότητα του απλώνεται γρήγορα στο εξωτερικό, την Αμερική, τον Καναδά, την Κούβα (1953). Από τότε και για τις επόμενες δεκαετίες ταξιδεύει συνεχώς, γυρνώντας δύο φορές ολόκληρο τον κόσμο δίνοντας πληθώρα παραστάσεων, συμμετέχοντας σε διεθνή φεστιβάλ και συνέδρια ειδικά για το θέατρο σκιών. Τη δεύτερη μάλιστα φορά που εμφανίστηκε στο Κρεμλίνο του έφεραν ένα πανί 22(!) μέτρων ζητώντας του να παίξει πίσω από αυτό. Δεν το δέχτηκε. Οι 5.000 ρώσοι απόλαυσαν τον Καραγκιόζη πίσω από το πανί των 2,5 μέτρων.

• Ο Ευγένιος Σπαθάρης έχει παρουσιάσει πολλά έργα με ήρωα τον Καραγκιόζη τόσο ως άψυχο υλικό (φιγούρες ηρώων), όσο και σε έμψυχη, (ζωντανή) παράσταση με ηθοποιούς, στο Κρατικό Θέατρο Β. Ελλάδος, στο “Ελληνικό Χορόδραμα”, στο Θέατρο Χατζώκου, (Θεσσαλονίκη), στο Θέτρο Συντεχνίας κ.α. με τις παραστάσεις “Το ταξίδι”, “Το καταραμένο φίδι”, “Ο δικτάτορας”, “Ο Αλέκος με τα κυδώνια” κ.α.

• Το 1962 ο ηχογραφεί όλες τις κλασσικές παραστάσεις του Καραγκιόζη στην Κολούμπια και έτσι κυκλοφορούν οι πρώτοι δίσκοι του. Χαρακτηριστικό είναι πως στην Κολούμπια συνάντησε μερικούς από τους μεγάλους τραγουδιστές της εποχής, ανάμεσά τους και τον Μπιθικώτση, ο οποίος 17χρονών περίπου, τραγούδησε πίσω από τον μπερντέ.

• Το 1966 δημιουργείται ο “Πειραματικός Σταθμός Τηλεόρασης” και ξεκινά με τον Καραγκιόζη του Σπαθάρη. «Ακούσατε, ακούσατε…”, η χαρακτηριστική φωνή του λαϊκού ήρωα συντροφεύει, μικρούς και μεγάλους, από τη μικρή οθόνη, έως το 1992. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα υπήρξε η κυκλοφορία των εικονογραφημένων τευχών του Ε. Σπαθάρη με Καραγκιόζη (1970) και η επιτυχημένη έκδοση του βιβλίου του «Ο Καραγκιόζης των Σπαθάρηδων» (1979).

• Από τις κυριότερες συνεργασίες ήταν τα τραγούδια “Εμένα φίλε με λένε Καραγκιόζη” (στίχοι Ν. Γκάτσου – μουσική Σ. Ξαρχάκου), το τραγούδι “Για την Ελλάδα ρε γαμώτο” του Στέλιου Φωτιάδη και “Η εκδίκηση του Καραγκιόζη” του συγκροτήματος “Modern Fears”. Εξίσου σημαντικές, υπήρξαν οι πολλές συνεργασίες που είχε ο Ευγένιος Σπαθάρης με τον Διονύση Σαββόπουλο στο Κύτταρο (1973), το Ρεξ (1992) και σε πολλές συναυλίες του καλλιτέχνη. Συνεχίζοντας τη δράση του, το 2001, σε συνεργασία με τους μουσικούς Λουδοβίκο των Ανωγείων και Ψαραντώνη παρουσίασαν με πρωτότυπο τρόπο στην Ελλάδα και στο εξωτερικό το κρητικό ποίημα του Βιτζέντζου Κορνάρου, «Ερωτόκριτος».

• Ο Ευγένιος Σπαθάρης ήταν μέλος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του Ινστιτούτου Παγκοσμίου Θεάτρου (της ΟΥΝΕΣΚΟ). Έχει τιμηθεί με Βραβείο Ρώμης (1962), με το Α’ Μετάλλιο του Πρίγκιπα του Μοντ, Α’ Βραβείο Πολωνίας (1978), Α’ Μετάλλιο Τοσκανίνι (Ιταλία) το 1978 κ.ά. Τέλος το 2007 τιμήθηκε ιδιαίτερα από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού για την μεγάλη του προσφορά στο καλλιτεχνικό αυτό είδος για το οποίο του αναγνωρίστηκε ο τίτλος του μεγάλου δασκάλου.

• Το 1991 ιδρύθηκε το Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, το οποίο λειτουργεί συστηματικά από το 1996, με στόχο την προβολή του θεάτρου σκιών και του καραγκιόζη. [ΕΘΝΟΣ, 10/5/2009]
  

“Τηλεφώνησε ο γιος σου”… στο Προσκήνιο

• Σε παγκόσμια πρώτη ανεβαίνει στην Αθήνα στο θέατρο «Προσκήνιο» ο μονόλογος των Ισπανών συγγραφέων Ιγνάθιο δελ Μοράλ-Μαργαρίτα Σάντσεθ, με την υποστήριξη της Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών  Διαταραχών Αθηνών (τηλ. 2107013271, Μάρκoυ Μουσούρου 89, Αθήνα). Θέμα του έργου η νόσος του Αλτσχάιμερ και η μοναξιά της τρίτης ηλικίας.

• Η Χούλια είναι μια χήρα γυναίκα γύρω στα 60. Ο γιος της έχει μεταναστεύσει στη Σουηδία για να δουλέψει. Η Χούλια εργάζεται ως γηροκόμος μιας κατάκοιτης ηλικιωμένης γυναίκας, της Τερέζας (πάσχει από άνοια σε προχωρημένο στάδιο), η οποία επίσης έχει ένα γιο διπλωμάτη που μένει και εργάζεται στην ίδια πόλη με τη μητέρα του, αλλά την επισκέπτεται σπανιότατα με τη δικαιολογία ότι εκείνη έτσι κι αλλιώς, λόγω της ασθένειάς της, δεν καταλαβαίνει τίποτα. Στη Χούλια αρέσει να αφηγείται κινηματογραφικές ταινίες στην Τερέζα. Την αγαπάει και της εκμυστηρεύεται τα πάντα.

• Δεν έχει την ίδια γνώμη για την Τερέζα και θεωρεί πως τα καταλαβαίνει όλα. Οι ζωές των δύο γυναικών είναι παράλληλες. Και οι δυο οδηγούνται σταδιακά στην πλήρη εγκατάλειψη από τους γιους τους (ο γιος της Χούλια παντρεύεται μια Νοτιοαμερικάνα και δεν πηγαίνει καν να δει τη μητέρα του όταν σταματάει στο αεροδρόμιο της χώρας του για να πάει στην πατρίδα της γυναίκας του, ενώ ο γιος της Τερέζας παίρνει μετάθεση για το Μεξικό χωρίς καν να ειδοποιήσει τη Χούλια που φροντίζει τη μητέρα του). Οταν τελικά η Τερέζα πεθαίνει, η Χούλια μένει στο σπίτι της νεκρής γιατί δεν έχει πού αλλού να πάει και συνεχίζει να εισπράττει το μισθό που της στέλνει ο γιος της Τερέζας από το Μεξικό.

• Το ρόλο της Χούλια ερμηνεύει η, επί σειρά ετών, πρωταγωνίστρια του Εθνικού Θεάτρου Νίτα Παγώνη και την πάσχουσα από Αλτσχάιμερ γυναίκα, ένα σχεδόν βουβό πρόσωπο, η Μαρία Παπαγιάννη. Η παράσταση ανεβαίνει σε μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και σκηνοθεσία Γιώργου Γιανναράκου. Στη συνέχεια, η παράσταση θα παρουσιαστεί στη Λαμία στις 13 Μαΐου, στο πλαίσιο του 12ου Φεστιβάλ για Σολίστες και Πρωταγωνιστές, με μονοπρόσωπες παραστάσεις, που διοργανώνει το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης.

• ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, Στουρνάρη & Καπνοκοπτηρίου 8, τηλ.: 210-8252242-3. Εως 10/5.

• ET AGENDA, 09.05.09

Ενας πίθηκος στην Ακαδημία

• Στη σκηνή δεν υπάρχουν πολλλά. Μόνο μια γυναίκα που θα παλέψει με τη φύση της, θα αναμετρηθεί με τον Κάφκα, θα φωνάξει, θα γελάσει, θα υποδυθεί έναν αρσενικό χιμπατζή.

• Τι να τα κάνεις, λοιπόν, τα πλούσια σκηνικά όταν έχεις μια ερμηνεία «συγκλονιστικής ευλυγισίας στην οποία η φύση του ανθρώπου και εκείνη του πιθήκου μοιάζουν να βρίσκονται σε διαρκή ανταγωνισμό» -όπως έγραψε η «Γκάρντιαν»; Αυτή, λοιπόν, την ερμηνεία της Κάθριν Χάντερ στο έργο «Ο Πίθηκος του Κάφκα» θα παρακολουθήσουμε την Παρασκευή και το Σάββατοκυριακο στο θέατρο «Δημήτρης Χορν» -στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Θέατρο πέρα από τα όρια» που διοργανώνει η «Αττική Πολιτιστική Εταιρεία». Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γουόλτερ Μεϊεργιόχαν, τη διασκευή ο θεατρικός συγγραφέας Κόλιν Τίβαν, ενώ η παραγωγή είναι του λονδρέζικου θιάσου «Young Vic».

• «Ο ρόλος ήταν μεγάλη πρόκληση. Προσπαθήσαμε να αποφύγουμε υποκριτικά στερεότυπα. Δουλέψαμε πάνω στα διαφορετικά χαρακτηριστικά του ζώου μελετώντας διεξοδικά τη φυσιολογία του», λέει η ελληνικής καταγωγής ηθοποιός. «Με κέντρισε ο συνδυασμός δύναμης και ευλυγισίας, ηρεμίας και βιαιότητας που έχουν οι χιμπατζήδες. Οσον αφορά τη φωνή, προσπάθησα να βγάλω ένα ηχόχρωμα που να παραπέμπει σε αρσενική φιγούρα, αποφεύγοντας, ωστόσο, ένα ψεύτικο αποτέλεσμα».

• Η ιστορία που θα διηγηθεί η Χάντερ στο αθηναϊκό κοινό είναι βασισμένη στο διήγημα του Φραντς Κάφκα «Αναφορά στην Ακαδημία»: ένα ίδρυμα έχει προσκαλέσει τον «Κόκκινο Πίτερ», ένα χιμπατζή που μεταλλάχθηκε σε άνθρωπο, προκειμένου να περιγράψει την προηγούμενη ζωή του. Εκείνος, όμως, τους εξηγεί πως δεν θυμάται τίποτα από τα νιάτα του διότι το τίμημα της προσαρμογής του στον ανθρώπινο κόσμο ήταν η απώλεια της μνήμης του. Αντ’ αυτού, μοιράζεται με την Ακαδημία την πενταετία κατά τη διάρκεια της οποίας μετατράπηκε σιγά σιγά σε άνθρωπο.

• Ο Κάφκα έγραψε το διήγημα το 1917. «Με ενδιέφερε η συναισθηματική πλευρά του έργου και η βαθιά τραυματική εμπειρία που ζει ο πίθηκος», λέει ο σκηνοθέτης Γουόλτερ Μεϊεργιόχαν. «Πρόκειται, κατά κάποιο τρόπο, για την ιστορία της ανθρωπότητας. Αλλωστε, και ο ίδιος ο Κάφκα έλεγε για τον εαυτό του ότι ζει μέσα σ’ ένα κλουβί χωρίς κάγκελα, από το οποίο θα μπορούσε να βγει, αλλά δεν το έκανε ποτέ».

• Οσο για την Κάθριν Χάντερ, ή αλλιώς Αικατερίνη Χατζηπατέρα (της γνωστής εφοπλιστικής οικογένειας), γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη και μεγάλωσε στην Αγγλία. Οι δουλειές της στο θέατρο -ειδικά στο σωματικό- είναι ευρέως αναγνωρίσιμες στην Αγγλία. Μάλιστα, το 1990 κέρδισε το Βραβείο Ολίβιε για τον ρόλο της εκατομμυριούχου στο έργο του Φ. Ντίρενματ «The Visit».

• Εχει διακριθεί σε πολλούς ανδρικούς ρόλους κι έχει περάσει και από τον κινηματογράφο -σε ταινίες του Γκρίναγουεϊ, του Λι, αλλά και στο «Χάρι Πότερ- Το τάγμα του Φοίνικα».

Η Γερμανίδα Μήδεια

• Το 2005 μια νέα γυναίκα στη Γερμανία σκοτώνει και θάβει μέσα σε γλάστρες και στον κήπο του πατρικού της τα εννέα παιδιά της.

Η Σαμπίνε πήρε τον δρόμο της φυλακής και η ανατριχιαστική ιστορία της τον δρόμο της σκηνής…

• Ενα ακόμα έργο εμπνευσμένο από την πραγματικότητα -και τι πραγματικότητα!- ανεβαίνει στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου (Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας), σε σκηνοθεσία Ανέστη Αζά. Ο συγγραφέας του, Μανώλης Τσίπος, βραβεύθηκε για το «Sabine Χ» με το πρώτο Βραβείο στο Διαγωνισμό για τη Συγγραφή Ελληνικού Εργου από νέους έως 35 ετών, που είχαν διοργανώσει το Εθνικό Θέατρο και η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς τη θεατρική περίοδο 2007-2008.

• Το έργο είναι γραμμένο σαν ένα είδος αντι-οπερέτας. Μουσική, τραγούδια και πρόζα συνθέτουν ένα ιδιότυπο δικαστήριο (σκηνικό-κοστούμια Αγγελικής Κόντη) που διερευνά τα αίτια αυτής της απίστευτης πράξης. Η κοινή γνώμη δικάζει την περίπτωση Σαμπίνε. Δικαστές, μάρτυρες κατηγορίας και υπεράσπισης, οι 2.700 κάτοικοι της κοινότητας όπου συνέβη το γεγονός (Μιχάλης Αφολαγιάν, Κώστας Κοράκης, Αννίτα Κούλη, Δημήτρης Μακαλιάς, Θέμης Πάνου, Ερατώ Πίσση, Βάσια Χρήστου) καλούνται να εξιχνιάσουν τα κίνητρα. Το γεγονός διερευνάται από όλες τις δυνατές πλευρές που μπορεί να φωτίσουν κάποιο στοιχείο για τις προθέσεις της παιδοκτόνου, αλλά η προσπάθεια αποτυγχάνει. Η λογική και η αστική ηθική είναι ανίκανες να κατανοήσουν την πράξη.

• Οταν αποκαλύφθηκε, η ιστορία της Σαμπίνε απασχόλησε επί μήνες τον γερμανικό τύπο, την τηλεόραση και την κυβέρνηση, αλλά το θέμα ξεχάστηκε το ίδιο απότομα όπως προέκυψε, δίχως να δοθεί κάποια ικανοποιητική απάντηση στο τι ήταν τελικά αυτό που μετέτρεψε τη μητέρα σε μια κατά συρροήν Μήδεια.

• Αυτή η πλευρά της ανεξερεύνητης πρόθεσης ερέθισε τον 30χρονο συγγραφέα Μανώλη Τσίπο για ν’ ασχοληθεί με την περίπτωση: «Δεν έψαξα καθόλου την ιστορία καθαυτή, ούτε με απασχόλησε το ρεαλιστικό μέρος ή οι λεπτομέρειες. Πήρα την πρώτη είδηση και καταπιάστηκα με το αινιγματικό ταμπού που ονομάζεται “παιδοκτονία”. Πώς αποτυγχάνουμε να κατανοήσουμε τα κίνητρα, τέτοιων ακραίων πράξεων που, τελικά, ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο.

• »Οι άνθρωποι που οδηγούνται σ’ αυτό το σημείο κινούνται πια σε άλλες σφαίρες ύπαρξης, έξω από τις νόρμες ηθικής και πολιτισμού. Μοιάζει να επιστρέφουν σε αρχέγονες εποχές όπου το ένστικτο αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο κινητοποίησης. Η ιστορία της Σαμπίνε, που συνομιλεί με τον δικό μας αρχαίο μύθο της Μήδειας, παρουσιάζει την ιερότητα και τη μεγαλοπρέπεια μιας μυσταγωγίας έξω από τα όρια του νου. Η μητρότητα είναι θέμα που αφορά με τρόπο ισχυρό όλους μας, γυναίκες και άντρες. Υπάρχει όμως και η σκοτεινή πλευρά της, που εκδηλώνεται ασυνείδητα και δείχνει τον εξουσιαστικό ρόλο της μάνας στη σχέση της με το παιδί. “Θα σε σκοτώσω” μπορεί να πει στο άτακτο παιδί της, φράση που όσο κι αν δεν γίνει πράξη απηχεί την απόλυτη εξουσία της πάνω σ’ αυτό το πλάσμα. Η μάνα νιώθει ότι το παιδί -ακόμα και πριν το γεννήσει- είναι δικό της, εξαρτάται από κείνη, της ανήκει μ’ έναν τρόπο απόλυτο. Αυτή είναι κυρίαρχη στο παιχνίδι ανάμεσά τους. Μια διάσταση που, σε δεδομένες συνθήκες, μπορεί να δημιουργήσει περίπλοκες ψυχολογίες και ακραίες συμπεριφορές».

• Η Μαρία Τσιμά, όχι χωρίς ψυχικό κόπο, ερμηνεύει την ηρωίδα: «Ζω καθημερινά μέσα σε συνθήκες βίας και κατακλύζομαι από εικόνες βίας. Αγωνίζομαι να τα βγάλω πέρα, αλλά σταδιακά οι αντιδράσεις συμπόνιας μου ελαττώνονται. Προσπαθώ να καταλάβω τη Σαμπίνε, αλλά η πράξη της με υπερβαίνει. Η βία που ασκείται πάνω της από την οικογένειά της, τους άντρες, την εκπαίδευση, την καθιστά καταστροφική. Σκοτώνει αυτό που γεννάει και το επιστρέφει στους γεννήτορες. Σκοτώνει τη ροζ προβολή της εγκυμοσύνης, την καρτ-ποστάλ “οικογενειακή ευτυχία” και τη μικροαστική ευαισθησία».

• Η κοινωνία προετοιμάζει το έγκλημα κι αυτή το διαπράττει. Ψυχικά και σωματικά κακοποιημένη, παγιδεύεται σε μια ζωή εφιαλτική, σπαράσσει και σπαράσσεται με την απόγνωση ενός θηρίου. Η δύναμη μιας τόσο αποτρόπαιας πράξης την καθιστά μυθικό πρόσωπο. Και αφορμή διαρκούς προβληματισμού πάνω και κάτω από τη θεατρική σκηνή. *

Αγωνιστές στην πρώτη σειρά

• Ο Θ. Τερζόπουλος αναβιώνει τον ρωσικό και τον ελληνικό Εμφύλιο σε μια παράσταση όπου παλιοί μαχητές συναντούν τις αναμνήσεις τους, αλλά και τα σημερινά παιδιά των Εξαρχείων

• Η Τρίτη Διεθνής παιανίζει στο θέατρο «Αττις»; Κι όμως, δεν είναι σύντομο ανέκδοτο.

• Σε μια ευφάνταστη σκηνική εγκατάσταση του Θ. Τερζόπουλου (επάνω), οι ηθοποιοί ερμηνεύουν το κείμενο του Χάινερ Μίλερ. Εκατέρωθεν του στενού διαδρόμου της σκηνής μοιράζονται οι σαράντα θεατές της παράστασης
• Ποιος θα περίμενε να δει από τον Θόδωρο Τερζόπουλο μια παράσταση με θέμα τον Εμφύλιο; Και μάλιστα με ερμηνεύτρια το ίδιο το πρόσωπο της Ιστορίας, τη Μαρία Μπέικου, αξιωματικό του Δημοκρατικού Στρατού, την αξέχαστη φωνή του «Εδώ Μόσχα», τη φωνή που ανακοίνωνε κλαίγοντας τον θάνατο του Ιωσήφ Στάλιν, βυθίζοντας τότε στο πένθος μια ολόκληρη Σοβιετική Ενωση και όχι μόνον…

• Ο Θόδωρος Τερζόπουλος αποφάσισε να τιμήσει την επέτειο για τα 80 χρόνια από τη γέννηση του Χάινερ Μίλερ, σκηνοθετώντας το έργο του «Μάουζερ», εμπνευσμένο από το διδακτικό δράμα του Μπρεχτ «Το μέτρο» αλλά και την αισθητική του ιαπωνικού θεάτρου νο. Το θέμα τοποθετείται στην εποχή του ρωσικού εμφυλίου πολέμου και παρουσιάζει μια ιδιότυπη δίκη που στοχεύει να αναδείξει την πρωτόγονη δυναμική βίας που μπορεί να γεννήσει το προτσές μιας οποιασδήποτε επανάστασης που ξεκινά με τις καλύτερες των προθέσεων…

• Σ’ αυτή τη βάση εμπλέκεται και ο δικός μας εμφύλιος πόλεμος. Κανείς δεν θα καθήσει στην πλατεία του θεάτρου. Εκεί «παρουσιάζονται» οι αγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού, κυρίως μέσα από μεγεθυμένες φωτογραφίες που τράβηξε πριν από 20 χρόνια η Γιοχάνα Βέμπερ, παραταγμένες θεαματικά στις ράχες 31 αμφιθεατρικών καθισμάτων. Οι θεατές θα ανεβούν στη σκηνή, μοιρασμένοι 20 και 20 εκατέρωθεν μιας σκηνικής εγκατάστασης, για να παρακολουθήσουν από απόσταση αναπνοής ένα «έκτακτο στρατοδικείο».

Με τη φωνή του Λένιν

• Νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε τυπική εκδήλωση κομμουνιστικού κόμματος: Πρώτα ακούγεται ο ήχος του αμονιού και μετά η φωνή του Λένιν από την πρώτη του ομιλία στο δημαρχείο. Οταν παιανίσει η Τρίτη Διεθνής τα πρόσωπα των αγωνιστών του Δ.Σ. στην πλατεία φωτίζονται. Θα παρακολουθήσουν κι αυτοί μαζί με τους θεατές. Είναι το δικό τους έργο. Και η παράσταση αρχίζει.

• Μια φωτογραφία της Μαρίας Μπέικου μ’ ένα όπλο Μάουζερ κρεμασμένο στον ώμο, έγινε το σημείο αναφοράς ανάμεσα στην Ιστορία και το Θέατρο, ανάμεσα στο ρώσικο εμφύλιο και τον ελληνικό. Ετσι, η μαχήτρια του Δ.Σ. βρέθηκε από το θέατρο του πολέμου στο θέατρο Αττις, πρωταγωνίστρια μιας τραγωδίας με δύο αντικριστούς χορούς: έναν που ερμηνεύει η ίδια ως κομματικός δικαστής κι έναν που ερμηνεύει ο Θόδωρος Τερζόπουλος ως διαφωτιστής.

• Ανάμεσά τους τρία Παραδείγματα (Θανάσης Αλευράς, Στάθης Γράμψας, Αντώνης Μυριαγκός) -δεν είναι καν πρόσωπα κατά τον σκηνοθέτη- αυτοί που θα εκτελέσουν τις οδηγίες και θα χάσουν το μέτρο… Ο Α και ο Β πήραν τα Μάουζερ για να σκοτώσουν τους εχθρούς, αλλά στην πορεία γίνονται από ήρωες δολοφόνοι. Ο Γ είναι το τρίτο πρόσωπο που επινόησε ο σκηνοθέτης για να παρωδήσει τις ιστορίες των δύο άλλων, εκτροχιάζοντας την παράσταση στην απόλυτη ανατροπή και το σαρκασμό, μετατρέποντας έτσι την τραγωδία σε σατιρικό δράμα. Πίσω από το βάθρο που κάθεται η Μαρία Μπέικου, ένας 22χρονος θερμοκέφαλος των Εξαρχείων (Αλέξανδρος Τούντας) πετάει κόκκινα φέιγ βολάν φωνάζοντας: «Κάτω οι εχθροί της επανάστασης».

• Το κείμενο συνιστά ένα ερωτηματικό για τη φύση του ανθρώπου μέσα σε δεδομένες συνθήκες. «Το θέμα μας είναι: “περί τίνος πρόκειται; Τι είναι ο άνθρωπος, πώς φτάνει σε ακραία όρια;” λέει ο Θ.Τερζόπουλος. Κάποτε η Μαρία μου είπε: “στήσαμε τον εαυτό μας στον τοίχο και τον τουφεκίσαμε”. Κι έχει δίκιο, πρόκειται για αυτοκτονική πράξη. Ανάμεσα στο πρόσωπό σου και το πιστόλι είσαι εσύ και σκοτώνεις τον εαυτό σου. Η μνήμη μου καθορίστηκε από τον ελληνικό… μεταεμφύλιο. Ζήτημα πολύ σοβαρό για μένα όχι τόσο στην πολιτικοκοινωνική του διάσταση όσο στο υπαρξιακό και χαρακτηρολογικό επίπεδο. Το γεγονός ότι είμαι πάντα θυμωμένος, η δουλειά μου επίσης θυμωμένη, ξεκινά από μιας μορφής μίσος που δημιουργήθηκε στην παιδική μου ηλικία, τότε που βρέθηκα στην πλευρά των ηττημένων.

• »Αν έφυγα από το σπίτι κι από το χωριό μου κι αν ασχολήθηκα έτσι όπως ασχολήθηκα με το θέατρο, το μίσος του Εμφυλίου ήταν πάντα μια λανθάνουσα κινητήρια δύναμη. Η άρχουσα τάξη, οι κυβερνήσεις ακόμα και του κέντρου, έκρυβαν, καταχώνιαζαν αυτό το μίσος. Ομως ο Εμφύλιος είναι ακόμα το αθεράπευτο ταμπού, το τραύμα που απωθήσαμε με το ένστικτο. Και εμφανίζεται όχι μόνο στην πολιτική ζωή ή στον πολιτισμό αλλά στην καθημερινότητα: είμαστε όλοι ασυμφιλίωτοι με όλα». *

• Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Επτά, Κυριακή 10 Μαΐου 2009

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. «ΠΟΘΟΙ» ΠΟΥ ΚΑΘΗΛΩΝΟΥΝ

• Ακόμη και οι πιο αμείλικτοι επικριτές των ελαττωμάτων του έργου αναγνωρίζουν ότι οι Πόθοι κάτω απ΄ τις λεύκες αποτελούν τεράστια επιτυχία όπως παίζονται τώρα στο θέατρο St. James (ως τις 5 Ιουλίου). Το έργο, καρπός της έμμονης επιθυμίας του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα Ευγένιου Ο΄ Νιλ (1888-1953) να αναβιώσει την αρχαία ελληνική τραγωδία με σύγχρονό του υλικό, περιγράφει τη σχέση μητριάς με προγονό παραπέμποντας έτσι στον Ιππόλυτο του Ευριπίδη, μόνο που εδώ οι ήρωες δένονται τελικά με παράφορο έρωτα. Σε φάρμα της Νέας Αγγλίας ο νεαρός ήρωας βλέπει με καχυποψία τη νεαρή δεύτερη σύζυγο του χήρου πατέρα του φοβούμενος για την κληρονομιά που τη θεωρεί δική του έχοντας εξαγοράσει τα μερίδια των δύο αδελφών του, οι οποίοι έχουν φύγει για να αναζητήσουν χρυσάφι στην Καλιφόρνια. Αλλά το ερωτικό πάθος οδηγεί τα πράγματα αλλού. Στην εποχή του, το 1924, το έργο προκάλεσε σκάνδαλο με την τόλμη του. Ο σκηνοθέτης της τωρινής παράστασης Ρόμπερτ Φολς επαινείται για την εγκυρότητα των ιδεών του, που είναι απαλλαγμένες από υπερβολικούς νεωτερισμούς. Αλλά το κορύφωμα της επιτυχίας οφείλεται στο πρωταγωνιστικό ζεύγος Πάμπλο Σράιμπερ και Κάρλα Γκουτζίνο, οι οποίοι, όπως προκύπτει από τους διθυράμβους της κριτικής, αποδίδουν τη σχέση με τρόπο καθηλωτικό στην εκφραστικότητα και στον αισθησιασμό του. Ισάξιός τους στον ρόλο του πατέρα και συζύγου αναδεικνύεται ο πολύπειρος Μπράιαν Ντένεχι. [ARS... BREVIS, της ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΖΕΝΑΚΟΥ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 10/5/2009]
  

ΚΑΘΡΙΝ ΧΑΝΤΕΡ Υπόθεση «μαϊμού»

• ΠΡΟΣΩΠΟ

• Η ελληνικής καταγωγής βρετανίδα ηθοποιός έρχεται στην Αθήνα για τον μονόλογο «Ο πίθηκος του Κάφκα»

Με το έργο «Ο πίθηκος του Κάφκα», τον μονόλογο μιας μαϊμούς που εξελίσσεται σε άνθρωπο, έρχεται στην Ελλάδα η βρετανίδα, ελληνικής καταγωγής, ηθοποιός Κάθριν Χάντερ που το επέλεξε, γοητευμένη από την ιδέα, τη γραφή και το κείμενο του Φραντς Κάφκα. «Εχει ενδιαφέρον», λέει η ηθοποιός, η οποία προτού έρθει στην Αθήνα παρουσίασε τη δουλειά της στην Αυστραλία, ενώ έχουν προηγηθεί η Αγγλία και η Γερμανία. «Ο Κάφκα βάζει τον πίθηκο να πίνει και να καπνίζει, καθώς πιστεύει ότι και αυτά είναι χαρακτηριστικά του ανθρώπου. Τι ειρωνεία, αλήθεια. Για μένα», λέει, «το ερώτημα που παραμένει είναι: ποιος είναι πιο πολιτισμένος, ο άνθρωπος ή το ζώο;».

Μια ιστορία διαφορετική από τις άλλες, ένα κείμενο που προκαλεί τη φαντασία ηθοποιού και κοινού, μια πρόκληση: «Δεν επιλέγω έργα για να προκαλέσω. Διαλέγω έργα που με ενδιαφέρουν, πρωτότυπα. Και εδώ τίθενται ερωτήματα για τον άνθρωπο, την ελευθερία του,τη φύση και τα ζώα, τις σχέσεις, τον μιμητισμό… Άλλωστε δεν είναι απλό να το ερμηνεύσεις, ούτε να πας να το παρακολουθήσεις. Μήπως τελικά,όπως λέει ο ίδιος ο Κάφκα, μήπως τελικά δεν έχει ενδιαφέρον να γίνει άνθρωπος η μαϊμού;». Η ίδια πάντως αντιμετώπισε τον ρόλο όπως κάθε άλλον. «Κάνω κάποια πράγματα για να μοιάζω με μαϊμού χωρίς ωστόσο να φοράω κοστούμι. Άλλωστε η ιστορία του έργου είναι για μια μαϊμού που προσπαθεί να γίνει άνθρωπος: Μιλάει, περπατάει στα δύο πόδια- εκπαιδεύεται. Η ερμηνεία του ρόλου απαιτεί ποικιλία, σαν να είμαι περφόρμερ. Ο ρόλος μοιάζει με κάποιους μετανάστες που θέλουν να αλλάξουν το όνομά τους για να μη θυμίζουν την πατρίδα τους, που προσπαθούν να εξελληνιστούν, για παράδειγμα, προσπαθώντας να μιλούν χωρίς την προφορά του ξένου. Σαν να πρέπει να ξεχάσουμε τι είμαστε. Αλλά αναρωτιέμαι αν η εξέλιξη είναι προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο και απάντηση δεν έχω» καταλήγει.

Γεννημένη στη Νέα Υόρκη από έλληνες γονείς, η Κατερίνα Χατζηπατέρα- όπως είναι το όνομά της, επέλεξε από νωρίς το θέατρο. Σπούδασε στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου, έκανε τζαζ και χορό ενώ μαζί με τον ιταλό σύζυγό της, Μαρτσέλο Μάνι, ίδρυσαν το Τheatre de la Complicit. Η ίδια έχει συνεργασθεί με τη Royal Shakespeare Company και έχει τιμηθεί με τα βραβεία «Ολίβιε» και «Σαίξπηρ» ενώ στη μεγάλη οθόνη έχει συμμετάσχει στην ταινία «Ο Χάρι Πότερ και το Τάγμα του Φοίνικα», όπου έπαιξε τη γειτόνισσα του Χάρι Πότερ Αναμπέλα Φιγκ ενώ το 2002 ξεχώρισε στο «Όλα ή τίποτα» του Μάικλ Λι. Η σχέση της με τον κινηματογράφο είναι σταθερή και η δουλειά της με την ομάδα της έχει αφήσει «συγκλονιστικές αναμνήσεις – μαζί με την εμπειρία.

Εμπειρία επίσης ήταν και παραμένει η επιλογή της να ερμηνεύσει ανδρικούς ρόλους- τον «Βασιλιά Ληρ», τον «Ριχάρδο Γ΄»: «Κάποιες φορές οι ρόλοι των ανδρών είναι πιο ενδιαφέροντες» λέει. «Άλλωστε οι ρόλοι δεν χωρίζονται με κριτήριο την ηλικία ή το φύλο. Εγώ έμαθα από νωρίς να παίζω και να νιώθω ελευθερία μέσα από αυτό. Ειδικότερα ο “Ληρ” είναι ένα έργο πολιτικό που διαπραγματεύεται το γήρας, την υπευθυνότητα, την περιπέτεια της ψυχής. Δεν είναι ένας κλασικός τύπος, ένας κλασικός ρόλος. Κάνει τα πάντα για να βρει τον εαυτό του και την αλήθεια. Όπως στην αρχαία ελληνική τραγωδία, που χάνεις πολλά για να μάθεις κάτι». Όσο για τον «Ριχάρδο Γ΄» επισημαίνει ότι «όταν μου το πρότεινε ο σκηνοθέτης δέχθηκα, γιατί πιστεύω ότι είναι ο τύπος του πολύ άνδρα και έχει ενδιαφέρον να βρεις τρόπο να εκφράσεις την ενέργεια ενός άνδρα». Κυρίως όταν είσαι γυναίκα… «Έχω παίξει όμως και γυναικείους ρόλους» προσθέτει, όπως είναι η Κλαίρη Ζαχανασιάν στην «Επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας» του Ντίρενματ, η Γέρμα του Λόρκα, η Μάνα Κουράγιο του Μπρεχτ. Όσο για τον επόμενο ρόλο της, η 53χρονη σήμερα ηθοποιός έχει ήδη διαλέξει την Κλεοπάτρα.

Στην Ελλάδα θα παίξει για πρώτη φορά. «Ομολογώ ότι όταν έρχομαι στην Ελλάδα νιώθω Ελληνίδα, όχι λόγω της σχέσης μου με τους ανθρώπους αλλά λόγω της σχέσης που νιώθω με τον ίδιο τον τόπο, τη γη του. Στην Αγγλία πάλι, νιώθω Αγγλίδα…». Πολίτις του κόσμου; «Υπό μιαν έννοια, ναι. Κυρίως όμως πολίτις στην κοινωνία του θεάτρου, λόγω της επικοινωνίας με τον κόσμο» καταλήγει.

Το έργο «Ο πίθηκος του Κάφκα» παρουσιάζεται στο θέατρο Δημήτρης Χορν στο πλαίσιο του «Θεάτρου πέρα από τα όρια» της Αττικής Πολιτιστικής Εταιρείας. Στις 15, 16 και 17 Μαΐου. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 7225.469.

• της ΜΥΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 10 Μαΐου 2009

ΗΡΩΔΕΙΟ: Στο ίδιο έργο θεατές

• ΜΠΟΡΕΙ η επανάληψη να θεωρείται μήτηρ της μαθήσεως, στην προκειμένη περίπτωση όμως ουδείς μανθάνει. Το Ελληνικό Φεστιβάλ εξακολουθεί να αγνοεί το ΚΑΣ και εκείνο από την πλευρά του εξακολουθεί να εξανίσταται κάθε φορά που έρχεται αντιμέτωπο με ένα εκπρόθεσμο αίτημα. Ποιος νικάει; Μα, φυσικά, το πρώτο. Η σύγχρονη χρήση αρχαιολογικών χώρων και μνημείων παραμένει αγκάθι και όχι μόνον ανάμεσά τους. Ολοι θέλουν να αναδείξουν τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες στο Ηρώδειο, στην Επίδαυρο, αλλά ακόμη και σε θέατρα όπου απαγορεύεται ακόμη και να πατήσει κάποιος, πόσο μάλλον να παραχωρηθούν για παραστάσεις.

• Και εκεί που οι αρχαιολόγοι και το ΚΑΣ αρχίζουν να διαμαρτύρονται, ξαφνικά, σαν μια παγκόσμιατρόπος του λέγειν- συνωμοσία να τίθεται σε κίνηση και όλοι πέφτουν επάνω τους: Ναι, μπορεί το σκηνικό της «Αΐντας» για παράδειγμα, που θα παρουσιαστεί στο Ηρώδειο, να προεξέχει του μνημείου (!) αλλά τι να κάνουμε; Είναι έτοιμο. Και είμαστε δέκα ημέρες μόνον πριν από τις παραστάσεις… Επιχειρήματα τα οποία το ΚΑΣ αδυνατεί να αντιμετωπίσει. Αλλωστε, όποτε προσπάθησε να αντισταθεί σθεναρά, ερχόταν ο ίδιος ο υπουργός να αναλάβει την ευθύνη της απόφασης.

• Προς τι λοιπόν να παίζεται η ίδια κωμωδία κάθε καλοκαίρι; Μόνον και μόνον για να επιβεβαιώνεται η υποτίμηση ενός συμβουλίου, που υποτίθεται πως όλοι πρέπει να σέβονται;

• μαρια θερμου | το βήμα, Κυριακή 10 Μαΐου 2009