Οι Έλληνες κριτικοί κληρονόμησαν αδόκητο προνόμιο από τους επιφανείς προκατόχους τους, που, στα 1928, συγκεντρώθηκαν γύρω από το πρωτοπόρο καταστατικό μιας ολότελα δικής τους Ένωσης. Σε μιαν Ελλάδα μεγαλύτερη αλλά και πληγωμένη η Δημοκρατία κάνει τα πρώτα της βήματα και στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης: τότε οι κριτικοί της Μουσικής και εκείνοι του Θεάτρου επέλεξαν τη σύμπραξη υπό κοινή σωματειακή οργάνωση, μια παγκόσμια πρωτοτυπία αν κρίνει κανείς από την εμπειρία των εθνικών αντιπροσωπειών στη Διεθνή Ένωση Κριτικών Θεάτρου, της οποίας η Ελληνική Ένωση αποτελεί δραστήριο μέλος υπό την αιγίδα της UNESCO.
Έτσι, πολλοί συνάδελφοι του Θεάτρου, αλλά και ορισμένοι της Μουσικής, καταλήξαμε για ένα καρποφόρο εξαήμερο (31/03-05/04/2009) στο όμορφο Βρότσλαβ της Δυτικής Πολωνίας, που διαδέχθηκε τη Θεσσαλονίκη στην ετήσια διοργάνωση του θεατρικού Premio Europa.
Σε ένα σφιχτό πρόγραμμα συνεδριακών και θεατρικών δρωμένων, με κορύφωση τη βράβευση του σκηνοθέτη Κριστιάν Λούπα, κάποιοι βρήκαμε τον δρόμο για το υπέροχο κτίριο της Όπερας, μαργαριτάρι του γερμανικού παρελθόντος της πόλης που, μέχρι το 1945, ονομαζόταν Μπρέσλάου. Στο πλαίσιο ευρηματικού καλλιτεχνικού προγραμματισμού, η εκεί παρουσία μας συνέπεσε με την πρεμιέρα της όπερας του Σαίν – Σανς «Σαμψών και Δαλιδά» (03/04/2009), μιας συμπαραγωγής της Opera Wroclawska με τη Βασιλική Όπερα της Βαλονίας και του Τεάτρο Βέρντι του Τριέστε.
Η σκηνοθεσία του Michal Znaniecki αντιλαμβάνεται τον βιβλικό ήρωα ως φονταμενταλιστή – τρομοκράτη της εποχής του, που μετατρέπει την προσωπική του αδυναμία σε πόλο καταστροφής και ολοκαυτώματος. Ο Πολωνός σκηνοθέτης αξιοποιεί σημειολογικές αναφορές σε έναν αναιρεμένο ιουδαϊκό πολιτισμό, τοποθετώντας, φερειπείν, την κομβική σκηνή σαγήνης του ήρωα από τη Δαλιδά στο χωρικό πλαίσιο μιας τελετουργικής δεξαμενής για τις Εβραίες της εποχής, ενώ μετατρέπει τον Βακχικό χορό της γ’ πράξης σε όργιο κακοποίησης και σφαγής των ηττημένων από τους νικητές.
Η παραγωγή βασίστηκε στην πρώτη διδασκαλία του επώνυμου ρόλου από τον τενόρο Χοσέ Κούρα και ευτύχησε να διαθέτει έναν άξιο διάδοχο του Αργεντινού σταρ στο πρόσωπο του Ιταλού Antonello Palombi : φωνή εξοπλισμένη με σπάνιες για την εποχή ποιότητες δραματικού τενόρου, ο Παλόμπι εντυπωσίασε τόσο στους μονολόγους όσο και στην ερωτική σκηνή (θαυμάσαμε την messa di voce στην ερωτική εξομολόγηση στη Δαλιδά, όπου εξέτεινε το αρχικό πιανίσιμο σε ένα subito forte που συρρίκνωσε και πάλι σε πιανίσιμο με την ίδια αναπνοή!).
Πλάι του η γοητευτική Edyta Kulczak, που, γι’ αυτήν την ανάθεση, θυσίασε τη βαλκυρία Γκρίμγκέρντε στη Μετροπόλιταν Όπερα. Ελαφρά και φωτεινή μεσόφωνος, η Κούλτσακ δεν δικαίωσε την αισθησιακή γραφή της Δαλιδάς για τη μεσαία και χαμηλή περιοχή παρά τις λαμπερές άρσεις στην εκστατική στρατόσφαιρα των αριών. Ο λησμονητέος Αμπιμελέχ του Zbigniew Kryczka εξάντλησε – ευτυχώς – την παρουσία του στην α’ πράξη, αλλά ο εξαιρετικός Αρχιερέας του Βάαλ, ο βαθύφωνος Mariusz Godlewski μας συντρόφεψε και στις 3, ενώ διαθέτει τις προϋποθέσεις ενός σημαντικού μέλλοντος με τη στιβαρή, ομοιογενή φωνή και τα άψογα γαλλικά του.
Η φωτοσκιασμένη πολυφωνία της χορωδίας και οι παστέλ αποχρώσεις της ορχήστρας οφείλονται στον Ιάπωνα αρχιμουσικό Chikara Imamura, που μετέφερε εσωτερικότητα της Άπω Ανατολής σε ένα αριστούργημα που συχνά και άδικα τη στερείται…
- Γράφει ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ Π. ΛΟΥΚΑΚΟΣΗ, Αυγή: 26/04/2009
